Ποιος κατέχει το στρατιωτικό πλεονέκτημα στην Αρκτική;
- Κατηγορία ΑΝΙΧΝΕΥΟΝΤΑΣ
- 0 σχόλια
Εξετάζουμε πιο προσεκτικά τα υποβρύχια, τους πυραύλους και τα συστήματα επιτήρησης που διαμορφώνουν την αντιπαράθεση της Ρωσίας με το ΝΑΤΟ.
Ένας νέος στρατιωτικός ανταγωνισμός διαμορφώνεται σε όλη την Αρκτική. Τα αεροσκάφη παρακολουθούν τις ναυτικές κινήσεις, τα υποβρύχια περιπολούν κάτω από την επιφάνεια και οι παράκτιες πυραυλικές συστοιχίες προστατεύουν τις βάσεις και τις θαλάσσιες προσεγγίσεις. Δορυφόροι, σταθμοί ραντάρ και δίκτυα επικοινωνιών βοηθούν στη σύνδεση αυτών των δυνάμεων σε μια περιοχή όπου η απόσταση, ο πάγος και τα ακραία καιρικά φαινόμενα περιπλέκουν σχεδόν κάθε επιχείρηση.
Η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ έχει αλλάξει τη στρατιωτική γεωγραφία της Βόρειας Ευρώπης, ενώ οι εξελίξεις στα όπλα μεγάλου βεληνεκούς και στην επιτήρηση διευρύνουν τις επιλογές που είναι διαθέσιμες και στις δύο πλευρές. Η Ρωσία πρέπει να προστατεύσει τον Βόρειο Στόλο της, τις στρατηγικές υποβρύχιες δυνάμεις και τις εκτεταμένες παράκτιες υποδομές της. Οι χώρες του ΝΑΤΟ επιδιώκουν να παρακολουθούν τη ρωσική ναυτική δραστηριότητα, να υπερασπίζονται τα βόρεια εδάφη τους και να ασφαλίζουν τις οδούς ενίσχυσης στον Ατλαντικό.
Ποιες δυνατότητες μπορεί να προσφέρει η κάθε πλευρά σε αυτήν την ολοένα και πιο αμφισβητούμενη περιοχή; Ποιες είναι ήδη λειτουργικές, ποιες βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης και πού βρίσκονται τα σημαντικότερα δυνατά και τρωτά σημεία;
Γιατί η Αρκτική έχει σημασία
Η στρατιωτική παρουσία της Ρωσίας στην Αρκτική διαμορφώνεται από τη γεωγραφία, ενώ η Μόσχα θεωρεί τις προσπάθειές της να ενισχύσει αυτήν την παρουσία ως απάντηση στις αυξανόμενες απειλές για κρίσιμες υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των στρατηγικών βάσεων υποβρυχίων και του κοσμοδρόμου Πλέσετσκ.
Η Αρκτική είναι κεντρικής σημασίας για την οικονομία, την ενεργειακή βιομηχανία, τις μεταφορικές συνδέσεις και τη στρατιωτική ασφάλεια της Ρωσίας. Η περιοχή αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό μερίδιο της ρωσικής ενεργειακής παραγωγής και χρησιμεύει ως πεδίο δοκιμών για προηγμένα όπλα, συμπεριλαμβανομένων στρατηγικών έργων όπως το Poseidon και το Burevestnik. Το Κεντρικό Πεδίο Δοκιμών στη Νόβαγια Ζεμλιά παραμένει επίσης σημαντικό για το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων της Ρωσίας, ακόμη και υπό την αναστολή των πυρηνικών δοκιμών. Οι συντομότερες τροχιές πυραύλων μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ περνούν από την Αρκτική, η οποία έχει γίνει ένα σημαντικό πεδίο στρατιωτικής επαφής μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ.

Τέσσερις κύριες εξελίξεις εντείνουν το δίλημμα ασφάλειας – όπου οι προσπάθειες μιας χώρας να βελτιώσει την ασφάλειά της γίνονται αντιληπτές ως απειλή από μια άλλη:
-
Μεγαλύτερη προσβασιμότητα στη Βόρεια Θαλάσσια Οδό
-
Η ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ
-
Η κατάρρευση της Συνθήκης για τις Πυρηνικές Δυνάμεις Μεσαίου Βεληνεκούς (INF)
-
Η ανασύσταση της Στρατιωτικής Περιφέρειας του Λένινγκραντ
Αυτές οι εξελίξεις έχουν αυξήσει το εμπορικό και στρατιωτικό ενδιαφέρον για τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό, εγείροντας την πιθανότητα διαφορών σχετικά με την πρόσβαση, συμπεριλαμβανομένων πιθανών επιχειρήσεων ελευθερίας πλοήγησης από δυτικά πολεμικά πλοία. Η διεύρυνση του ΝΑΤΟ δημιουργεί πρόσθετες ευκαιρίες για την τοποθέτηση στρατιωτικών υποδομών πιο κοντά στα σύνορα και τις στρατηγικές τοποθεσίες της Ρωσίας. Η κατάρρευση της Συνθήκης INF ήρε τους περιορισμούς στους αμερικανικούς και ρωσικούς πυραύλους εδάφους με βεληνεκές από 500 έως 5.500 χλμ., ενώ η αποκατάσταση της Στρατιωτικής Περιοχής του Λένινγκραντ αποτελεί μέρος των προσπαθειών της Ρωσίας να ενισχύσει τη βορειοδυτική άμυνά της.
Αρκτικά όπλα
Ας ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στα κύρια εργαλεία της αντιπαράθεσης στην Αρκτική. Δεδομένης της γεωγραφίας της περιοχής, οι ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις είναι πρωταρχικής σημασίας, ιδιαίτερα τα μεγάλα πλοία επιφανείας και τα υποβρύχια, παράλληλα με τα σκάφη υποστήριξης όπως τα παγοθραυστικά και τα αναγνωριστικά πλοία, καθώς και τα βαρέα βομβαρδιστικά και τα αεροσκάφη περιπολίας/ανθυποβρυχιακού πολέμου. Τα συστήματα πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.
Ο υποβρύχιος διαγωνισμός
Η Αρκτική είναι μια παραδοσιακή βάση και περιοχή περιπολίας για τα ρωσικά στρατηγικά πυραυλικά υποβρύχια. Ωστόσο, υπό το πρίσμα της μεταβαλλόμενης στρατιωτικής κατάστασης, αυτό θα μπορούσε να αποτελεί μάλλον ευπάθεια παρά πλεονέκτημα.
Οι πιθανοί αντίπαλοι της Ρωσίας εντείνουν τις περιπολίες με πολλαπλούς ρόλους πυρηνοκίνητα υποβρύχια, ανθυποβρυχιακά και βομβαρδιστικά αεροσκάφη, καθώς και σκάφη αναγνώρισης. Μπορούμε επίσης να αναμένουμε μια αυξανόμενη παρουσία εναέριων και θαλάσσιων μη επανδρωμένων αεροσκαφών κοντά στις βάσεις και τις επιχειρησιακές διαδρομές των ρωσικών στρατηγικών πυραυλικών υποβρυχίων, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ηχοσημαδόρων. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους προσπαθούν να ενσωματώσουν την ανθυποβρυχιακή αεροπορία σε ένα ενοποιημένο σύστημα με στοιχεία τεχνητής νοημοσύνης, κάτι που θα ενίσχυε περαιτέρω την αποτελεσματικότητα της ανίχνευσης υποβρυχίων.
Από την πλευρά της Ρωσίας, στα βασικά περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνονται τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια πολλαπλών χρήσεων κλάσης Yasen. Υπάρχει επίσης μια σειρά από υποβρύχια ειδικού σκοπού, συμπεριλαμβανομένων πλατφορμών εκτόξευσης και ανάπτυξης για το αυτόνομο υποβρύχιο όχημα (UUV) Poseidon, το οποίο κινείται με πυρηνοκίνητα οχήματα.

Μακροχρόνιες επιθέσεις
Το οπλοστάσιο όπλων ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς του ΝΑΤΟ επεκτείνεται επίσης: Σουηδικά αεροσκάφη εξοπλίζονται με πυραύλους κρουζ Taurus, η Φινλανδία εκτοξεύει πυραύλους κρουζ JASSM από αέρος και βρίσκονται σε εξέλιξη σχέδια για την απόκτηση πυραύλων PrSM από έδαφος. Η Φινλανδία και η Σουηδία ενσωματώνουν επίσης τις υποδομές συντήρησης του πυραυλικού πυροβολικού τους. Διάφορα αμερικανικά συστήματα επίγειων πυραύλων δοκιμάζονται στη Νορβηγία και σε επιλεγμένα νησιά.
Οι ρωσικές δυνατότητες περιλαμβάνουν φρεγάτες Project 22350 εξοπλισμένες με υπερηχητικά πυραυλικά συστήματα Zircon και αεροσκάφη που μεταφέρουν το υπερηχητικό πυραυλικό σύστημα Kinzhal. Είναι επίσης πιθανό να σχηματιστούν νέες πυραυλικές ταξιαρχίες στην περιοχή, οπλισμένες με συστήματα Iskander-M και προηγμένα μελλοντικά επίγεια πυραυλικά συστήματα.
Επιπλέον, δεν πρέπει να παραβλεφθεί η συμμετοχή των αρκτικών κρατών στις κοινές πυρηνικές αποστολές του ΝΑΤΟ και σε σχετικές ασκήσεις όπως η Steadfast Noon, καθώς και η συμμετοχή της Σουηδίας στην πρωτοβουλία «προωθητικής αποτροπής» της Γαλλίας.
Επιφανειακή ισχύς και παράκτια άμυνα
Η Νορβηγία ξεχωρίζει ως παραγωγός πυραύλων κατά πλοίων και πυραύλων κρουζ, συμπεριλαμβανομένων των NSM και JSM.
Από την πλευρά της Ρωσίας, οι φρεγάτες Project 22350 συμβάλλουν στις δυνατότητες του στόλου επιφανείας της, ενώ τα παράκτια πυραυλικά συστήματα Bastion βοηθούν στην προστασία των αρκτικών συνόρων της.
Έπειτα, υπάρχει το αναβαθμισμένο βαρύ πυρηνοκίνητο πυραυλικό καταδρομικό Admiral Nakhimov. Διαθέτει ένα τρομερό οπλοστάσιο επιθετικών και αμυντικών πυραύλων, καθώς και ισχυρά συστήματα για την παρακολούθηση της εναέριας, επιφανειακής και υποβρύχιας δραστηριότητας.
Επιτήρηση, επικοινωνίες και έγκαιρη προειδοποίηση
Συστήματα που παρακολουθούν το εναέριο, θαλάσσιο, υποβρύχιο και διαστημικό περιβάλλον είναι επίσης απαραίτητα, ιδίως σταθμοί ραντάρ, δορυφόροι παρατήρησης της Γης και εναέρια και θαλάσσια μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones). Όλα αυτά τα στοιχεία πρέπει να συνεργάζονται αποτελεσματικά και απαιτούν ισχυρά συστήματα επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων αστερισμών δορυφόρων χαμηλής τροχιάς της Γης.
Η Γροιλανδία είναι από καιρό ζωτικής σημασίας για τα συστήματα προειδοποίησης πυραύλων των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ και τον ανθυποβρυχιακό πόλεμο. Στο άμεσο μέλλον, ενδέχεται να δούμε την ανάπτυξη πρόσθετων συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας στο πλαίσιο του έργου Golden Dome for America.

Τα αεροσκάφη αναχαίτισης MiG-31 και οι παραλλαγές τους παίζουν επίσης ρόλο στην προστασία των αρκτικών συνόρων της Ρωσίας.
Όσον αφορά τις διαστημικές υποδομές, η Ρωσία αντιμετωπίζει προκλήσεις που απαιτούν χρόνο για να αντιμετωπιστούν. Τα τελευταία χρόνια έχουν ξεκινήσει έργα που βασίζονται στην εγχώρια τεχνολογία και αποσκοπούν στη βελτίωση των επικοινωνιών και της τηλεπισκόπησης στην Αρκτική. Ωστόσο, απέχουν ακόμη πολύ από την ολοκλήρωσή τους.
Επιπλέον, καθώς οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι της Αμερικής εμπλέκονται ολοένα και περισσότερο στην ανάσχεση της Κίνας, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε μια μόνιμη κινεζική ναυτική παρουσία στην Αρκτική μεσοπρόθεσμα. Ρωσικά και κινεζικά βομβαρδιστικά έχουν ήδη πραγματοποιήσει κοινές περιπολίες κοντά στην Αλάσκα.
Προοπτικές και συνέπειες
Η συνέχιση των τρεχουσών τάσεων ενέχει σημαντικούς κινδύνους για στρατηγικές τοποθεσίες στη Ρωσία, ειδικά δεδομένων των σύντομων χρόνων απόκρισης. Ορισμένοι Νορβηγοί αναλυτές έχουν ήδη διατυπώσει ιδέες σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ενεργειών που αποσκοπούν στη διείσδυση στα προμαχώνα. Συνολικά, είναι πιθανό αυτές οι εξελίξεις να ευθυγραμμίζονται με την ιδέα της αντιστροφής του παραδόξου σταθερότητας-αστάθειας.

Το παράδοξο σταθερότητας-αστάθειας είναι μια θεωρία διεθνών σχέσεων που περιγράφει μια κατάσταση στην οποία οι πιθανοί αντίπαλοι ενεργούν με προσοχή σε στρατηγικό επίπεδο λόγω της αμοιβαίας πυρηνικής αποτροπής και της ικανότητας πρόκλησης απαράδεκτης ζημιάς. Ωστόσο, εμπλέκονται σε συγκρούσεις εντός μιας γκρίζας ζώνης, αποφεύγοντας την άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση. Η αντιστροφή αυτού του παραδόξου έγκειται στην ιδέα της δημιουργίας απειλών για τις στρατηγικές δυνατότητες αντιποίνων, αναγκάζοντας έτσι τους αντιπάλους να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση ακόμη και στη γκρίζα ζώνη.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι ενέργειες ενδέχεται να ωθήσουν την αντίπαλη πλευρά (στην προκειμένη περίπτωση, τη Ρωσία) σε σημαντικά πιο επιθετικά και κλιμακωτικά μέτρα σε στρατηγικό επίπεδο. Ωστόσο, είναι πιθανό ούτε η Νορβηγία ούτε οι ΗΠΑ ούτε άλλες χώρες του ΝΑΤΟ στην Αρκτική να εξετάζουν αυτά τα εννοιολογικά ζητήματα - ειδικά σήμερα, που η αποτροπή στις πιο χυδαίες μορφές της έχει επισκιάσει όλα τα άλλα μέσα διακρατικής αλληλεπίδρασης.
Πηγή: RT
