48 ώρες στη Σύρο

Οι Κυκλάδες για πολλούς είναι απόλυτα συνυφασμένες με το ελληνικό καλοκαίρι, σε βαθμό που δεν μπορούν να το φανταστούν χωρίς μια επίσκεψη σε ένα τουλάχιστον κυκλαδονήσι. Υπάρχει, ωστόσο, ένα νησί που όχι μόνο διαφέρει από τα υπόλοιπα, αλλά και η πρωτεύουσά του είναι και πρωτεύουσα του νομού Κυκλάδων: η Σύρος.

Η Σύρος δεν ανταποκρίνεται στη στερεοτυπική εικόνα που έχουμε για τις Κυκλάδες και μεγάλο ρόλο σε αυτό παίζει η πρωτεύουσά της, η Ερμούπολη.

Χτισμένη αμφιθεατρικά, με τη μοναδική νεοκλασική αρχιτεκτονική της και τα εμβληματικά της τοπόσημα, η Ερμούπολη είναι ο λόγος που μια επίσκεψη στη Σύρο δεν είναι απαραίτητο να γίνει καλοκαίρι: είναι ζωντανή όλο τον χρόνο, «καλύπτει» κάθε επιθυμία και ακόμα και χωρίς μεταφορικό μέσο θα περάσετε υπέροχα – θα κάνετε και μια βουτιά.

Πρώτη ήμερα

Φτάνοντας στο λιμάνι της Σύρου, ο επισκέπτης βλέπει την ιστορία της ξεχωριστής πρωτεύουσας των Κυκλάδων να ξεδιπλώνεται μπροστά του: η νεοκλασική Ερμούπολη των εμπόρων, η μεσαιωνική Άνω Σύρα του Μάρκου Βαμβακάρη, η εκκλησία της Ανάστασης των ορθοδόξων και ο Σαν Τζώρτζης των καθολικών, το Νεώριο Σύρου, τα πάλαι ποτέ εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας, το στιβαρό τελωνείο, όλα συνθέτουν ένα πολύχρωμο μωσαϊκό.

H Σύρος δεν ανταποκρίνεται στη στερεοτυπική εικόνα που έχουμε για τις Κυκλάδες και μεγάλο ρόλο σε αυτό παίζει η πρωτεύουσά της, η Ερμούπολη. Χτισμένη αμφιθεατρικά, με τη μοναδική νεοκλασική αρχιτεκτονική της και τα εμβληματικά τοπόσημα, είναι ο λόγος που μια επίσκεψη στη Σύρο δεν είναι απαραίτητο να γίνει καλοκαίρι.

Η Ερμούπολη ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια της Επανάστασης, στις αρχές της δεκαετίας του 1820, από πρόσφυγες κυρίως από τη Χίο, τα Ψαρά, από άλλα νησιά του Αιγαίου και τη Μικρά Ασία, που κατέφυγαν εκεί αναζητώντας ασφαλές καταφύγιο.

Μέσα σε λίγες δεκαετίες, η πόλη εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά, ναυτιλιακά και οικονομικά κέντρα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Η οικονομική της ακμή συνοδεύτηκε από έντονη κοινωνική και πνευματική δραστηριότητα – το θέατρο Απόλλων παραμένει αδιάψευστος μάρτυρας.

Η Ερμούπολη οικοδομήθηκε με εντυπωσιακή ταχύτητα, αποκτώντας ένα μοναδικό νεοκλασικό αποτύπωμα, με επιβλητικά δημόσια και ιδιωτικά κτίρια, αρχοντικά, εμπορικά καταστήματα και χώρους πολιτισμού, που μαρτυρούν όχι μόνο την ευημερία της εποχής αλλά και τον πόθο των κατοίκων για μια καλύτερη ποιότητα ζωής.

Ακόμα και όταν άλλα λιμάνια έγιναν αιτία να περιοριστεί σταδιακά η οικονομική πρωτοκαθεδρία της πόλης, η Ερμούπολη διατήρησε τη μνήμη της ακμής, της προσφυγιάς, της εμπορικής εξωστρέφειας και της διαπολιτισμικής συνύπαρξης, παραμένοντας ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον παλίμψηστο που αξίζει να ανακαλύψετε.

Η βόλτα δεν μπορεί παρά να ξεκινήσει από τη μαρμαρόστρωτη πλατεία του δημαρχείου με τους χαρακτηριστικούς φοίνικες, όπου και χτυπά η καρδιά της πόλης. Η πλατεία Μιαούλη, όπως είναι το επίσημο όνομά της, διαμορφώθηκε τον 19ο αιώνα, φιλοξενεί τον ανδριάντα του ναυάρχου (1889), σφύζει από ζωή και διαθέτει το δημαρχείο της Ερμούπολης (1876-1889), ένα σπουδαίο νεοκλασικό μνημείο.

Έργο του διάσημου Γερμανού αρχιτέκτονα Ερνέστου Τσίλερ, το τεράστιο κτίριο στεγάζει επιπλέον τα δικαστήρια αλλά και το Αρχαιολογικό Μουσείο Σύρου, ενώ οι σκάλες του έχουν «παίξει» σε πλείστες τηλεοπτικές παραγωγές – αν είναι ανοιχτό, μην αντισταθείτε στον πειρασμό να μπείτε μέσα και να το εξερευνήσετε.

Στην πλατεία αναζητήστε και την Παγκάλειο Εξέδρα της μουσικής, που κατασκεύασε από πεντελικό μάρμαρο ο Ιωάννης Βιτάλης, λειτουργεί ως φυσικό ηχείο(!) και είναι διακοσμημένη με ανάγλυφα του Απόλλωνα και των εννέα Μουσών.

Γύρω από την πλατεία μια σειρά από κτίρια των μέσων του 19ου αιώνα, με στοές που παραπέμπουν σε ιταλικές πόλεις και ωραία café, δεν πρόκειται να σας αφήσουν αδιάφορους – αν παρατηρήσετε ένα ρολόι (1861) πάνω από την πλατεία, να ξέρετε ότι πρόκειται για το πρώτο δημοτικό ρολόι της Ελλάδας, ο πρωτοποριακός μηχανισμός του οποίου καταστράφηκε από βομβαρδισμό το 1941.

Αφού πιείτε το καφεδάκι σας, ξεκινήστε για το θέατρο Απόλλων (1862-1864), την «ενσάρκωση» της οικονομικής και πολιτισμικής άνθησης του νησιού, το οποίο ανακαινίστηκε υποδειγματικά και φιλοξενεί πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Έργο του Ιταλού αρχιτέκτονα Πιέτρο Σάμπο –που επηρεάστηκε από μουσικά θέατρα της πατρίδας του, όπως η Σκάλα και το Teatro della Pergola της Φλωρεντίας–, το πολυτελές θέατρο με τις τέσσερις σειρές θεωρείων κοσμείται από μια οροφογραφία του Δημήτρη Φόρτσα (1998), όπου «μπερδεύονται γλυκά» αρχαίοι ποιητές με σπουδαίους μουσικοσυνθέτες.

Επόμενος σταθμός ο Άγιος Νικόλαος (1870), ο πολιούχος της Ερμούπολης με τον περίοπτο μπλε τρούλο. Όλος ο πλούτος του νησιού μοιάζει να έχει αφιερωθεί σε αυτή την εντυπωσιακή εκκλησία, που είναι γνωστή και ως «Άγιος Νικόλαος των πλουσίων». Η εικόνα του αγίου επαργυρώθηκε στη Μόσχα, οι κρυστάλλινοι πολυέλαιοι ήρθαν από την Τεργέστη, ενώ το μαρμάρινο τέμπλο, για το οποίο έγινε διαγωνισμός, το κατασκεύασε ο Τηνιακός μαρμαρογλύπτης Γεώργιος Βιτάλης.

Ένα άλλο είδος πλούτου κρύβει στο εσωτερικό της η Παναγιά των Ψαριανών: μόλις το 1983 αποδείχθηκε από τον αρχαιολόγο και βυζαντινολόγο Γεώργιο Μαστορόπουλο ότι η Κοίμηση της Θεοτόκου (1565-1566) είναι πρώιμο έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, που πιθανότατα έφεραν μαζί τους στο νησί οι Ψαριανοί το 1824.

Η ημέρα θα κλείσει –πώς αλλιώς– μέσα στην ομορφιά, στα Βαπόρια, τη γειτονιά με τα χρωματιστά νεοκλασικά αρχοντικά των εχόντων και κατεχόντων, με τα μαρμάρινα μπαλκόνια που «ακουμπούν» με μεγαλοπρέπεια στη θάλασσα.

Πιείτε και τσιμπήστε κάτι, ταξιδέψτε στο χρυσό παρελθόν του νησιού ή, αν το λαχταράτε, κάντε μια βουτιά από τον μόλο, με προσοχή: όταν έρχεται πλοίο, σηκώνει κύμα.

Δεύτερη ημέρα

Μετά από ένα καλό πρωινό, είναι η ώρα να γνωρίσετε την Άνω Σύρα, τον παλαιότερο οικισμό της Σύρου, που ιδρύθηκε από τους Ενετούς το 1200 και αποτελεί την έδρα της καθολικής κοινότητας του νησιού.

Ο μεσαιωνικός οικισμός με την κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική, τα πλακόστρωτα σοκάκια, τα στεγασμένα περάσματα και τις καμάρες απλώνεται γύρω από τον λόφο του Σαν Τζώρτζη, όπου δεσπόζει η ομώνυμη, οχυρωμένη μητρόπολη των καθολικών, μια εντυπωσιακή τρίκλιτη βασιλική μετά τρομερής θέας.

Στην Άνω Σύρα δεν μπαίνουν αυτοκίνητα και σε περίπτωση που δεν διαθέτετε μεταφορικό μέσο, μπορείτε να ανεβείτε από τα μπόλικα σκαλιά που τη συνδέουν με την Ερμούπολη και έχουν επίπεδο δυσκολίας ανάλογο με του Παλαμηδίου – αν τρομάξατε, υπάρχει και δωρεάν mini bus.

Στην «Πιάτσα», κατά κόσμον οδό Δον Ιωάννου Στεφάνου, το κεντρικό σοκάκι της Άνω Σύρας, θα βρείτε καλόγουστα καταστήματα εστίασης αλλά και εμπορικά, ενώ αξίζει μια βόλτα μέχρι το Μουσείο Μάρκου Βαμβακάρη, που τραγούδησε τον τόπο του όπως κανείς.

Αν η «Φραγκοσυριανή» σάς έχει βάλει ιδέες, μπορείτε να πεταχτείτε για μπάνιο στον Γαλησσά, την κοσμοπολίτικη παραλία με την ιριδίζουσα άμμο. Ευκαιρία είναι να περιπλανηθείτε και στην Ντελαγκράτσια, που ταυτίζεται με την αρχαία Ποσειδωνία και υπήρξε το πολυτελές θέρετρο του νησιού κατά τον 19ο αιώνα, εξού και οι καταπληκτικές νεοκλασικές επαύλεις που την κοσμούν.

Επιστρέφοντας στην Ερμούπολη, απολαύστε έναν περίπατο στο πολύβουο λιμάνι με το παλιό Τελωνείο (1859-61) και τις Αποθήκες Διαμετακομίσεως (1834-39), όπου στεγάζεται η Πινακοθήκη Κυκλάδων.

Στην παλιά βιομηχανική ζώνη της Σύρου βρίσκεται το Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης, που στεγάζεται σε τέσσερα αναστηλωμένα ιστορικά κτίρια του 19ου αιώνα – ανάμεσά τους και το Υφαντουργείο Βελισσαροπούλου που ιδρύθηκε το 1900-1905 και διασώζεται ακέραιο.

Διαλέξτε ένα ταβερνάκι και δοκιμάστε όποιες από τις σπεσιαλιτέ του νησιού πετύχετε: μαϊντανοσαλάτα, τηγανητή αθερίνα με κρεμμύδια, χταποδοκεφτέδες, τηγανητές λιαστές ντομάτες και αετόπιτα, μια πίτα που, ευτυχώς, δεν φτιάχνεται με αετό αλλά με το ομώνυμο είδος σαλαχιού και ζύμη ψωμιού.

Για να πάρετε μια «γεύση» από τη Σύρο μαζί σας, επιβάλλεται μια βόλτα στην αγορά τής Ερμούπολης για τις απαραίτητες προμήθειες – το Παντοπωλείο Πρέκας είναι πλέον διάσημο για τα τοπικά και τα κυκλαδίτικα προϊόντα του.

Συριανά λουκούμια, χαλβαδόπιτες, ντόπια λούζα, λουκάνικα με μάραθο, και το ασυναγώνιστο τυρί Σαν Μιχάλη Σύρου ΠΟΠ θα σας θυμίζουν την αρχοντική Σύρο μέχρι να επιστρέψετε. Γιατί θα επιστρέψετε με την πρώτη ευκαιρία.

Πηγή: lifo