VW vs Tesla - Οι ναζί που έγιναν χίπις και οι χίπις που έγιναν ναζί
του Άρη Χατζηστεφάνου | Εφημερίδα των Συντακτών
Η Volkswagen χρειάστηκε μια από τις μεγαλύτερες διαφημιστικές εκστρατείες της ιστορίας για να σβήσει το ναζιστικό της παρελθόν. Ο Έλον Μασκ κατάφερε σε μία εβδομάδα να δώσει το παρατσούκλι swasticar στα αυτοκίνητα της Tesla. Η πορεία των δυο εταιρειών όμως αποκαλύπτει πολύ περισσότερα για τα χαρακτηριστικά του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος στα χρόνια του Χίτλερ και του Μασκ.
Πώς μπορείς να πουλήσεις στους νικητές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου το αυτοκίνητο που δημιούργησε ο Αδόλφος Χίτλερ για να προωθήσει το όραμά του για το «όχημα του λαού» (Volkswagen); Όταν βρέθηκε αντιμέτωπος με αυτό το ερώτημα, στα μέσα της δεκαετίας του ’50, ο επικεφαλής της VW στις ΗΠΑ έλαβε ίσως την πιο αντισυμβατική απόφαση στην ιστορία του μάρκετινγκ: προσέλαβε την DDB, μια σχετικά άγνωστη εταιρεία δυο εβραίων διαφημιστών με έδρα το Μανχάταν. Το αποτέλεσμα άλλαξε για πάντα την ιστορία της διαφήμισης.
Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, όταν η Apple θα αντιγράψει τη διαφημιστική καμπάνια της DDB για να παρουσιάσει το σλόγκαν Think different (σκέψου διαφορετικά) με ένα σχεδόν πανομοιότυπο γραφιστικό στήσιμο, η αμερικανική οικονομία έχει αλλάξει δραματικά. Οι γραμμές βιομηχανικής παραγωγής του Ντιτρόιτ είχαν σκουριάσει και οι πάλαι ποτέ χίπις της Δυτικής Ακτής, αφού βυθίστηκαν για λίγο στην κολυμβήθρα του New Age μυστικισμού, πίστευαν ότι είναι έτοιμοι να ηγηθούν της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης.
Ένα από τα σύμβολα της νέας εποχής ήταν και τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που υπόσχονταν να αντιστρέψουν τις καταστροφικές για το περιβάλλον επιπτώσεις του ΙΧ αυτοκινήτου. Η φιλοσοφία τους όμως βρισκόταν στον αντίποδα του οράματος που είχε ο Φορντ και άλλοι μεγάλοι βιομήχανοι του 20ού αιώνα για την αυτοκίνηση. Αντί να παράγουν τα «αυτοκίνητα του λαού», σχεδιάζουν τα οχήματα των ελίτ. Από την εποχή των Toyota Prius τα νέα οχήματα αποτελούν τρόπαια κοινωνικού status για ανθρώπους με περιβαλλοντικές ψευτοανησυχίες. Και η Tesla θα εξελιχθεί στο απόλυτο σύμβολο της νέας εποχής.
Ακόμη όμως και όταν άρχισε να παρουσιάζει κέρδη, αυτά δεν οφείλονταν στις πωλήσεις αυτοκινήτων αλλά σε ένα σύνθετο πρόγραμμα «ανταλλαγής ρύπων» με γενναίες επιδοτήσεις. Λίγες αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν γνωρίσει τέτοια ασυλία από κάθε μορφή επιχειρηματικού ρίσκου μετά την υπόσχεση του Χίτλερ ότι κάθε Γερμανός θα πρέπει να έχει ένα Volkswagen.
Τα στοιχεία όμως που συνέδεαν, έστω και σαν φάρσα, τον ναζιστικό «σκαραβαίο» με τα αυτοκίνητα του Έλον Μασκ αυξήθηκαν επικίνδυνα ύστερα από τον φασιστικό χαιρετισμό του πλουσιότερου ανθρώπου στον κόσμο και τη δημόσια στήριξη που παρείχε στο κόμμα AfD λίγες εβδομάδες πριν από τις κρίσιμες γερμανικές εκλογές. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες ακτιβιστές άρχισαν να κολλάνε αυτοκόλλητα με τη λέξη swasticar σε παρκαρισμένα Tesla, στην Ολλανδία ζωγράφισαν αγκυλωτούς σταυρούς σε αντιπροσωπεία της εταιρείας ενώ στην πιο εντυπωσιακή επίθεση, η οποία σημειώθηκε στη Γερμανία, κάποιοι πρόβαλαν σε εργοστάσιο το μήνυμα Heil Tesla δίπλα στη φωτογραφία του Μασκ με τον ναζιστικό χαιρετισμό.