Γαλλίδα ηθοποιός αρνήθηκε ευγενικά τη Λεγεώνα της Τιμής

Η Ρασιντά Μπρακνί, σύζυγος του πρώην διεθνή ποδοσφαιριστή και ηθοποιού Ερίκ Καντονά, είπε «όχι» στην κορυφαία διάκριση της Γαλλικής Δημοκρατίας, ισχυριζόμενη ότι οι τιμές «βρίσκονται αλλού»

Ο αυτοκράτορας Ναπολέων καταλάβαινε πλήρως τη βαρύτητα του συστήματος απόδοσης τιμών στη Γαλλία όταν το καθιέρωσε, το 1802. «Με ασήμαντα πράγματα ηγείσαι των ανθρώπων», είπε σε σύμβουλό του που τόλμησε να αμφισβητήσει τη δημιουργία της Λεγεώνας της Τιμής. Η ηθοποιός Ρασιντά Μπρακνί απέδειξε αυτή την εβδομάδα ότι μάλλον κατανοεί το σκεπτικό του Βοναπάρτη. Η σύζυγος του πρώην διεθνή ποδοσφαιριστή και ηθοποιού Ερίκ Καντονά ανακάλυψε ότι είχε επιλεγεί για να της απονεμηθεί το παράσημο της ύψιστης τιμής της Γαλλίας, από τον ετήσιο κατάλογο της Ημέρας της Βαστίλης – και ανακοίνωσε την «ευγενική» άρνησή της, όπως αναφέρουν οι Times του Λονδίνου.

«Πέραν του γεγονότος ότι αποδίδεται στους πάντες, είτε το αξίζουν είτε όχι, υπάρχει ένα ζήτημα προσωπικής τιμής», δήλωσε η 49χρονη ηθοποιός, πρωταγωνίστρια της τηλεοπτικής σειράς «Baron Noir», που αναφέρεται σε πολιτικές δολοπλοκίες. «Η δική μου τιμή βρίσκεται αλλού. Είναι ένα πολύτιμο ηθικό καθήκον που προσπαθώ με ταπεινότητα να τηρώ καθημερινά με τη δουλειά και τις επιλογές μου», πρόσθεσε σε ανάρτησή της στο Instagram. Το σκεπτικό της υποδέχθηκαν θετικά πολλοί επώνυμοι, όπως ο τραγουδοποιός Μπέντζαμιν Μπιολέ και ο ηθοποιός Γκιγιόμ ντε Τονκεντέκ. Αλλά η συντηρητική εφημερίδα Le Figaro επέκρινε την Μπρακνί, χαρακτηρίζοντας τη συλλογιστική της «ακατανόητη».

Η ηθοποιός μιλάει συχνά δημοσίως για τους άστεγους της χώρας της και τάσσεται υπέρ των Παλαιστινίων. Αξιωματούχος της γαλλικής κυβέρνησης δηλώνει στους Times ότι η ηθοποιός έχει το δικαίωμα να αρνηθεί την τιμή και το όνομά της να παραμείνει στο επίσημο κυβερνητικό διάταγμα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, αν δεν παραστεί στην τελετή παρασημοφόρησης, δεν θα γίνει δεκτή στο Τάγμα της Λεγεώνας της Τιμής. Σε αντίθεση με την Μπρακνί, ο σερ Κιρ Στάρμερ δέχθηκε την ανώτατη τιμή της Γαλλικής Δημοκρατίας και έγινε ο πρώτος εν ενεργεία βρετανός πρωθυπουργός που έλαβε το παράσημο. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν τού το απένειμε κατά την επίσκεψή του στο Παρίσι για την παρέλαση της Ημέρας της Βαστίλης, αποτίοντας φόρο τιμής στην ηγεσία και την «ευπρέπειά» του.

Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ είχε επίσης τιμηθεί με το παράσημο το 1958, αλλά τότε είχε αποχωρήσει από την πρωθυπουργία. Η ιδέα του Ναπολέοντα Βοναπάρτη ήταν να απονέμει την τιμή μόνο σε στρατιώτες και ακαδημαϊκούς, αλλά η έκταση του παράσημου απλώθηκε ευρέως στα 224 χρόνια από την καθιέρωσή του. Δάσκαλοι, γιατροί, αρχιτέκτονες, μηχανοδηγοί, αρτοποιοί, αστυνομικοί και οινοποιοί έχουν συμπεριληφθεί σε πρόσφατες λίστες. Η διάκριση περιγράφεται ως ανταμοιβή για την «εξαιρετική αξία» κάθε τιμώμενου προσώπου. Επισήμως, οι παραλήπτες του παράσημου της Λεγεώνας της Τιμής κρίνονται με βάση «την υπηρεσία τους για το καλό του έθνους, και όχι μόνο για ίδιο συμφέρον», και επειδή αποτελούν «πρότυπο κοινωνικής συμμετοχής».

Περίπου 77.000 από το ένα εκατομμύριο, συνολικά, παραλήπτες της Λεγεώνας της Τιμής βρίσκονται ακόμη εν ζωή. Κατά μέσο όρο 2.200 πολίτες –ανάμεσά τους και 300 μη Γάλλοι– τη λαμβάνουν κάθε χρόνο. Κάποιοι από τους ξένους παραλήπτες, όπως ο βρετανός ηθοποιός Μάικλ Κέιν και ο πρώην συντάκτης των Financial Times Λάιονελ Μπάρμπερ, την έλαβαν για «υπηρεσίες προς τη Γαλλία και τους σκοπούς που προωθεί». Από την άλλη, ορισμένοι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων λαμβάνουν το παράσημο επειδή το Παρίσι επιθυμεί να κερδίσει την εύνοιά τους. Τέτοιες τιμές διπλωματικής σκοπιμότητας «δεν εξαρτώνται από την ατομική αξία των παραληπτών» – γεγονός που εξηγεί την απόδοση του παράσημου στον ιταλό δικτάτορα Μπενίτο Μουσολίνι το 1923, έναν χρόνο αφότου ανέλαβε την εξουσία, και στον ισπανό στρατηγό Φρανθίσκο Φράνκο το 1928, προτού επιβάλει δικτατορία.

Κάποιοι άλλοι ξένοι μεταπολεμικοί αξιωματούχοι, η βράβευση των οποίων δεν τιμά την Ιστορία της Γαλλικής Δημοκρατίας, ήταν, όπως αναφέρουν οι Times, ο ηγέτης της κομμουνιστικής Ρουμανίας Νικολάε Τσαουσέσκου, ο δικτάτορας του Παναμά Μανουέλ Νοριέγκα, ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν και ο έκπτωτος δυνάστης της Συρίας Μπασάρ αλ-Ασαντ. Περίπου δέκα πειθαρχικές διαδικασίες κινούνται κάθε χρόνο εναντίον παραληπτών που έχουν παραβιάσει τον κώδικα δεοντολογίας της Λεγεώνας, συνήθως διαπράττοντας ποινικό αδίκημα. Οι ποινές κυμαίνονται από επίπληξη έως και αφαίρεση της τιμής. Αυτό συνέβη στην περίπτωση του πρώην προέδρου της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί, που κρίθηκε ένοχος για διαφθορά πέρυσι, και του Ασαντ, που το 2018 επέστρεψε το παράσημό του όταν έμαθε ότι θα του το αφαιρούσαν.

Οι Times αναφέρουν ότι η άρνηση της τιμής είναι σπάνια αλλά όχι ασυνήθιστη. Το 1985, η Μπριζίτ Μπαρντό αρνήθηκε να δεχτεί το παράσημο, λέγοντας ότι το αφιερώνει «στα ζώα που υποφέρουν». Το 2023, η Σοφί Μαρσό, επίσης γνωστή ηθοποιός, ανακοίνωσε ότι θα το αρνηθεί, ωστόσο στη συνέχεια αποκαλύφθηκε ότι δεν επρόκειτο να το λάβει ούτως ή άλλως.