Το Ιράν υπό πίεση - Μαθήματα που η Μόσχα δεν μπορεί να αγνοήσει

Μετά τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στην Τεχεράνη, ο κόσμος εισέρχεται σε μια πιο δύσκολη εποχή

Οι μαζικές αεροπορικές επιδρομές του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον του Ιράν δεν ήταν εντελώς απροσδόκητες. Δυνάμεις κρούσης συσσωρεύονταν στον Περσικό Κόλπο εδώ και μήνες. Οι ιρανοαμερικανικές διαπραγματεύσεις είχαν βαλτώσει και προσέφεραν ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας. Ωστόσο, η δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, μελών της οικογένειάς του και αρκετών ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων προκάλεσε σοκ πολύ πέρα ​​από την περιοχή.

Το Ιράν απάντησε με πυραυλικές επιθέσεις στο Ισραήλ και σε αμερικανικές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή. Οι επιπτώσεις ήταν άμεσες: διαταραχές στις μεταφορές πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο και αστάθεια στις οικονομικές και μεταφορικές υποδομές στα ΗΑΕ και το Κατάρ.

Το Ιράν μπορεί κάλλιστα να αντέξει την επίθεση. Μια χερσαία εισβολή φαίνεται απίθανη. Ωστόσο, οι παρατεταμένες αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις θα αποδυναμώσουν τη βιομηχανική του ικανότητα, θα επιδεινώσουν την οικονομική του κρίση και θα φτωχύνουν περαιτέρω τον πληθυσμό της. Ακόμα κι αν η Τεχεράνη απορροφήσει το τρέχον πλήγμα, ενδέχεται να ακολουθήσουν περισσότεροι βλήματα, εκτός εάν το κόστος καταστεί απαγορευτικό για όλες τις πλευρές.

Για τη Ρωσία, η κρίση προσφέρει σκληρά μαθήματα.

Μάθημα 1: Οι κυρώσεις σπάνια αποτελούν το τελικό στάδιο

Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει κυρώσεις στο Ιράν από το 1979. Με την πάροδο του χρόνου, τα μέτρα έγιναν ευρύτερα, πιο συντονισμένα και ολοένα και πιο διεθνοποιημένα. Η Ουάσιγκτον έπεισε τους συμμάχους και τις τρίτες χώρες να περιορίσουν τις αγορές ιρανικού πετρελαίου και αυστηροποίησε την επιβολή τους μέσω του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Οι κυρώσεις δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ μόνες τους. Συνδυάστηκαν με στρατιωτικές επιθέσεις, ειδικές επιχειρήσεις, δολοφονίες και κυβερνοεπιθέσεις. Το μοτίβο είναι γνωστό: το Ιράκ, η Γιουγκοσλαβία, η Λιβύη, η Συρία και η Βενεζουέλα βίωσαν όλες παραλλαγές του ίδιου τύπου.

Η άμεση στρατιωτική δράση ΗΠΑ-ΝΑΤΟ κατά της Ρωσίας περιορίζεται από τον πυρηνικό παράγοντα. Αλλά αυτό το αποτρεπτικό στοιχείο αντισταθμίζεται εν μέρει από την τεράστια στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία. Οι ουκρανικές δυνάμεις συνεχίζουν να χτυπούν ρωσικό έδαφος. Δεν μπορούν να αποκλειστούν περαιτέρω κρίσεις κατά μήκος της ανατολικής πλευράς του ΝΑΤΟ, ειδικά στην περιοχή της Βαλτικής.

Οι κυρώσεις και η βία δεν είναι εναλλακτικές λύσεις. Συχνά είναι διαδοχικές.

Μάθημα 2: Η πίεση είναι μακροπρόθεσμη

Το Ιράν έχει υποστεί μια στρατηγική φθοράς εδώ και δεκαετίες. Αυτό που ξεκίνησε ως οικονομική συγκράτηση έχει εξελιχθεί σε μια σταθμισμένη στρατιωτική υποβάθμιση, επαναλαμβανόμενα πλήγματα που αποσκοπούν στην αποδυνάμωση των δυνατοτήτων χωρίς κατοχή.

Αυτό το μοντέλο μπορεί να καθορίσει και τη δυτική πολιτική απέναντι στη Ρωσία. Η πίεση που αντιμετωπίζει η Μόσχα δεν θα εξαφανιστεί σε λίγα χρόνια. Πιθανότατα μιλάμε για δεκαετίες. Ακόμη και η μερική χαλάρωση των περιορισμών δεν θα σημάνει πλήρη άρση, ειδικά όσον αφορά τους ελέγχους εξαγωγών τεχνολογιών διπλής χρήσης.

Ομοίως, οποιαδήποτε παύση στις στρατιωτικές εχθροπραξίες πιθανότατα θα είναι προσωρινή. Η κλιμάκωση μπορεί να επιστρέψει με νέες μορφές. Η στρατηγική αντοχή, επομένως, δεν είναι προαιρετική, είναι θεμελιώδης.

Μάθημα 3: Οι παραχωρήσεις δεν εγγυώνται ανακούφιση

Η πυρηνική συμφωνία του 2015, η οποία επισημοποιήθηκε βάσει του ψηφίσματος 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, προσέφερε στο Ιράν άρση των κυρώσεων με αντάλλαγμα περιορισμούς στο πυρηνικό του πρόγραμμα. Τρία χρόνια αργότερα, η Ουάσινγκτον αποσύρθηκε και επέβαλε νέες απαιτήσεις.

Η ανάπαυλα αποδείχθηκε προσωρινή.

Αυτή η εμπειρία επηρεάζει τη στάση της Μόσχας στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία. Η άρνηση της Ρωσίας να κάνει μονομερείς παραχωρήσεις μπορεί να απογοητεύσει όσους δίνουν προτεραιότητα στην άμεση ειρήνη με κάθε κόστος. Ωστόσο, η χαμηλή εμπιστοσύνη μεταξύ Μόσχας και Ουάσινγκτον, και μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, καθιστά τον μονόπλευρο συμβιβασμό στρατηγικά επικίνδυνο. Η εμπειρία του Ιράν ενισχύει αυτή τη λογική.

Μάθημα 4: Οι ηγέτες γίνονται ολοένα και περισσότερο στόχοι

Ιστορικά, η αλλαγή καθεστώτος συχνά ακολουθούσε στρατιωτική επέμβαση. Αλλά η στοχευμένη εξάλειψη της κορυφαίας ηγεσίας δεν ήταν πάντα ο πρωταρχικός στόχος. Σήμερα, είναι ολοένα και περισσότερο.

Η εκούσια δολοφονία ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων σηματοδοτεί ένα νέο όριο. Η Ρωσία έχει πλήρη επίγνωση της ευαλωτότητας των υψηλόβαθμων προσωπικοτήτων. Οι δολοφονίες και οι δολιοφθορές σε ρωσικό έδαφος δεν είναι πλέον σπάνιες.

Η ασφάλεια της εθνικής ηγεσίας εκτείνεται πλέον πέρα ​​από τις υπηρεσίες πληροφοριών. Περιλαμβάνει την ακεραιότητα της αντικατασκοπείας, την αποτελεσματικότητα της αεράμυνας και την ανθεκτικότητα του ευρύτερου στρατιωτικού συστήματος. Στις σύγχρονες συγκρούσεις, η ίδια η ηγεσία είναι ένα πεδίο μάχης.

Μάθημα 5: Η εσωτερική αστάθεια προκαλεί εξωτερική πίεση

Το Ιράν αντιμετώπισε σημαντικές εσωτερικές διαμαρτυρίες πριν από τις απεργίες. Οι οικονομικές δυσκολίες και οι πολιτικές εντάσεις αποδυνάμωσαν την κοινωνική συνοχή. Εξωτερικοί παράγοντες ερμήνευσαν αυτή την αναταραχή ως ευάλωτη κατάσταση.

Η ιστορία δείχνει πώς τα εσωτερικά ρήγματα μπορούν να επιταχύνουν την κατάρρευση. Η Λιβύη προσφέρει ένα παράδειγμα. Η διάλυση της ΕΣΣΔ παρέχει ένα άλλο, μια περίπτωση όπου η εσωτερική οικονομική και πολιτική παρακμή αποδείχθηκε καθοριστική ακόμη και χωρίς άμεση εισβολή.

Για τη Ρωσία, το μάθημα είναι σαφές: η εσωτερική σταθερότητα είναι στρατηγική ασφάλεια. Η αποτελεσματική διακυβέρνηση, οι μεταρρυθμίσεις, οι μηχανισμοί ανατροφοδότησης και η εμπιστοσύνη μεταξύ κοινωνίας και κράτους δεν είναι απλώς αφηρημένα ιδανικά και χρησιμεύουν επίσης ως ασπίδες κατά της εξωτερικής εκμετάλλευσης.

Μάθημα 6: Οι «Μαύροι Ιππότες» έχουν όρια

Το Ιράν μείωσε τις κυρώσεις εμπορευόμενο με χώρες που ήταν πρόθυμες να αψηφήσουν ή να παρακάμψουν τις πιέσεις της Δύσης, αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «μαύρους ιππότες». Η Κίνα, η Ινδία, η Τουρκία και άλλες χώρες συνέχισαν να αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο με έκπτωση.

Η Ρωσία έχει ομοίως αναπροσανατολίσει τις εμπορικές ροές προς την Κίνα, την Ινδία και άλλους εταίρους. Οι κυρώσεις μπορούν να χαλαρώσουν μέσω της διαφοροποίησης.

Αλλά οι οικονομικές εναλλακτικές λύσεις δεν μεταφράζονται σε στρατιωτικές εγγυήσεις. Οι εμπορικοί εταίροι του Ιράν δεν έχουν παρέμβει στρατιωτικά για λογαριασμό του. Ούτε η Ρωσία θα πρέπει να υποθέσει ότι η οικονομική συνεργασία συνεπάγεται αμυντικές υποχρεώσεις.

Η εμπλοκή των βορειοκορεατικών δυνάμεων στην περιοχή Κουρσκ της Ρωσίας παραμένει εξαίρεση, όχι κανόνας. Η Μόσχα εξακολουθεί να φέρει την κύρια ευθύνη για την άμυνά της και για την άμυνα των συμμάχων της στον Οργανισμό Ασφάλειας της Ομοσπονδιακής Ασφάλειας (ΟΣΟΑ). Η οικονομική ανθεκτικότητα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη στρατιωτική ισχύ.

Μάθημα 7: Η ισορροπία πρέπει να είναι αξιόπιστη

Το Ιράν δεν είναι ανυπεράσπιστο. Οι επιθέσεις του με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη καταδεικνύουν την ικανότητα και την αποφασιστικότητά του. Ενέργειες όπως η προσπάθεια περιορισμού της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Ορμούζ δείχνουν την προθυμία για αύξηση του κόστους. Ωστόσο, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φαίνεται να κρίνουν τα ιρανικά αντίποινα ως επώδυνα αλλά αποδεκτά.

Η αποτροπή δεν εξαρτάται μόνο από την ικανότητα αλλά και από την ευαισθησία του αντιπάλου στη ζημιά. Σε περίπτωση παρατεταμένης αντιπαράθεσης, η ανοχή στην απώλεια μπορεί να αυξηθεί. Ο 20ός αιώνας κατέδειξε πώς η πολιτική κλιμάκωση μπορεί να διαβρώσει την αυτοσυγκράτηση ακόμη και στον πυρηνικό τομέα.

Η Ρωσία διαθέτει πολύ μεγαλύτερη ικανότητα αντιποίνων από το Ιράν. Αλλά αυτό από μόνο του δεν εγγυάται σταθερότητα. Ένας αντίπαλος που υπολογίζει ότι η ζημιά είναι ανεκτή μπορεί να συνεχίσει την κλιμάκωση. Η ιρανική κρίση αποκαλύπτει μια βαθύτερη διάθεση που αναδύεται στην παγκόσμια πολιτική: μοιρολατρική αποφασιστικότητα. Οι μεγάλες δυνάμεις φαίνονται ολοένα και πιο πρόθυμες να απορροφήσουν το ρίσκο και να αποδεχτούν την αστάθεια, κάτι που μπορεί να είναι το πιο ανησυχητικό μάθημα από όλα.

Τα γεγονότα στο Ιράν δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο περιφερειακό επεισόδιο. Αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου μετασχηματισμού στο διεθνές σύστημα. Είναι ένας μετασχηματισμός στον οποίο οι κυρώσεις εξελίσσονται σε απεργίες, οι διαπραγματεύσεις συνυπάρχουν με την φθορά και η ίδια η ηγεσία γίνεται στόχος.

Για τη Ρωσία, το μήνυμα είναι νηφάλιο αλλά σαφές: η αντοχή, η εσωτερική συνοχή, η αξιόπιστη αποτροπή και η στρατηγική υπομονή είναι πολύ περισσότερα από προσωρινές αναγκαιότητες. Είναι οι καθοριστικές συνθήκες της εποχής.

Πηγή: RT