Χαριστική βολή στην Κούβα θέλει να δώσει ο Ντόναλντ Τραμπ

Ο Τραμπ χαρακτήρισε την Κούβα «ένα απολύτως αποτυχημένο κράτος» και προέβλεψε την κατάρρευση της κομμουνιστικής κυβέρνησής της, μιλώντας στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 22 Σεπτεμβρίου. Οι δηλώσεις του προκάλεσαν την αποχώρηση της κουβανικής αντιπροσωπείας από την αίθουσα, τη στιγμή που εκατομμύρια Κουβανοί αντιμετωπίζουν μια ολοένα βαθύτερη ανθρωπιστική κρίση.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του επιδιώκει «μια θεμελιώδη αλλαγή» στην Κούβα, υποστηρίζοντας ότι οι πιέσεις που ασκούνται στην Αβάνα είναι οι μεγαλύτερες που έχει αντιμετωπίσει ποτέ. Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο βρίσκεται σε προχωρημένες διαπραγματεύσεις με Κουβανούς αξιωματούχους, χωρίς να κατονομάσει τους συνομιλητές του. Ανεπιβεβαίωτα δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων ενημέρωσης έχουν αναφέρει τον Ραούλ Γκιγιέρμο Ροδρίγκες Κάστρο, εγγονό του πρώην προέδρου Ραούλ Κάστρο, ως τον πιθανό συνομιλητή της Ουάσιγκτον.

Ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγόρησε επίσης την Αβάνα ότι καλλιεργεί σχέσεις με αριστερές οργανώσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες μεταξύ των οποίων το Κομμουνιστικό Κόμμα των ΗΠΑ, τους Antifa και τους Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές της Αμερικής, επικαλούμενος έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο.

Οι δηλώσεις του Τραμπ έρχονται μόλις τέσσερις ημέρες μετά τη νέα κατάρρευση του εθνικού δικτύου ηλεκτροδότησης της Κούβας, η οποία άφησε χωρίς ρεύμα περισσότερους από 9 εκατομμύρια ανθρώπους στις 18 Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για την έκτη γενικευμένη διακοπή ηλεκτροδότησης από τον Ιανουάριο, όταν η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε αποκλεισμό στις αποστολές καυσίμων προς το νησί.

Η νέα κατάρρευση σημειώθηκε μία ημέρα μετά την ανακοίνωση πρόσθετων αμερικανικών κυρώσεων εναντίον οκτώ κουβανικών οργανισμών και τριών φυσικών προσώπων. Οι κυρώσεις στοχοποιούν πλέον και τον τομέα εξόρυξης νικελίου, έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς κλάδους της χώρας. Σύμφωνα με τις κουβανικές αρχές, η ζημιά από τον αποκλεισμό ξεπέρασε τα 8 δισεκατομμύρια δολάρια μεταξύ Μαρτίου 2025 και Φεβρουαρίου 2026, ενώ η Οικονομική Επιτροπή του ΟΗΕ για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική προβλέπει συρρίκνωση της οικονομίας  κατά 6,5% φέτος, τη μεγαλύτερη στην περιοχή.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το CBS News, η κυβέρνηση Τραμπ έχει εξετάσει επιλογές στρατιωτικής επέμβασης στην Κούβα, συμπεριλαμβανομένης επιχείρησης εφόδου υπό την ηγεσία του Στρατού Ξηράς.

Η κρίση του νερού και η εξάπλωση των ασθενειών

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Υδάτινων Πόρων  της Κούβας, σχεδόν 3 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης στο νερό. Το σύστημα ύδρευσης διαθέτει μόλις το 37% των καυσίμων που απαιτούνται για τη λειτουργία του. Αντλιοστάσια που κανονικά πρέπει να λειτουργούν 18 έως 24 ώρες ημερησίως περιορίζονται πλέον σε μόλις δύο ώρες λειτουργίας.

Περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι εξαρτώνταν ήδη από υδροφόρα οχήματα για την προμήθεια πόσιμου νερού, σύμφωνα με προηγούμενα στοιχεία του ΟΗΕ . Η εξάρτηση αυτή έχει ενταθεί, ενώ ο αριθμός των διαθέσιμων υδροφόρων μειώνεται λόγω έλλειψης καυσίμων και ανταλλακτικών.

Εργαζόμενοι αναγκάζονται να διανύουν μεγάλες αποστάσεις μεταφέροντας κουβάδες με νερό για να καλύψουν τις ανάγκες των οικογενειών τους σε πόση, μαγείρεμα, καθαριότητα και προσωπική υγιεινή. Οι βλάβες αυξάνουν τον κίνδυνο μόλυνσης του πόσιμου νερού από λύματα, ενώ η έλλειψη ανταλλακτικών και χημικών ουσιών εμποδίζει την επισκευή και τη συντήρηση των εγκαταστάσεων.

Η κρίση της ύδρευσης επιδεινώνει τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Στις 4 Σεπτεμβρίου, η αμερικανική πρεσβεία στην Αβάνα εξέδωσε υγειονομική προειδοποίηση  προς τους ταξιδιώτες, αναφέροντας σημαντική αύξηση των διαρροϊκών νοσημάτων στην Κούβα, με περιστατικά λοιμώξεων από E. coli, νοροϊό, Shigella και άλλους γαστρεντερικούς παθογόνους μικροοργανισμούς.

Η πρεσβεία συνέστησε στους επισκέπτες να αποφεύγουν τρόφιμα που ενδέχεται να έχουν αποθηκευτεί σε ακατάλληλες συνθήκες, να καταναλώνουν ασφαλές νερό και να φέρνουν μαζί τους φάρμακα, καθώς τα αντιβιοτικά και άλλα βασικά σκευάσματα συχνά δεν είναι διαθέσιμα. Παράλληλα, η συσσώρευση στάσιμων νερών από διαρροές και η ανεπαρκής αποχέτευση ευνοούν την εξάπλωση ασθενειών όπως ο δάγκειος πυρετός, ο Ζίκα και η νόσος τσικουνγκούνια, ενώ οι ελλείψεις αντιπυρετικών και αναλγητικών δυσχεραίνουν την αντιμετώπιση των περιστατικών.

Απέναντι στην κρίση, οι ίδιοι οι Κουβανοί εργαζόμενοι οργανώνουν συλλογικές πρωτοβουλίες αλληλεγγύης. Στην πόλη Λα Φε στη Νήσο Νεολαίας, κάτοικοι, υγειονομικοί και μέλη των Επαναστατικών Ενόπλων Δυνάμεων συνεργάζονται για την επισκευή διαρροών, τον καθαρισμό βόθρων, την απολύμανση και την πρόληψη ασθενειών. Εργαζόμενοι αναλαμβάνουν επίσης να μεταφέρουν νερό σε ηλικιωμένους και ανθρώπους που αδυνατούν να το προμηθευτούν μόνοι τους. «Εδώ, χωρίς τους γείτονες, κανείς δεν θα τα κατάφερνε», δήλωσε στον Guardian  ο Χουάν Μιγκέλ Ρέγιες, πρώην γιατρός εντατικής θεραπείας που συμμετέχει στη μεταφορά νερού.

Η κατάρρευση των υπηρεσιών υγείας

Περισσότερα από 7.000 εμπορευματοκιβώτια με προορισμό την Κούβα  παραμένουν ακινητοποιημένα στην Καραϊβική και αλλού, σύμφωνα με τον Κουβανό πρέσβη στον ΟΗΕ στη Γενεύη, Ροδόλφο Μπενίτες Βερσόν. Ανάμεσά τους βρίσκονται δεκάδες φορτία τροφίμων, φαρμάκων και ανθρωπιστικής βοήθειας που έχουν αγοραστεί από υπηρεσίες των Ηνωμένων Εθνών.

Οι ναυτιλιακές εταιρείες Hapag-Lloyd και CMA CGM, που μετέφεραν από κοινού τουλάχιστον το ήμισυ των κουβανικών εισαγωγών και το μεγαλύτερο μέρος των τροφίμων, διέκοψαν τα δρομολόγιά τους μετά την εφαρμογή των δευτερογενών κυρώσεων τον Ιούνιο. Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση της φιλανθρωπικής οργάνωσης Aid for the Caribbean, η οποία απέστειλε ιατρικό εξοπλισμό αξίας άνω των 500.000 δολαρίων. Το φορτίο έφτασε στο λιμάνι του Μαριέλ στις 4 Ιουνίου, αλλά η Hapag-Lloyd αρνήθηκε να το εκφορτώσει και το επέστρεψε στον Παναμά.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ακύρωσε παραδόσεις αντικαρκινικών φαρμάκων, ενώ χιλιάδες φιαλίδια δοξορουβικίνης δεν έφτασαν ποτέ στην Κούβα μετά τη διακοπή αεροπορικών συνδέσεων. Παράλληλα, 1.000 ηλιακοί συλλέκτες που προορίζονται για μονάδες εντατικής θεραπείας παραμένουν ακινητοποιημένοι στο Μεξικό.

Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι τα τρόφιμα και τα φάρμακα εξαιρούνται από τις κυρώσεις. Ωστόσο, ο συντονιστής ανθρωπιστικών υποθέσεων του ΟΗΕ στην Κούβα, Φρανσίσκο Πιτσόν, μίλησε για φαινόμενο «υπερσυμμόρφωσης», λέγοντας ότι οι εταιρείες αποφεύγουν ακόμη και επιτρεπόμενες συναλλαγές, προκειμένου να μην εκτεθούν στον κίνδυνο αμερικανικών κυρώσεων.

Σύμφωνα με την κουβανική κυβέρνηση, 100.000 ασθενείς περιμένουν χειρουργική επέμβαση, μεταξύ των οποίων 12.000 παιδιά. Περίπου 5 εκατομμύρια άνθρωποι με χρόνια νοσήματα κινδυνεύουν να διακόψουν τη θεραπεία τους, συμπεριλαμβανομένων 16.000 ασθενών που χρειάζονται ακτινοθεραπεία και 12.000 που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία. Οι πολύωρες διακοπές ηλεκτροδότησης αναγκάζουν τα νοσοκομεία να αναστέλλουν επεμβάσεις και να θέτουν εκτός λειτουργίας τα συστήματα ψύξης. Η έλλειψη καυσίμων ακινητοποιεί ασθενοφόρα και λεωφορεία, ενώ τα προβλήματα στην αγροτική παραγωγή και στις μεταφορές επιδεινώνουν τις ελλείψεις τροφίμων.

Η αντιπροσωπεία της Κούβας αναμένεται να απευθυνθεί στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών απαντώντας στον Τραμπ στις 26 Σεπτεμβρίου.