Κόπωση - σε ποιες περιπτώσεις η ιατρική βοήθεια είναι απαραίτητη
Γράφει η Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη
Αν το πρωί ξυπνάτε πιο κουρασμένοι από ότι το βράδυ πριν πέσετε για ύπνο και αν κατά τη διάρκεια της μέρας νιώθετε τις δυνάμεις σας να σας εγκαταλείπουν οι παρακάτω ερωτήσεις θα σας βοηθήσουν να εντοπίσετε πόσο σοβαρή είναι η κόπωση που αντιμετωπίζετε.
Τι είναι η κόπωση;
Η κόπωση είναι φυσιολογικό φαινόμενο όταν είναι παροδική εμφανιζόμενη έπειτα από σωματική ή πνευματική προσπάθεια ή λόγω έλλειψης ύπνου. Η έλλειψη ενέργειας, η δυσκολία τέλεσης σωματικών ή πνευματικών δραστηριοτήτων και η δυσκολία στην ανάκτηση δυνάμεων είναι χαρακτηριστικά.
Τι είναι η παροδική κόπωση;
Είναι ένα φαινόμενο απόλυτα φυσιολογικό, ειδικά σε περιόδους αλλαγών. Η παροδική έντονη κόπωση είναι συνήθης μετά από δραματικές αλλαγές όπως είναι οι αλλαγές που επιφέρει ένα διαζύγιο, η εμφάνιση χρόνιου νοσήματος. Ακόμη όμως και σε ηπιότερες καταστάσεις όπως είναι κατά την προσαρμογή στην αλλαγή των εποχών (άνοιξη καλοκαίρι), μπορεί να εμφανιστεί παροδική κόπωση.
Τι είναι η χρόνια κόπωση;
Η χρόνια κόπωση είναι διαταραχή που χαρακτηρίζεται από έντονη κόπωση που δεν βελτιώνεται με την ξεκούραση και διαρκεί πάνω από τρίμηνο. Όταν η κόπωση δεν υποχωρεί σε μέτρα ξεκούρασης και είναι επίμονη, η ιατρική εξέταση είναι απαραίτητη.
Που οφείλεται η χρόνια κόπωση;
Μπορεί να οφείλεται σε κάποιο συγκεκριμένο παράγοντα ή νόσο όπως είναι η κατάχρηση αλκοόλ, η αϋπνία, η χρήση ηρεμιστικών φαρμάκων, το άγχος, η υπερκόπωση, η αναιμία, οι ορμονικές ανωμαλίες, η χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια, οι χρόνιες φλεγμονές, ορισμένες λοιμώξεις, βιοχημικές διαταραχές και ψυχιατρικά σύνδρομα, νεφρική ανεπάρκεια, ηπατική βλάβη, καρδιακά σύνδρομα. Εφόσον κάποιος έχει τέσσερα από τα παρακάτω συμπτώματα για διάστημα άνω των έξι μηνών: διαταραχές της μνήμης και της συγκέντρωσης (που δεν προκαλούνται από φάρμακα, αλκοόλ ή ουσίες), μυϊκοί πόνοι, πόνοι στις αρθρώσεις, ύπνος που δεν ξεκουράζει, κακουχία μετά από άσκηση, εμφάνιση πονοκεφάλου που δεν προϋπήρχε, ευαισθησία στις μασχάλες, πονόλαιμο, πιθανόν πρόκειται για το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης. Όταν η κόπωση δεν υποχωρεί σε μέτρα ξεκούρασης και είναι επίμονη, η ιατρική εξέταση είναι απαραίτητη.
Το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης είναι ψυχιατρικό νόσημα;
Ενώ παλιότερα το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης αντιμετωπίζονταν ως ψυχιατρικό νόσημα, σήμερα αυτό έχει καταρρεύσει. Οι πάσχοντες δεν βελτιώνονται με ψυχοφάρμακα ενώ το ανοσοποιητικό σύστημα παρουσιάζει σημαντική διαταραχή που συχνά εμφανίζεται ως απότοκος λοίμωξης που έχει προηγηθεί. Στους πάσχοντες υπάρχει αύξηση αντισωμάτων, συχνά έναντι του ιού Epstein barr και των χλαμυδίων της πνευμονίας, μείωση των ΝΚ λευκών αιμοσφαιρίων. Ενώ η πνευματική κόπωση είναι σημαντική συνιστώσα του συνδρόμου η ψυχική κόπωση και η κατάθλιψη είναι σημαντικές συνέπειες της δυσκολίας προσαρμογής στην καθημερινότητα που παρουσιάζουν οι πάσχοντες. Το πρόβλημα επιτείνεται από τη στάση του περιβάλλοντος που συχνά αντιμετωπίζει τον πάσχοντα ως ψυχασθενή.
Πως αντιμετωπίζεται η κόπωση;
Όταν η κόπωση επιμένει ή καθιστά αδύνατη την επιτέλεση των καθημερινών καθηκόντων απαιτείται συνεργασία με τον γιατρό για τη λήψη συντονισμένων μέτρων. Η θεραπεία στοχεύει στην αποκατάσταση των παθολογικών παραγόντων ή των νοσημάτων που προκαλούν δευτεροπαθώς χρόνια κόπωση. Αρκετές φορές τα νοσήματα αυτά δεν έχουν άλλα συμπτώματα και αποκαλύπτονται από ιατρικές εξετάσεις. Ανάλογα με την αιτία μπορεί να χορηγηθούν φάρμακα ή να γίνουν διατροφικές παρεμβάσεις για σταθεροποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος, αύξηση των αποθεμάτων ενέργειας και ισορρόπηση του νευρικού συστήματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις η παράλληλη ψυχολογική υποστήριξη και ψυχιατρική θεραπεία είναι απαραίτητη.