Ζίκα, κουνούπια
Γράφει η Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη
Κατά τα τελευταία χρόνια ασυνήθιστες ασθένειες που μεταδίδονται με κουνούπια και σκνίπες έχουν εμφανιστεί στον ελλαδικό χώρο και αναμένεται να παρουσιάσουν έξαρση κατά το τρέχον έτος. Αυτό συνδέεται κύρια με:
- Την αλλαγή του οικοσυστήματος, την αύξηση των θερμοκρασιών και την εμφάνιση κουνουπιών που υπό φυσιολογικές συνθήκες απαντώνται σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές
- Την αυξημένη μετανάστευση ανθρώπων φορέων ασυνήθιστων ασθενειών που ενδημούν στις χώρες τους και τη μετάδοσή τους σε γηγενείς πληθυσμούς. Εξάλλου τα ταξίδια και η μετανάστευση είναι μοχλοί διασποράς ασυνήθιστων επιδημιών.
Τα πιο σοβαρά νοσήματα που μεταδίδονται με σκνίπες ή κουνούπια και αναμένεται να πλήξουν την Ελλάδα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες είναι ο ιός ζίκα η εγκεφαλίτιδα του Νείλου, το κάλα αζάρ, ο δάγκειος πυρετός και η ελονοσία. Οι σκνίπες είναι μέσο μετάδοσης κάλα αζάρ φλεβοιών και τσιμπούν και κατά την διάρκεια της ημέρας.
1. ΙΟΣ ΖΙΚΑ
Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα, όταν εμφανίζονται, αρχίζουν 2 έως 7 ημέρες μετά το τσίμπημα από το μολυσμένο κουνούπι: Πυρετός, εξάνθημα, πόνος στις αρθρώσεις, κόκκινα μάτια είναι τα συνήθη συμπτώματα που διαρκούν έως μία εβδομάδα. Υπήρξαν περιπτώσεις εμφάνισης συνδρόμου Guillain-Barré, ενός σοβαρού νευρολογικού συνδρόμου με παραλύσεις.Ο ζίκα ενοχοποιείται για την εμφάνιση γενετικών ανωμαλιών στα έμβρυα προσβεβλημένων μητέρων. Ο ιός μεταδίδεται και σεξουαλικώς.
2. ΙΟΣ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ
Πολλά προσβεβλημένα άτομα δεν αναπτύσσουν συμπτώματα. Σε μικρότερο ποσοστό εμφανίζεται πυρετός με συμπτώματα ίωσης (π.χ. καταβολή, πονόλαιμος, πονοκέφαλος, διαταραχές γαστρεντερικού). Εξάνθημα ή ήπια νευρολογικά συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν. Η σοβαρή μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα από τον ιό είναι σπανιότερες. Σπασμοί, παραλύσεις, μυϊκή αδυναμία είναι σημεία νευρολογικής προσβολής. Επιπλοκές της νόσου είναι η πνευμονία, η λοίμωξη του ουροποιητικού, μόνιμες νευρολογικές βλάβες, σύνδρομα κόπωσης, έλκη.
3. ΕΛΟΝΟΣΙΑ
Η οξεία προσβολή χαρακτηρίζεται από πυρετό, ατονία, εφίδρωση που προσομοιάζει με ίωση. Τα εμπύρετα επεισόδια πολλές φορές ακολουθούνται από διαστήματα απυρεξίας, κατά την διάρκεια των οποίων ο ασθενής νοιώθει καλά. Πονοκέφαλος, κακουχία, μυαλγίες, αρθραλγίες, βήχας, θωρακικός πόνος, κοιλιακός πόνος, ανορεξία, ναυτία, πυρετός, διάρροια, είναι συχνά. Ο κίνδυνος να εκδηλώσει κάποιος ελονοσία διαρκεί δύο μήνες έως και δύο χρόνια από τη στιγμή του τσιμπήματος του κουνουπιού, ανάλογα με το στέλεχος. Ενδέχεται να εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές με αναιμία, δυσλειτουργία όλων των οργάνων, νευρολογικές αλλοιώσεις και διαταραχές συνείδησης, σπασμοί, κώμα, υπόταση, πνευμονικό οίδημα, νεφρική ανεπάρκεια, αιμόλυση, υπογλυκαιμία, ηπατική δυσλειτουργία, ανωμαλίες πηκτικότητας, επιλοιμώξεις.
4. ΚΑΛΑ ΑΖΑΡ
Η βασική οδός μετάδοσης είναι από το σκύλο στον άνθρωπο μέσω της σκνίπας. Το καλά αζάρ χαρακτηρίζεται από εμπύρετα επεισόδια με μακρές περιόδους απυρεξίας και απώλεια βάρους. Προοδευτικά αναπτύσσεται διόγκωση του σπλήνα. Το υπεύθυνο παθογόνο είναι παράσιτο που μολύνει κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος προκαλώντας χρόνια λοίμωξη και εξαντλώντας προοδευτικά τις αμυντικές εφεδρείες του οργανισμού. Εάν δεν χορηγηθεί θεραπεία, ο θάνατος επέρχεται λόγω εξαντλήσεως του οργανισμού ή παρεμπίπτουσας λοίμωξης.
5. ΔΑΓΚΕΙΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ
Το κουνούπι που προκαλεί τον δάγκειο πυρετό συνήθως αναπαράγεται κοντά σε κατοικίες χρησιμοποιώντας το γλυκό νερό που λιμνάζει. Εισβάλλει με κεφαλαλγία, οπισθοβολβικό άλγος και ισχυρή μυαλγία, οσφυαλγία, δερματική υπερευαισθησία, εξάνθημα, ανορεξία, ναυτία, έμετο. Σε σοβαρές περιπτώσεις εμφανίζεται αιμορραγικό εξάνθημα και αιμορραγίες σε διάφορες εστίες του σώματος.
ΠΡΟΛΗΨΗ
Σημαντικά μέτρα πρόληψης είναι η αποφυγή χώρων με λιμνάζοντα ύδατα, το δραστικό κούρεμα του γκαζόν, η χρήση ανεμιστήρων ή κλιματιστικών που μειώνουν την δραστηριότητα των κουνουπιών, η χρησιμοποίηση σήτας στο σπίτι, η χρήση ρούχων και παπουτσιών που σκεπάζουν το σώμα κατά την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους. Συνιστώνται ειδικά εντομοαπωθητικά σκευάσματα για το εκτεθειμένο δέρμα (πχ.30%-50% DEET επί παραμονής έως 8 ωρών σε άτομα άνω των 2 μηνών, Οiloflemoneucalyptus 30% επί παραμονής έως 4 ωρών σε εξωτερικό περιβάλλον και σε άτομα άνω των τριών ετών, επί μη υπάρξεως σοβαρής δερματικής αλλεργίας) κατά τους απογευματινούς και βραδινούς περιπάτους. Να ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες χρήσεως του κατασκευαστή του αντικουνουπικού προϊόντος που χρησιμοποιείτε.