«Εθελοντική εισφορά» για να ανοίξει το Ορμούζ
Οι χώρες του Περσικού Κόλπου εξετάζουν την καταβολή μιας «εθελοντικής εισφοράς» στην Τεχεράνη, προκειμένου να αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Το κόστος του πολέμου έχει εκτιναχθεί, με τις ζημιές να υπολογίζονται έως και στα 90 δισ. δολάρια
Η οικονομική πίεση που έχει προκαλέσει ο πολύμηνος πόλεμος φαίνεται πως οδηγεί τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου σε μια πρωτοφανή πρωτοβουλία. Με τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου να έχουν δεχθεί ισχυρό πλήγμα και τις ζημιές να αυξάνονται διαρκώς, οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες αναζητούν έναν τρόπο να ανοίξουν ξανά το Στενά του Ορμούζ, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να καταβάλουν χρήματα στην Τεχεράνη. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο τραπέζι βρίσκεται ήδη μια συλλογική πρόταση που επιχειρεί να δώσει μία λύση στο αδιέξοδο. Όπως αναφέρει η Corriere della Sera, το Ομάν ανέλαβε πρωτοβουλία να συντονίσει τις χώρες του Κόλπου που έχουν πληγεί περισσότερο από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ και παρουσίασε στο Ιράν μια κοινή πρόταση.
Η βασική ιδέα προβλέπει ότι τα αραβικά κράτη θα καταβάλλουν ένα ποσό για τη διέλευση των εμπορικών τους πλοίων, αποφεύγοντας ωστόσο να χαρακτηρίσουν την πληρωμή ως «δασμό». Αντίθετα, η πρόταση κάνει λόγο για μια «εθελοντική εισφορά», ώστε να μη δημιουργηθεί προηγούμενο στο διεθνές δίκαιο αλλά και να αποφευχθούν πολιτικές τριβές με την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών και τον Ντόναλντ Τραμπ. Μέχρι στιγμής, η Τεχεράνη δεν έχει απαντήσει επίσημα στην πρόταση, η οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, παραδόθηκε την Κυριακή. Παραμένει επίσης άγνωστο ποιο θα είναι το ύψος της εισφοράς, στοιχείο που θεωρείται καθοριστικό για την επιτυχία ή όχι της συμφωνίας.
Το σχέδιο βασίζεται στο μοντέλο που εφαρμόζεται στα Στενά της Μαλάκα, ανάμεσα στον Ινδικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό. Εκεί, η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη ζητούν προαιρετικές εισφορές από τα διερχόμενα πλοία για υπηρεσίες ναυσιπλοΐας, περιβαλλοντικής προστασίας και επιχειρήσεων διάσωσης, χωρίς να θίγεται επίσημα η αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Αν εφαρμοστεί κάτι αντίστοιχο και στα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν θα αποκτήσει μια νέα πηγή εσόδων, η οποία, θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκατάσταση μέρους των πολεμικών ζημιών που έχει υποστεί. Το δημοσίευμα της Corriere della Serra υποστηρίζει ακόμη ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ενήμερος για την πρόταση και δεν εμφανίζεται αρνητικός απέναντί της.
Υπενθυμίζεται ότι ο ίδιος είχε αναφερθεί στο παρελθόν, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, στην ιδέα επιβολής τέλους που θα έφθανε το 20% της αξίας κάθε φορτίου, πρόταση που τελικά δεν προχώρησε. Για τις χώρες του Κόλπου, πάντως, το οικονομικό κόστος της σύγκρουσης έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα βαρύ. Σύμφωνα με την ιταλική εφημερίδα, η στρατηγική της Τεχεράνης δεν περιορίστηκε στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά επεκτάθηκε και στην οικονομική πίεση, με στόχο να αυξηθεί το διεθνές κόστος του πολέμου. Ο περιορισμός της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ επηρέασε σημαντικά τις εξαγωγές πετρελαίου, φυσικού αερίου και καυσίμων από τον Περσικό Κόλπο, ενώ παράλληλα συνέβαλε στην άνοδο των διεθνών τιμών της ενέργειας.
Παράλληλα, επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, λιμενικούς σταθμούς, αγωγούς και άλλες κρίσιμες υποδομές επιβάρυναν ακόμη περισσότερο τις οικονομίες της περιοχής. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ακόμη και επιθέσεις με χαμηλού κόστους μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορούν να προκαλέσουν τεράστιες ζημιές σε διυλιστήρια, τερματικούς σταθμούς και άλλες στρατηγικές εγκαταστάσεις, πολλαπλασιάζοντας το οικονομικό κόστος με σχετικά περιορισμένα μέσα. Οι πρώτες εκτιμήσεις του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών ανέφεραν ότι ένας μήνας έντονων συγκρούσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε τέσσερα εκατομμύρια ανέργους στις χώρες του Κόλπου και σε συρρίκνωση του ΑΕΠ από 3,7% έως 6%.
Ύστερα από πέντε μήνες διακεκομμένων συγκρούσεων, η εικόνα παραμένει ιδιαίτερα επιβαρυμένη. Οι συνολικές ζημιές σε διυλιστήρια, λιμενικές εγκαταστάσεις, σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και άλλα κρίσιμα έργα υποδομής εκτιμώνται πλέον μεταξύ 70 και 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και τη Σαουδική Αραβία. Στα ποσά αυτά δεν περιλαμβάνονται οι απώλειες που έχουν υποστεί η Ιορδανία, το Ιράκ, η Συρία, το Ισραήλ και το ίδιο το Ιράν. Την ίδια στιγμή, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι η ετήσια μείωση του ΑΕΠ θα κυμανθεί από 1,4% στη Σαουδική Αραβία έως και 14,7% στο Κατάρ, ενώ οι αμυντικές δαπάνες των κρατών της περιοχής έχουν αυξηθεί κατά περίπου 20%, περιορίζοντας τους πόρους που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στην ανάπτυξη και την κοινωνική πολιτική.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η προοπτική μιας «εθελοντικής εισφοράς» προς την Τεχεράνη φαίνεται να αντιμετωπίζεται από αρκετές χώρες του Κόλπου ως ένα μικρότερο τίμημα μπροστά στις τεράστιες οικονομικές απώλειες που έχει προκαλέσει η σύγκρουση. Το αν η πρόταση θα γίνει αποδεκτή από το Ιράν και αν θα εξασφαλίσει την απαραίτητη διεθνή στήριξη, παραμένει το μεγάλο ερώτημα των επόμενων εβδομάδων.