Φωτιές - Οι λόγοι που καίγεται η Ευρώπη – Γιατί το φετινό καλοκαίρι είναι τόσο επικίνδυνο

Σε πύρινο κλοιό βρίσκεται η Νοτιοδυτική Ευρώπη, αντιμετωπίζοντας ορισμένες από τις καταστροφικότερες φωτιές που έχουν καταγραφεί από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στη Γαλλία και την Ισπανία περισσότεροι από 300.000 κάτοικοι και τουρίστες έχουν απομακρυνθεί εσπευσμένα από τις εστίες τους, την ώρα που οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, προειδοποιώντας ότι το καλοκαίρι του 2026 οδεύει να γίνει το θερμότερο στην ιστορία των δύο χωρών.

Πώς ο υγρός χειμώνας τροφοδότησε τις πυρκαγιές

Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι τωρινές ανεξέλεγκτες πυρκαγιές είχαν μια αναπάντεχη αφετηρία: έναν εξαιρετικά βροχερό χειμώνα.

«Πρόκειται για τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: περνάς από την απόλυτη υγρασία στην απόλυτη ξηρασία», εξηγεί η Φραντσέσκα Ντι Τζουζέπε, συντονίστρια προβλέψεων πυρκαγιών στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Καιρικών Προβλέψεων (ECMWF).

Η Ευρώπη παραμένει η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον πλανήτη, έχοντας ήδη καταγράψει άνοδο θερμοκρασίας 2,5°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή (έναντι 1,4°C του παγκόσμιου μέσου όρου). Παράλληλα, οι αρμόδιοι προειδοποιούν ότι η αντιπυρική περίοδος επιμηκύνεται, με τον κίνδυνο να παραμένει υψηλός μέχρι τις αρχές Νοεμβρίου.

Οι αριθμοί σε Ισπανία και Γαλλία

Η καταστροφή που έχει προκληθεί στις δύο χώρες προσλαμβάνει ιστορικές διαστάσεις:

• Νοτιοδυτική Γαλλία (Μπορντό): Περισσότερα από 400.000 στρέμματα πευκοδάσους έχουν γίνει στάχτη. Περισσότεροι από 220.000 κάτοικοι και παραθεριστές απομακρύνθηκαν στην αιχμή της τουριστικής σεζόν.
• Ισπανία: Από την αρχή του έτους έχουν αποτεφρωθεί πάνω από 1,5 εκατομμύριο στρέμματα. Η πρόεδρος της περιφέρειας της Μαδρίτης, Ισαμπέλ Ντίαιθ Αγιούσο, έκανε λόγο για «τη χειρότερη φυσική καταστροφή στην ιστορία της χώρας».

Μάλιστα, στην περιοχή της Μαδρίτης, τρεις διαφορετικές εστίες συγχωνεύτηκαν σε μια γιγαντιαία «μεγα-πυρκαγιά» (megafire). Σύμφωνα με τον καθηγητή Δασολογίας Βίκτορ Ρέσκο δε Δίος, η ενέργεια που απελευθέρωσε η πυρκαγιά αυτή ισοδυναμούσε με 29 βόμβες σαν αυτή της Χιροσίμα.

Πυρονεφοειδή σύννεφα για πρώτη φορά στη Γαλλία

Η ακραία ενέργεια των μετώπων στη Γαλλία προκάλεσε για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της χώρας τη δημιουργία πυρονεφοειδών σύννεφων (pyrocumulonimbus), ένα σπάνιο φαινόμενο που μέχρι σήμερα παρατηρούνταν κυρίως στον Καναδά και την Αυστραλία.

Η ακραία θερμότητα ανεβάζει στον αέρα καπνό και στάχτη, συμπυκνώνοντας τους υδρατμούς σε γιγαντιαία σύννεφα, τα οποία στη συνέχεια παράγουν κεραυνούς, προκαλώντας νέες, αυτόματες αναφλέξεις.

Η εγκατάλειψη της υπαίθρου «γέμισε» τα δάση με καύσιμη ύλη

Πέραν των κλιματικών παραγόντων, κομβικό ρόλο στην ένταση των πυρκαγιών διαδραματίζει η εγκατάλειψη της υπαίθρου.

Η μετακίνηση των νέων προς τις πόλεις άφησε τις αγροτικές καλλιέργειες και τα λιβάδια χωρίς διαχείριση. Εκεί όπου άλλοτε έβοσκαν ζώα, πλέον αναπτύσσονται πυκνοί θάμνοι και ξηρή βλάστηση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, περιοχές όπως η Καταλονία διαθέτουν σήμερα τη μεγαλύτερη δασική κάλυψη των τελευταίων 100.000 ετών.

«Έχουμε τεράστιες ποσότητες βενζίνης στα δάση μας. Το επικίνδυνο καύσιμο δεν είναι τόσο τα ίδια τα δέντρα, όσο η χαμηλή βλάστηση, οι θάμνοι και τα ξερά φύλλα στο έδαφος», υπογραμμίζει ο Ρέσκο δε Δίος.

«Βλέπουμε φως στο τούνελ, αλλά οι επόμενες ώρες είναι κρίσιμες»

Την Τρίτη, οι πυροσβεστικές δυνάμεις στην Ισπανία κατάφεραν να τιθασεύσουν ορισμένα από τα μέτωπα, επιτρέποντας σε χιλιάδες πολίτες να επιστρέψουν στα σπίτια τους.

«Αρχίζουμε να βλέπουμε το φως στην άκρη του τούνελ στη μάχη με τις φλόγες», δήλωσε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, σπεύδοντας ωστόσο να προειδοποιήσει ότι ακολουθούν δύσκολες ώρες, καθώς το νέο κύμα καύσωνα και οι ισχυροί άνεμοι που αναμένονται ενδέχεται να ανατρέψουν την εικόνα.