Κίνα - Σάλος με διαρροές στις ΗΠΑ και εκκαθαρίσεις στον στρατό

Ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ έθεσε υπό έρευνα τον πλέον ανώτερο στρατηγό του, αποπέμποντας με συνοπτικές διαδικασίες έναν μακροχρόνιο σύμμαχό του και κλιμακώνοντας κατακόρυφα την καταστολή της διαφθοράς και της πολιτικής ανυπακοής στον στρατό, σε αυτό που αποτελεί τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση των ενόπλων δυνάμεων του Πεκίνου εδώ και δεκαετίες.

Ο στρατηγός Τσανγκ Γιουσιά, ο αρχαιότερος από τους δύο αντιπροέδρους του ανώτατου στρατιωτικού αποφασιστικού οργάνου του Κομμουνιστικού Κόμματος και ο Νο 1 στρατηγός της Κίνας, τελεί υπό έρευνα για φερόμενη διάπραξη σοβαρών παραβιάσεων της κομματικής πειθαρχίας και των νόμων του κράτους, δήλωσε το Σάββατο εκπρόσωπος του Υπουργείου Άμυνας της Κίνας.

Ένας άλλος υψηλόβαθμος αξιωματικός, ο στρατηγός Λιου Τζενλί, αρχηγός του Τμήματος Κοινού Επιτελείου του κινεζικού στρατού που διαχειρίζεται τον επιχειρησιακό σχεδιασμό και τις πολεμικές επιχειρήσεις, βρίσκεται επίσης υπό έρευνα για παρόμοιες κατηγορίες, πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.

Οι δεσμοί αίματος των «πριγκίπων»

Οι έρευνες σε βάρος των Τσανγκ και Λιου —οι οποίοι υπήρξαν ηγετικές φυσιογνωμίες στις προσπάθειες εκσυγχρονισμού των ενόπλων δυνάμεων και μεταξύ των λίγων Κινέζων στρατηγών με πολεμική εμπειρία— αναδεικνύουν την έκταση της εκστρατείας του Σι για την εκκαθάριση αξιωματικών που θεωρούνται διεφθαρμένοι και πολιτικά αναξιόπιστοι. Δεκάδες υψηλόβαθμοι αξιωματικοί και στελέχη της αμυντικής βιομηχανίας έχουν απομακρωθεί τα τελευταία χρόνια, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με την προσπάθεια της Κίνας να δημιουργήσει μια ετοιμοπόλεμη δύναμη ικανή να αναμετρηθεί με τους δυτικούς στρατούς.

Ο Τσανγκ, ο οποίος είναι επίσης μέλος του ελίτ Πολιτικού Γραφείου (Πολίτμπιρο) του κόμματος, υπήρξε στενός σύμμαχος του Σι. Και οι δύο άνδρες είναι «πρίγκιπες» (princelings), όπως είναι γνωστοί οι απόγονοι επαναστατικών στελεχών και υψηλόβαθμων κομματικών αξιωματούχων.

Ο Τσανγκ είναι γιος ενός κομμουνιστή επαναστάτη που πολεμούσε μαζί με τον πατέρα του Σι κατά τη διάρκεια του κινεζικού εμφυλίου πολέμου, ο οποίος κορυφώθηκε με την κατάληψη της εξουσίας από τις δυνάμεις του Μάο Τσετούνγκ το 1949. Ο πατέρας του Τσανγκ έγινε αργότερα στρατηγός τριών αστέρων, ενώ ο πατέρας του Σι ανέλαβε ανώτατους ρόλους στο κόμμα, την κυβέρνηση και το κοινοβούλιο.

Η καταδίκη από τον στρατιωτικό τύπο

Η ναυαρχίδα των εφημερίδων του κινεζικού στρατού καταδίκασε τους Τσανγκ και Λιου σε κύριο άρθρο της, αναφέροντας ότι υπονόμευσαν την αυθεντία του Σι, υπέθαλψαν προβλήματα πολιτικής φύσεως και διαφθοράς που έπληξαν την ηγεσία του κόμματος στις ένοπλες δυνάμεις και έβλαψαν τις προσπάθειες για την ανάπτυξη της μαχητικής αποτελεσματικότητας.

Η ανάρμοστη συμπεριφορά τους είχε «εξαιρετικά αρνητικό αντίκτυπο στο κόμμα, το έθνος και τον στρατό», σημείωσε η Ημερησία του Απελευθερωτικού Λαϊκού Στρατού.

Ο Τσανγκ, 75 ετών, και ο Λιου, 61 ετών, δεν κατέστη δυνατό να βρεθούν για κάποιο σχόλιο. Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Κίνας δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό που εστάλη μέσω φαξ την Παρασκευή σχετικά με την τύχη των δύο στρατηγών.

Πρωτοφανής κλίμακα εκκαθαρίσεων

Η πτώση τους έρχεται αφού το κόμμα δήλωσε τον Οκτώβριο ότι διέγραψε εννέα ανώτερους στρατιωτικούς διοικητές με κατηγορίες διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένου του τότε Νο 2 στρατηγού της Κίνας, Χε Ουέιντονγκ, ο οποίος ήταν επίσης αντιπρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής (της οποίας προεδρεύει ο Σι και διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις) και μέλος του Πολιτικού Γραφείου.

Αναλυτές αναφέρουν ότι η ταχύτητα και η κλίμακα των αλλαγών στη στρατιωτική ηγεσία της Κίνας είναι ασύγκριτες στη μετα-Μάο εποχή. Ο αντίκτυπος είναι ιδιαίτερα ορατός στην Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή (CMC), η οποία αποτελούνταν από επτά άνδρες όταν ξεκίνησε η τρέχουσα θητεία της το 2022. Η ανακοίνωση του Σαββάτου σημαίνει ότι η επιτροπή διαθέτει πλέον μόλις δύο ενεργά μέλη — τον Σι ως πρόεδρο και έναν στρατηγό που εκτελεί χρέη αντιπροέδρου.

Εάν το κόμμα αποπέμψει τον Τσανγκ, θα γίνει ο πιο υψηλόβαθμος εν ενεργεία στρατιωτικός αξιωματικός που καθαιρεί ο Σι, και ο υψηλότερος στην ιεραρχία της κινεζικής στρατιωτικής διοίκησης που εκκαθαρίζεται από την εποχή των επακόλουθων των διαδηλώσεων στην Πλατεία Τιενανμέν το 1989.

Θα είναι επίσης η πρώτη φορά από το 1989 που το κόμμα καθαιρεί δύο μέλη του Πολιτικού Γραφείου κατά τη διάρκεια της ίδιας θητείας. Εκείνη τη χρονιά, το κόμμα απομάκρυνε τον Τσάο Τσιγιάνγκ —που ήταν γενικός γραμματέας και πρώτος αντιπρόεδρος της CMC— και έναν από τους συναδέλφους του από το Πολιτικό Γραφείο και τη Διαρκή Επιτροπή του, λόγω της υποτιθέμενης «μαλακής» στάσης τους στη διαχείριση των διαδηλώσεων στο Πεκίνο, οι οποίες καταστάληκαν με στρατιωτική βία.

Ο στόχος του εκσυγχρονισμού και τα ρίσκα

Από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2012, ο Σι έχει χρησιμοποιήσει τις εκκαθαρίσεις κατά της διαφθοράς για να εδραιώσει τον έλεγχό του και να προωθήσει τα σχέδια εκσυγχρονισμού ενός στρατού που δεν έχει πολεμήσει σε πόλεμο πλήρους κλίμακας από το 1979, όταν η Κίνα συγκρούστηκε με το Βιετνάμ. Ο στόχος είναι η δημιουργία μιας πιο ευέλικτης δύναμης του 21ου αιώνα, ικανής να ενσωματώνει αεροπορικές, ναυτικές και χερσαίες επιχειρήσεις, να προβάλλει ισχύ και να κερδίζει πολέμους στην ψηφιακή εποχή. Η επιτυχία σε αυτόν τον στόχο θα βοηθούσε την Κίνα να ανταγωνιστεί πιο στενά τις ΗΠΑ για στρατηγική υπεροχή και ενδεχομένως να καταλάβει την Ταϊβάν, το δημοκρατικό, αυτοδιοικούμενο νησί που το Πεκίνο διεκδικεί ως έδαφός του.

Για να γίνει η Κίνα μια στρατιωτική δύναμη πρώτης γραμμής, ο Σι έχει δηλώσει ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα πρέπει να διασφαλίσει την αφοσίωση και να πατάξει τη διαφθορά στις ένοπλες δυνάμεις. Ωστόσο, οι εκκαθαρίσεις του εγκυμονούν παρενέργειες, σύμφωνα με μια πρόσφατη αξιολόγηση του Πενταγώνου, η οποία ανέφερε ότι οι έρευνες κατά της διαφθοράς «πολύ πιθανόν να εγκυμονούν βραχυπρόθεσμες διαταραχές στην επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα [του στρατού]», ενώ ενδεχομένως θέτουν τις βάσεις για μακροπρόθεσμες βελτιώσεις.

Η άνοδος των στρατηγών

Τα πρώτα χρόνια μετά την ανάληψη της ηγεσίας της Κίνας, ο Σι καρατόμησε δεκάδες στρατηγούς και τους αντικατέστησε με αξιωματικούς τους οποίους θεωρούσε πιο επαγγελματίες και πολιτικά αξιόπιστους. Ο Σι εκκαθάρισε δύο συνταξιοδοτημένους αντιπροέδρους της CMC, τους οποίους το κόμμα καταδίκασε ως εστίες διαφθοράς, ενώ αναμόρφωσε εκ βάθρων τη διοικητική δομή του στρατού για να θέσει τον εαυτό του πιο σταθερά στον έλεγχο.

Ο Τσανγκ αναδείχθηκε κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, μια ανέλιξη που ορισμένοι αναλυτές απέδωσαν στο παρελθόν του ως βετεράνου μάχης και στο ελίτ υπόβαθρό του. Ο Λιου, ο οποίος είχε διακριθεί στο παρελθόν σε συνοριακές συμπλοκές με το Βιετνάμ τη δεκαετία του 1980, ανέβηκε επίσης στην ιεραρχία.

Στο στόχαστρο τα πυρηνικά και οι προμήθειες

Ο Σι ενέτεινε εκ νέου τις στρατιωτικές εκκαθαρίσεις το καλοκαίρι του 2023, ξεκινώντας από αξιωματικούς που διοικούσαν το πυρηνικό οπλοστάσιο της Κίνας και φτάνοντας μέχρι τα ανώτατα κλιμάκια του στρατού και τους αμυντικούς προμηθευτές που κατασκευάζουν μαχητικά αεροσκάφη stealth και άλλα προηγμένα εξοπλιστικά συστήματα. Περισσότεροι από 50 ανώτεροι στρατιωτικοί αξιωματικοί και στελέχη της αμυντικής βιομηχανίας έχουν τεθεί υπό έρευνα ή έχουν απομακρυνθεί από τα καθήκοντά τους τα τελευταία 2,5 χρόνια, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που εξέτασε η The Wall Street Journal.

Μεταξύ των καθαιρεθέντων ήταν ανώτατοι αξιωματικοί του στρατού ξηράς, της αεροπορίας, του ναυτικού, της δύναμης στρατηγικών πυραύλων και της παραστρατιωτικής αστυνομίας της Κίνας, καθώς και διοικήσεις μεγάλων θεάτρων επιχειρήσεων — συμπεριλαμβανομένης αυτής που επικεντρώνεται στην Ταϊβάν. Ορισμένοι από τους απομακρυθέντες θεωρούνταν συνεργάτες του Τσανγκ, έχοντας εργαστεί μαζί του στον τομέα των εξοπλιστικών προμηθειών, έναν τομέα που θεωρείται εδώ και καιρό ευάλωτος στη διαφθορά.

Ο Σι έχει επίσης εντείνει την καταστολή της πειθαρχίας πέρα από τον στρατό. Οι κομματικές αρχές τιμώρησαν περίπου 983.000 άτομα πέρυσι, σημειώνοντας αύξηση 10,6% σε σύγκριση με το 2024, καταγράφοντας το υψηλότερο ετήσιο σύνολο από τότε που το κόμμα άρχισε να δημοσιεύει τέτοια δεδομένα, πριν από περίπου δύο δεκαετίες.

Το στρατιωτικό παρελθόν του Τσανγκ

Ο Τσανγκ κατατάχθηκε στον στρατό της Κίνας το 1968 και έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος την επόμενη χρονιά. Επαγγελματίας στρατιώτης στον κινεζικό στρατό, διακρίθηκε στη μάχη κατά τη διάρκεια του Σινο-Βιετναμεζικού Πολέμου το 1979 και σε μια μεγάλη συνοριακή συμπλοκή μεταξύ των δύο χωρών το 1984, σύμφωνα με επίσημες αναφορές.

Ο Τσανγκ υπηρέτησε σε μια σειρά από ανώτερες διοικητικές θέσεις και προήχθη σε πλήρη στρατηγό το 2011, πράγμα που σημαίνει ότι αυτός και ο πατέρας του έγιναν το δεύτερο ζευγάρι πατέρα-γιου που έφτασε στον βαθμό των τριών αστέρων στον κινεζικό στρατό.

Η πορεία προς την κορυφή και η ύποπτη απουσία

Το 2012, ο Τσανγκ διορίστηκε επικεφαλής του Γενικού Τμήματος Εξοπλισμών του στρατού, το οποίο ήταν υπεύθυνο για την προμήθεια και την ανάπτυξη στρατιωτικού υλικού. Εβδομάδες αργότερα, όταν ο Σι ανέλαβε τα καθήκοντά του ως αρχηγός του κόμματος και πρόεδρος της CMC, ο Τσανγκ προσχώρησε στη στρατιωτική επιτροπή ως απλό μέλος.

Ο Τσανγκ ανέλαβε τη διοίκηση της διαδόχου υπηρεσίας του Γενικού Τμήματος Εξοπλισμών, του Τμήματος Ανάπτυξης Εξοπλισμού της CMC, αφού ο Σι αναδιάρθρωσε τις ένοπλες δυνάμεις το 2015.

Όταν ο Σι ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του το 2017, εισήγαγε τον Τσανγκ στο Πολιτικό Γραφείο και τον διόρισε νεότερο αντιπρόεδδρο της CMC, καθιστώντας τον Νο 2 στρατηγό της Κίνας.

Ο Τσανγκ ανέλαβε τη θέση του αρχαιότερου αντιπροέδρου της CMC το 2022, όταν ο Σι εξασφάλισε τη τρίτη θητεία του ως αρχηγός του κόμματος. Μέχρι τότε ο Τσανγκ ήταν 72 ετών, και η νέα του θητεία στην ανώτατη ηγεσία αποτελούσε παρέκκλιση από τους ισχύοντες κανόνες συνταξιοδότησης.

Οι πιο πρόσφατες δημόσια γνωστοποιημένες υποχρεώσεις του ήταν στα τέλη Δεκεμβρίου, όταν παρευρέθηκε σε συναντήσεις του Πολιτικού Γραφείου, το οποίο αποτελείται από τους 20+ κορυφαίους αξιωματούχους του κόμματος, και ενός κυβερνητικού συμβουλευτικού οργάνου, σύμφωνα με πλάνα της κρατικής τηλεόρασης. Σε μια ασυνήθιστη απουσία, ο Τσανγκ και ο Λιου δεν εμφανίστηκαν στην τελετή έναρξης μιας συνάντησης μελέτης για ανώτερους αξιωματούχους που πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο την Τρίτη — και οι δύο άνδρες είχαν παρευρεθεί σε παρόμοιες συναντήσεις στο παρελθόν.