Στο χείλος του γκρεμού λόγω... επιτοκίων

ον κώδωνα του κινδύνου κρούει η Παγκόσμια Τράπεζα για τον κίνδυνο κατάρρευσης δεκάδων χωρών του αναπτυσσόμενου κόσμου υπό το βάρος των δυσβάσταχτων χρεών τους και του ολοένα και υψηλότερου κόστους εξυπηρέτησής τους.

Η έκθεση της τράπεζας τονίζει ότι την τελευταία τριετία σημειώθηκαν 18 κρατικές χρεοκοπίες, αριθμός που ξεπερνά το σύνολο όσων καταγράφηκαν στις προηγούμενες δύο δεκαετίες. Για τους φτωχότερους το χρέος έχει γίνει ένα σχεδόν παραλυτικό βάρος: 28 χώρες που είναι επιλέξιμες προς δανεισμό από τη Διεθνή Ενωση Ανάπτυξης (IDA) της Παγκόσμιας Τράπεζας διατρέχουν πλέον υψηλό κίνδυνο δυσχέρειας χρέους, ενώ 11 βρίσκονται ήδη σε δυσχέρεια χρέους. Οι εξελίξεις αυτές συνιστούν σοβαρό κίνδυνο για τις προοπτικές προόδου των παγκόσμιων αναπτυξιακών στόχων. Οι αναπτυσσόμενες χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες σήμερα και με τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, τα υψηλότερα επιτόκια, τις γεωπολιτικές εντάσεις. Πρόκειται για ένα εύφλεκτο μείγμα υπογραμμίζει η τράπεζα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, στη διετία 2023-2024 το κόστος εξυπηρέτησης του Δημοσίου και του εγγυημένου από το Δημόσιο χρέους των αναπτυσσόμενων χωρών θα αυξηθεί κατά 10%. Για τις χώρες χαμηλού εισοδήματος η αύξηση αυτή θα είναι εξοντωτική καθώς προβλέπεται να αγγίξει αντίστοιχα το 40%. Οι χώρες που είναι επιλέξιμες να δανειστούν από την IDA τονίζει η έκθεση είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν μια δύσκολη διαδρομή τα επόμενα χρόνια: οι πληρωμές τόκων για το συνολικό εξωτερικό χρέος τους έχουν τετραπλασιαστεί από το 2012, στο ιστορικό υψηλό των 23,6 δισ. δολαρίων. Αυτές οι πληρωμές καταναλώνουν πλέον όλο και μεγαλύτερο μερίδιο των εσόδων τους από τις εξαγωγές, θέτοντας κάποιες από αυτές τις χώρες στα πρόθυρα μιας κρίσης χρέους. Περισσότερο από το ένα τρίτο του χρέους τους είναι σε κυμαινόμενα επιτόκια, τα οποία θα μπορούσαν να αυξηθούν ξαφνικά.

Την ίδια στιγμή, οι ροές ιδιωτικής χρηματοδότησης έχουν σχεδόν στερέψει. Καθώς τα επιτόκια αυξήθηκαν στις προηγμένες οικονομίες, οι ιδιώτες πιστωτές ακολούθησαν τη ροή του χρήματος: αποσύρθηκαν σε μεγάλο βαθμό από τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, αποσύροντας συνολικά πέρυσι 185 δισ. δολάρια περισσότερα σε αποπληρωμές κεφαλαίου από όσα εκταμίευσαν για δάνεια. Ηταν η πρώτη φορά από το 2015 που οι ιδιώτες πιστωτές απέσυραν περισσότερα κεφάλαια από αυτά που έβαλαν στις αναπτυσσόμενες χώρες. Αποτέλεσμα είναι, σήμερα, μία στις τέσσερις αναπτυσσόμενες χώρες να είναι επί της ουσίας αποκλεισμένη από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Η Παγκόσμια Τράπεζα, μαζί με άλλες πολυμερείς τράπεζες ανάπτυξης, παρενέβη για να βοηθήσει να κλείσει το χάσμα. Οι πολυμερείς πιστωτές παρείχαν ρεκόρ 115 δισ. δολαρίων σε νέα χρηματοδότηση για τις αναπτυσσόμενες χώρες το 2022, σχεδόν το ήμισυ της οποίας προήλθε από την Παγκόσμια Τράπεζα. Για πολλές χώρες –ιδιαίτερα τις φτωχότερες– οι πολυμερείς πιστωτές ήταν η κύρια πηγή νέας χρηματοδότησης το 2022.

Πηγή: εφσυν