Ο βασιλιάς και ο αλήτης
του Άρη Χατζηστεφάνου
Η σύγκριση δυο φωτογραφιών, που τραβήχτηκαν με διαφορά 56 χρόνων, από την επίσκεψη του πρίγκιπα και μετέπειτα βασιλιά της Μεγάλης Βρετανίας Καρόλου, στον Λευκό Οίκο αποτυπώνει την πορεία της αμερικανικής υπερδύναμης από το απόγειο της μεταπολεμικής ισχύος στη σημερινή παρακμή.
«Κοιτάξτε», έλεγε πριν από ένα χρόνο ο τραγουδιστής Τζακ Γουάιτ «πόσο αηδιαστικά μεταμόρφωσε ο Τραμπ τον Λευκό Οίκο, σαν ένα χυδαίο, επιχρυσωμένο και φανταχτερό καμαρίνι επαγγελματία παλαιστή». Αρκετοί θυμήθηκαν αυτή την εβδομάδα τον τραγουδιστή των White Stripes όταν κυκλοφόρησαν δίπλα δίπλα οι φωτογραφίες της επίσκεψης του Καρόλου επί Προεδρίας Νίξον, τον Ιούλιο του 1970, και της πρόσφατης συνάντησής του με τον Τραμπ. Το εσωτερικό του Λευκού Οίκου από σύμβολο εξουσίας μια ακμάζουσας υπερδύναμης έχει μετατραπεί σε κιτς καρικατούρα προεδρικού παλατιού – κάτι ανάμεσα στο σαλόνι του… Πατούλη και τον Κάστρο των Παραμυθιών στα Φιλιατρά (όσοι ξέρουν, ξέρουν).
Η καλαισθησία βέβαια δεν ήταν ποτέ βασικό χαρακτηριστικό της αμερικανικής Δεξιάς, όπως μπορούν να βεβαιώσουν όσοι έζησαν την προεδρία του Ρόναλντ Ρίγκαν. Αυτή τη φορά όμως η έκρηξη του κιτς πυροδότησε και αρκετές πολιτικές αναλύσεις. Αντιμετωπίζοντας τον Λευκό Οίκο σαν ένα κακέκτυπο των Βερσαλλιών αρκετοί αναλυτές έκαναν λόγο για μοναρχικές τάσεις του Αμερικανού προέδρου και θυμήθηκαν το λεγόμενο κίνημα του «Κόκκινου Καίσαρα» – το όραμα αρκετών «διανοούμενων» και του think tank του ρεπουμπλικανικού κόμματος (εξ ου και το κόκκινο χρώμα) για την έλευση ενός προέδρου, ο οποίος θα συγκέντρωνε στο πρόσωπό του τη νομοθετική και την εκτελεστική εξουσία καταλύοντας ουσιαστικά τη δημοκρατία. Σε συνδυασμό με την τοποθέτηση γιγαντιαίων πορτρέτων του προέδρου έξω από ομοσπονδιακά κτίρια και την πρόθεσή του να τοποθετήσει το πρόσωπό του στα νομίσματα και τα διαβατήρια των Αμερικανών πολιτών, αρκετοί πείστηκαν ότι το αμερικανικό republic έχει ήδη περάσει στη φάση του imperium.
Έχει όμως η σύγχρονη αμερικανική υπερδύναμη οποιοδήποτε κοινό στοιχείο με την ισχύ και τη δυναμικότητα των αυτοκρατοριών που προσπαθεί να αντιγράψει αισθητικά ο Τραμπ;
Ο κιτς παροξυσμός δεν ήταν το μόνο σημείο παρακμής που αναδείχθηκε από τη σύγκριση των δυο φωτογραφιών. Στην πρώτη, ο διάδοχος του βρετανικού θρόνου κάθισε δίπλα στον τότε 57χρονο Ρίτσαρντ Νίξον, έναν από τους ευφυέστερους και σατανικότερους προέδρους στην ιστορία των ΗΠΑ ο οποίος βρισκόταν στον κολοφώνα της ισχύος του. Περιστοιχισμένος από τη διπλωματική ελίτ της εποχής του, όπως τον Χένρι Κίσινγκερ, εξέφραζε το πνεύμα των τελευταίων χρόνων της εκρηκτικής μεταπολεμικής ανάπτυξης.
Οι ΗΠΑ δαπανούσαν τα υψηλότερα ποσοστά στην ανθρώπινη ιστορία σε έρευνα και ανάπτυξη, ως ποσοστό σε ΑΕΠ, και ασκούσαν ολοκληρωτικό έλεγχο στο οικονομικό οικοδόμημα της Δύσης, όπως συστάθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τις Συμφωνίες του Μπρέτον Γουντς. Ο ίδιος ο Νίξον, αν και ήταν τέκνο μιας φτωχής οικογένειας λεμονοπαραγωγών από την Καλιφόρνια, ενσάρκωσε το τεχνοκρατικό όραμα της υπερδύναμης. Η θητεία του ήταν βέβαια πολύ βαθύτερα βυθισμένη στο αίμα σε σχέση με του Τραμπ, αφού υπολογίζεται ότι οι στρατιωτικές εισβολές και τα πραξικοπήματα που ενορχήστρωσε οδήγησαν στον θάνατο ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Παρ’ όλα αυτά η εξωτερική πολιτική της Ουάσινγκτον αποτελούσε μια καλοκουρδισμένη (όσο και δολοφονική) μηχανή.
Αντίθετα στη δεύτερη επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο ο βασιλιάς Κάρολος κάθισε δίπλα σε έναν 80χρονο με εμφανή σημάδια γεροντικής άνοιας, ο οποίος δεν φαίνεται να εξελίχθηκε ιδιαίτερα από τον μαστροπό παππού του, τον Φρέντερικ Τραμπ, που δημιούργησε την οικογενειακή περιουσία πουλώντας σε χρυσοθήρες σάπιο κρέας από νεκρά άλογα και λευκή σάρκα νεαρών κοριτσιών. Στη θέση ανθρώπων όπως ο Χένρι Κίσινγκερ, τώρα συναντάς ημίτρελους συνωμοσιολόγους, όπως ο Ρόμπερτ Κένεντι και έναν πρώην παρουσιαστή του Fox News – τον υπουργό πολέμου Πιτ Χέγκσεθ, που όπως όλα δείχνουν θα χρεωθεί την πολιτική ευθύνη της ήττας στην αντιπαράθεση με το Ιράν.
Αυτό βέβαια που καμία φωτογραφία δεν θα μπορούσε να δείχνει είναι όσα ακολούθησαν την πρώτη επίσκεψη του Καρόλου στον Λευκό Οίκο και όσα έπονται μετά τη δεύτερη. Ένα χρόνο μετά την πρώτη φωτογραφία, ο Νίξον, εν μέσω μιας πρωτοφανούς νομισματικής κρίσης, θα αναγκαζόταν να διακόψει τη μετατρεψιμότητα του δολαρίου σε χρυσό τινάζοντας στον αέρα τις συμφωνίες του Μπρέτον Γουντς. To σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ, που θα αποκάλυπτε τα σαθρά θεμέλια της αμερικανικής δημοκρατίας και θα οδηγούσε στην παραίτηση του προέδρου, απείχε μόλις δυο χρόνια. Η πετρελαϊκή κρίση, που ξέσπασε το 1973, ύστερα από έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή με εμπλοκή του Ισραήλ, θα αποκάλυπτε ότι η χρυσή εποχή της αμερικανικής βιομηχανικής ανάπτυξης είχε παρέλθει. To έδαφος ήταν πλέον έτοιμο και για την ταπεινωτική ήττα στον πόλεμο του Βιετνάμ που θα ερχόταν το 1975, επί προεδρίας Φορντ.
Αν αυτή η φαινομενικά καλοκουρδισμένη οικονομική, πολιτική και πολεμική μηχανή του Νίξον έφτασε να γνωρίσει την ολοκληρωτική κρίση μέσα σε διάστημα μόλις πέντε χρόνων, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ποια χαρακτηριστικά θα λάβει η κρίση που διαχειρίζεται ο Τραμπ για το δολάριο και γενικότερα τη θέση των ΗΠΑ στον διεθνή καταμερισμό ισχύος. Ίσως ο επόμενος πρόεδρος θα χρειαστεί να πουλήσει τα «ασημικά» του Λευκού Οίκου και τις αναμνηστικές φωτογραφίες με τον Κάρολο.
.Πηγή: infowar