Η «συμμαχία του μπακαλιάρου» και η ανησυχία των Βρυξελλών

Η αλιευτική συνεργασία της Νορβηγίας, ιδρυτικού μέλους του NATO, με τη Ρωσία αποτελεί πεδίο προβληματισμού. Διότι η Θάλασσα του Μπάρεντς, πέρα από το ότι φιλοξενεί το μεγαλύτερο πληθυσμό μπακαλιάρου παγκοσμίως, αποτελεί επίσης επίκεντρο των προσπαθειών της Μόσχας να χαρτογραφήσει -ώστε να μπορεί να διαταράξει- κρίσιμες ευρωπαϊκές υποδομές...

Στη Θάλασσα του Μπάρεντς, στον Αρκτικό Ωκεανό, ανοιχτά των ακτών της Νορβηγίας και της Ρωσίας, οι μπακαλιάροι, που στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή αφθονούν, ζουν κυρίως σε ρωσικά ύδατα, αλλά μεταναστεύουν σε ύδατα υπό τη δικαιοδοσία της Νορβηγίας για να αναπαραχθούν. Αυτό το φυσικό φαινόμενο, που συμβαίνει εδώ και χιλιετίες, αποτελεί αντικείμενο μιας παλιάς αλιευτικής συμφωνίας μεταξύ Μόσχας και Οσλο, η οποία όμως προκαλεί ολοένα εντονότερη ανησυχία στην Ευρώπη. «Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εμφανίζονται ιδιαίτερα θορυβημένες από τη “συμμαχία του μπακαλιάρου” μεταξύ Νορβηγίας και Ρωσίας, φοβούμενες ότι η συνεχιζόμενη αλιευτική συνεργασία στην Αρκτική ενδέχεται να εγκυμονεί κινδύνους ασφαλείας για την ήπειρο», γράφει η Μάρι Νόβικ, ανταποκρίτρια των Financial Times στις Βρυξέλλες.

Γιατί η Θάλασσα του Μπάρεντς, πέρα από το ότι φιλοξενεί το μεγαλύτερο πληθυσμό μπακαλιάρου παγκοσμίως, αποτελεί επίσης επίκεντρο των προσπαθειών της Μόσχας να χαρτογραφήσει -ώστε να μπορεί να διαταράξει- κρίσιμες ευρωπαϊκές υποδομές. Ωστόσο οι Νορβηγοί (σημειωτέον ότι η Νορβηγία είναι ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ) συνεχίζουν να συνεργάζονται με τους Ρώσους για τη διαχείριση της αλιείας στη συγκεκριμένη περιοχή, βάσει ενός επίσημου συμφώνου του 1975, το οποίο οι επιστήμονες θεωρούν απαραίτητο για την πρόληψη της υπεραλίευσης. Το ότι οι μπακαλιάροι αναπτύσσονται σε ύδατα υπό ρωσική δικαιοδοσία, προτού μεταναστεύσουν δυτικά για να αναπαραχθούν σε χωρικά ύδατα της Νορβηγίας, καθιστά την κοινή διαχείριση επικερδή και για τα δύο κράτη.

Πέρυσι, για παράδειγμα, οι μπακαλιάροι και τα λοιπά ψάρια και θαλασσινά που αλιεύτηκαν σε ρωσικά ύδατα αλλά εκφορτώθηκαν σε λιμάνια της Νορβηγίας απέφεραν έσοδα ύψους περίπου 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Καθώς, όμως, η Ευρώπη έχει διακόψει τις σχέσεις της με τη Ρωσία σε άλλους τομείς, οι αρκτικοί δεσμοί της Νορβηγίας με τη χώρα του Πούτιν αποτελούν σημείο ολοένα εντονότερης τριβής μεταξύ του Οσλο και των Βρυξελλών. Μιλώντας στους Financial Times, ο Κώστας Καδής, ο ευρωπαίος επίτροπος αρμόδιος για την Αλιεία και Ωκεανούς, δήλωσε ότι το ρωσο-νορβηγικό σύμφωνο -βάσει του οποίου συνεργάζονται, πέρα από επιστήμονες, οι αλιευτικοί στόλοι καθώς και οι ακτοφυλακές των δύο χώρων- επιβάλλεται να περιοριστεί.

Ανέφερε μάλιστα ότι θέτει το ζήτημα στο Οσλο «με κάθε ευκαιρία». «Γνωρίζουμε ότι η Ρωσία επιδίδεται σε παράνομες, αδήλωτες και ανεξέλεγκτες αλιευτικές δραστηριότητες, αλλά και σε κατασκοπεία, χαρτογράφηση κρίσιμων υποδομών και δραστηριότητες δολιοφθοράς», δήλωσε ο ελληνοκύπριος επίτροπος. «Αυτό εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια». Η συμφωνία δεκαετιών μεταξύ του Οσλο και της Μόσχας ήρθε στο προσκήνιο και εξαιτίας των απειλών του Ντόναλντ Τραμπ κατά της Γροιλανδίας. Η ΕΕ έχει αρχίσει να επικαιροποιεί τη στρατηγική της για την Αρκτική, προκειμένου να μπορεί να αντεπεξέλθει στις όποιες τις προκλήσεις ασφαλείας, περιλαμβανομένων των υβριδικών απειλών και της προστασίας κρίσιμων υποδομών, όπως τα υποθαλάσσια καλώδια.

Ωστόσο διπλωμάτες αναφέρουν ότι η «συμμαχία του μπακαλιάρου» σπανίως συζητείται ανοιχτά, δεδομένης της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης από τη Νορβηγία μετά από την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πριν από περισσότερο από μία τετραετία. «Πρόκειται για ένα πολύ, πολύ ευαίσθητο θέμα», δήλωσε ένας βορειοευρωπαίος διπλωμάτης. «Συζητείται σε χαμηλότερα κλιμάκια, αλλά δεν φτάνει στο επίπεδο της πολιτικής… πάρα πολλές χώρες εξαρτώνται από τις ενεργειακές προμήθειες της Νορβηγίας». «Ελπίζω πραγματικά η Νορβηγία να ξέρει τι κάνει», δήλωσε ένας άλλος διπλωμάτης από κράτος-μέλος της ΕΕ που εξαρτάται ενεργειακά από τη Νορβηγία.

Η απάντηση του Οσλο Σε σχετική ερώτηση από τους Financial Times η υπουργός Αλιείας της Νορβηγίας Μαριάνε Σίβερτσεν Νες υποστήριξε ότι η πρόσβαση της Ρωσίας σε νορβηγικά λιμάνια και ύδατα γίνεται εντός ενός πλαισίου που επιτρέπει στις νορβηγικές αρχές να παρακολουθούν και να ελέγχουν καλύτερα τις όποιες ενέργειές της. Πάντως σε έρευνα που διεξήγαγαν ερευνητές δημοσιογράφοι της λονδρέζικης εφημερίδας πέρυσι είχαν εντοπιστεί σκάφη που συνδέονται με τον ρωσικό στρατό να επιχειρούν κοντά σε στρατηγικής σημασίας καλώδια επικοινωνιών και ενέργειας σε νορβηγικά ύδατα, συμπεριλαμβανομένης της δυτικής άκρης της Θάλασσας του Μπάρεντς.