Το βαθύ αποτύπωμα της αυθεντικής στράτευσης

Η πάνδημη θλίψη με αφορμή τον θάνατο του Σπύρου Χαλβατζή υπενθύμισε ότι η αυθεντική στράτευση δεν έχει καμία σχέση με αυτό που συνήθως αντιμετωπίζουμε ως «πολιτική»

Ήταν μεγάλη, ειλικρινής και διακομματική η συγκίνηση για τον θάνατο του Σπύρου Χαλβατζή. Υπερέβαινε τα τυπικά όρια των συλλυπητηρίων για έναν πρώην βουλευτή. Και δεν περιοριζόταν μόνο στο ΚΚΕ, το κόμμα με το οποίο ο Χαλβατζής συνέδεσε την ύπαρξή του, αλλά ήταν ευρύτερη. Το έβλεπε κανείς και στους ανθρώπους που πήγαν στο παλιό ΕΑΤ-ΕΣΑ για την τελετή του αποχαιρετισμού. Και ήταν πολλοί οι λόγοι και για τη συγκίνηση και για τον ξεχωριστό σεβασμό με τον οποίο τον αντιμετώπισαν όλοι.

Καταρχάς γιατί η στράτευσή του δεν ήταν ποτέ απλώς ζήτημα μιας πολιτικής επιλογής. Ήταν μια απόφαση που έβγαινε από την ίδια την ιστορία που καλούσε τον καθένα να πάρει θέση. Όπως είχε συμβεί και με τον πατέρα του που πολέμησε με τον ΕΛΑΣ για να «ανταμειφθεί» με εξορία στη Μακρόνησο. Έτσι κι αυτός στρατεύτηκε στην ΕΔΑ και στη Νεολαία Λαμπράκη σε μια ελληνική επαρχία όπου κυριαρχούσε το αυταρχικό μετεμφυλιακό πνεύμα. Και όταν ήρθε η Χούντα ακολούθησε πρώτη εξορία, μετά στρατιωτική θητεία ως χαρακτηρισμένος «επικίνδυνος κομμουνιστής» και νέα εξορία στη Γυάρο αμέσως μετά το Πολυτεχνείο. Για να απολυθεί μαζί με τους άλλους κρατούμενους μετά την πτώση της Χούντας. Όσοι έχουν δει το φιλμ με την άφιξη των απελευθερωμένων κρατούμενων μπορούν να τον δουν.

Στη συνέχεια θα περάσει από διάφορες θέσεις, θα έχει σημαντική παρουσία και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και στην Βουλή και προφανώς στο ίδιο του το κόμμα. Πάντα με μια συνέπεια, με προσήλωση σε αρχές αλλά και μια προσήνεια που εξηγεί και τον σεβασμό με τον οποίο τον αντιμετωπίζουν όσοι βρέθηκαν σε άλλους χώρους, ξεκινώντας από τους συντρόφους του που έκαναν άλλες επιλογές.

Και σε όλα αυτά με μια συνέπεια ιδεολογική, που δεν απέπνεε τον φανατισμό του νεοφώτιστου  (ή του καιροσκόπου) αλλά την ώριμη απόφαση που είχε παρθεί καιρό πριν και είχε γίνει υπαρξιακή συνθήκη. Και με μια χαρακτηριστική σεμνότητα και απουσία οποιασδήποτε έπαρσης, οποιασδήποτε εμμονής στο «εγώ», ακριβώς γιατί την ιστορία την φτιάχνουν τα μεγάλα «εμείς». Και με την πειθαρχία που φέρνει η βαθύτερη επίγνωση ότι κανείς πρέπει να εμπιστεύεται τη συλλογική σοφία ενός πολιτικού οργανισμού.

Όλα αυτά φαντάζουν ίσως ξένα και ανοίκεια σε μια εποχή όπου η «επαγγελματική πολιτική» έχει ταυτιστεί με τις «ατομικές στρατηγικές», την προβολή, τον κυνισμό, τις «παρασκηνιακές» διεργασίες, την αντιμετώπιση της εξουσίας ως αυτοσκοπού, τη διαρκή συναλλαγή με την πολιτική και κοινωνική εξουσία. Μια εποχή όπου έννοιες όπως ιδεολογική στράτευση, πολιτικές αξίες, ηθική στην καλύτερη των περιπτώσεων αντιμετωπίζονται ως αναπόφευκτες «σάλτσες» στις πολιτικές ομιλίες.

Άλλες οι εποχές, άλλες οι διαδρομές, άλλα τα οράματα που οδηγούσαν ανθρώπους σαν τον Σπύρο Χαλβατζή να κάνουν τις επιλογές που έκαναν. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουμε ανάγκη από μια πολιτική – και μια σχέση με την πολιτική – που να πατάει πάνω σε αρχές, αξίες και ιδανικά, που να θέλει να αλλάξει τον κόσμο και να θεωρεί τη στράτευση όχι χάσιμο χρόνο, αλλά πραγματική πολιτική αρετή.

Και ο Σπύρος Χαλβατζής με το παράδειγμα, τη στάση, την ανιδιοτέλεια, το ήθος, τη σεμνότητα και την προσήλωση στα ιδανικά του αυτή την πολιτική αρετή δίδαξε.