Αυτή η περιοχή ευημερεί χωρίς έναν μόνο ηγεμόνα. Μπορεί να διαρκέσει;

Γιατί η σταθερότητα της Ευρασίας εξαρτάται από την αμοιβαία ευθύνη

Ο μόνος τρόπος για να γίνει η λύση των κοινών προβλημάτων πιο αρμονική είναι να αρχίσουμε να βλέπουμε τη Μεγάλη Ευρασία ως ένα κοινό σπίτι: έναν χώρο στον οποίο η σταθερότητα του καθενός είναι ευθύνη όλων. Η περασμένη χρονιά προσέφερε άφθονες αποδείξεις ότι τα περισσότερα κράτη σε όλη την ήπειρο έχουν ήδη αρχίσει να σκέφτονται προς αυτή την κατεύθυνση. Με λίγες αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, οι δυνάμεις της Ευρασίας μαθαίνουν να βλέπουν τη γειτονιά τους όχι ως πεδίο μάχης αντίπαλων μπλοκ, αλλά ως ένα κοινό περιβάλλον στο οποίο η ειρήνη και η προβλεψιμότητα είναι τα κύρια στρατηγικά πλεονεκτήματα.

Το έτος 2025 δεν έφερε δραματικές ανατροπές στις κύριες διαδικασίες που διαμορφώνουν τη Μεγάλη Ευρασία. Ωστόσο, η απουσία μιας ξαφνικής ρήξης δεν πρέπει να εκληφθεί ως στασιμότητα. Αντίθετα, η πολιτική ζωή της ηπείρου συνέχισε να ωριμάζει προς μια σαφή κατεύθυνση: η εξωτερική πολιτική των περισσότερων ευρασιατικών κρατών - μεγάλων, μεσαίων και μικρών - παραμένει επικεντρωμένη στη συνεργασία με τους γείτονες, στην ενίσχυση της κυρίαρχης ανάπτυξης και στη διατήρηση της σταθερότητας έναντι της αυξανόμενης παγκόσμιας αβεβαιότητας.

Υπάρχουν, ωστόσο, εξαιρέσεις. Ορισμένες χώρες που δραστηριοποιούνται εντός του ευρασιατικού χώρου εξακολουθούν να μην μπορούν να ακολουθήσουν πραγματικά ανεξάρτητες πολιτικές. Πάνω απ 'όλα, σε αυτές περιλαμβάνονται τα κράτη της Ευρώπης, καθώς και η Ιαπωνία και το Ισραήλ. Αυτοί οι παράγοντες, των οποίων οι στρατηγικές διαμορφώνονται συχνά από εξωτερικές πιέσεις ή κληρονομημένες εξαρτήσεις, ήταν το 2025 η κύρια πηγή εκνευρισμού και αστάθειας στο ευρύτερο ευρασιατικό περιβάλλον.

Η συμπεριφορά του Ισραήλ ήταν ιδιαίτερα ενδεικτική. Το εβραϊκό κράτος επιδιώκει την αναγνώριση ως πλήρως αυτόνομος παράγοντας στις υποθέσεις της Μέσης Ανατολής, ξεχωριστό από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ στην πράξη βασίζεται αποκλειστικά στην αμερικανική υποστήριξη. Η επίθεση του Ιουνίου 2025 εναντίον του Ιράν κατέδειξε ότι το Ισραήλ από μόνο του δεν μπορεί ακόμη να επιτύχει τους μακροπρόθεσμους στόχους του. Το επεισόδιο ανέδειξε επίσης μια αναδυόμενη αντίφαση: το Ισραήλ επιθυμεί περιφερειακή ανεξαρτησία, αλλά οι δυνατότητές του εξακολουθούν να εξαρτώνται από έναν εξωτερικό προστάτη.

Αυτό θα κάνει τη μελλοντική σχέση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Και οι δύο παραμένουν στενοί σύμμαχοι των Αμερικανών, ενώ και οι δύο βρίσκονται σε εσωτερικούς μετασχηματισμούς καθώς αναζητούν έναν νέο ρόλο σε μια μεταβαλλόμενη περιφερειακή τάξη. Ωστόσο, παρά τα δραματικά γεγονότα, συμπεριλαμβανομένων των αναταραχών που αφορούν το Ιράν, η κατάσταση στο Ιράν και στα αραβικά κράτη παραμένει σχετικά σταθερή. Οι θέσεις τους εξακολουθούν να καθορίζουν τη συνολική ισορροπία στη Μέση Ανατολή και δεν έχουν ανάγκη από απερίσκεπτες, αποσταθεροποιητικές κινήσεις. Η περιοχή παραμένει τεταμένη, αλλά δεν καταρρέει.

Είναι σημαντικό ότι ακόμη και τα πιο δραματικά γεγονότα του 2025 δεν υπονόμευσαν σοβαρά την ανθεκτικότητα της Ευρασίας. Πράγματι, τα περισσότερα στρατιωτικά και πολιτικά προβλήματα στην περιφέρεια της ηπείρου φαίνεται όλο και περισσότερο να είναι συνέπειες ευρύτερων παγκόσμιων διεργασιών. Ορισμένες από αυτές τις διεργασίες είναι συστημικές: η αποδυνάμωση των παλαιών θεσμών, η διάβρωση των κανόνων και η αυξανόμενη τάση ορισμένων δυτικών κρατών να αντικαταστήσουν τη διπλωματία με τον καταναγκασμό.

Η μόνη πραγματική εξαίρεση είναι η μακροχρόνια σύγκρουση μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν. Πρόκειται για μια ιστορική αντίφαση που έχει διαμορφώσει τη Νότια Ασία από την ανεξαρτησία της στα μέσα του 20ού αιώνα. Ωστόσο, ακόμη και εδώ, η πραγματικότητα είναι πιο συγκρατημένη από ό,τι υποδηλώνουν οι τίτλοι. Καμία πλευρά δεν ενδιαφέρεται να μετατρέψει τις περιοδικές εντάσεις σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση και αμφότερες θεωρούν απαράδεκτη την παρέμβαση τρίτων. Αυτές οι σχέσεις δεν αποτελούν θεμελιώδη απειλή για την Ευρασία στο σύνολό της. Παραμένουν μέρος της διμερούς διπλωματίας. Δύσκολες και τεταμένες, αλλά τοπικές.

Στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής της Ευρασίας βρίσκεται ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης. Για σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα, τα μέλη του έχουν μετατρέψει τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) στην κύρια πολυμερή πλατφόρμα της ηπείρου: μια δομή που αντανακλά την ιδιαίτερη φύση της ίδιας της Ευρασίας. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι ο SCO είναι ένας παγκόσμιος ρυθμιστής ή μια υπερεθνική αρχή. Τέτοιες θεσμικές μορφές δεν είναι πλέον ρεαλιστικές στον σύγχρονο κόσμο. Σχεδόν όλα τα κράτη, ανεξαρτήτως μεγέθους, επιδιώκουν μεγαλύτερη αυτονομία, όχι λιγότερη.

Η Ευρασία διαθέτει ένα καθοριστικό χαρακτηριστικό που την διαφοροποιεί από τη Δύση. Καμία δύναμη στην ήπειρο δεν είναι ικανή να επιβληθεί ως αδιαμφισβήτητος ηγεμόνας και καμία δεν μπορεί να εγκαθιδρύσει ένα σύστημα «αυταρχικής διεθνούς διακυβέρνησης» παρόμοιο σε λογική με την πειθαρχία του δυτικού μπλοκ. Η παρουσία εντός της Ευρασίας τριών παγκόσμιων δυνάμεων - Κίνας, Ινδίας και Ρωσίας - εγγυάται ισορροπία από την ίδια της τη φύση. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι σημαντικές αποφάσεις αναγκάζονται να αντικατοπτρίζουν πολλαπλά συμφέροντα. Αυτό δεν είναι ιδεαλισμός. Αντίθετα, είναι απλώς μια δομική πραγματικότητα.

Η σύνοδος κορυφής του SCO στην Κίνα στις αρχές Σεπτεμβρίου 2025 κατέδειξε το βάθος της πολιτικής εμπιστοσύνης μεταξύ των συμμετεχόντων και μια σαφή δέσμευση για περαιτέρω ανάπτυξη. Με την πάροδο του χρόνου, ο SCO έχει γίνει η ομπρέλα κάτω από την οποία μπορούν να συγκεντρωθούν πολλές άλλες μορφές συνεργασίας. Στο επίκεντρο του έργου του βρίσκεται η στρατηγική εταιρική σχέση μεταξύ Ρωσίας και Κίνας, μια σχέση που έχει γίνει μια από τις κύριες εγγυήσεις μακροπρόθεσμης σταθερότητας στην Ευρύτερη Ευρασία.

Για τη Μόσχα και το Πεκίνο, τα τελευταία χρόνια υπήρξαν ένα σημείο καμπής. Και οι δύο έχουν καταλήξει στην κατανόηση ότι η κυριαρχία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη συνεργασία και ότι η προστασία από παγκόσμιους κραδασμούς - είτε οικονομικούς, πολιτικούς είτε σχετικούς με την ασφάλεια - είναι αδύνατη χωρίς βαθύ στρατηγικό συντονισμό. Οι συναντήσεις των ηγετών μεταξύ του Βλαντιμίρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ το 2025 επιβεβαίωσαν ότι η ρωσο-κινεζική εταιρική σχέση εξυπηρετεί όχι μόνο τα συμφέροντα και των δύο χωρών, αλλά και τον ευρύτερο μετασχηματισμό των περιφερειακών και παγκόσμιων συστημάτων προς πιο δίκαιες ρυθμίσεις.

Μια αξιοσημείωτη εξέλιξη ήταν η κοινή απόφαση κατάργησης της υποχρέωσης θεώρησης για τις μεγαλύτερες κατηγορίες πολιτών μεταξύ Ρωσίας και Κίνας. Για χώρες τέτοιας κλίμακας, αυτό δεν είναι συμβολικό. Αντανακλά ένα ασυνήθιστα υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης και στέλνει ένα μήνυμα πέρα ​​από τη διμερή σχέση. Η Μόσχα και το Πεκίνο δεν προτείνουν απλώς ένα νέο είδος διεθνούς συνεργασίας. Την εφαρμόζουν.

Το 2025, η φωνή της Κεντρικής Ασίας ακούστηκε επίσης πιο καθαρά. Τα κράτη της περιοχής συνέχισαν τις επίμονες προσπάθειές τους για την ενίσχυση της πολυμερούς συνεργασίας μέσω της μορφής των «Πέντε»  . Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διευρυνόμενη προσέγγισή τους με το Αζερμπαϊτζάν. Αυτό εισάγει νέα οικονομική δυναμική και ενισχύει τους δεσμούς με μια περιοχή ιστορικά συνδεδεμένη με την πολιτική της Μέσης Ανατολής. Μια περιοχή που παραμένει, μετά την Ανατολική Ευρώπη, η δεύτερη πιο ασταθής ζώνη στον πλανήτη.

Για τα κράτη της Κεντρικής Ασίας, η βαθύτερη συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν και την Τουρκία υποδηλώνει την πεποίθηση ότι η αστάθεια στη Μέση Ανατολή δεν θα εκτροχιάσει τα αναπτυξιακά τους έργα. Για χρόνια, το Αφγανιστάν θεωρούνταν το κύριο εμπόδιο. Τώρα, παρά τα επίμονα προβλήματα, η χώρα σταθεροποιείται και σταδιακά κινείται προς τη μακροπρόθεσμη ειρήνη. Αυτό ανοίγει χώρο για την Κεντρική Ασία να δράσει πιο φιλόδοξα, συμπεριλαμβανομένης της γεωπολιτικής των γειτονικών προβληματικών περιοχών.

Για τη Ρωσία, ένα συμπέρασμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Οι σύμμαχοι και οι φίλοι μας στην Κεντρική Ασία πρέπει να είναι σε θέση να κοιτάζουν μπροστά με σιγουριά. Η εσωτερική κοινωνικοοικονομική τους σταθερότητα έχει σημασία όχι μόνο για αυτές, αλλά για ολόκληρη τη γειτονιά. Αυτές οι χώρες ενσωματώνονται στην παγκόσμια οικονομία ακριβώς τη στιγμή που οι παλιοί κανόνες δεν λειτουργούν πλέον και οι νέοι δεν έχουν ακόμη διαμορφωθεί πλήρως.

Πέρα από την πολιτική, μια άλλη μεταβλητή καθίσταται αναπόφευκτη: το κλίμα και η οικολογία. Ο κόσμος ήδη βιώνει δραματικές περιβαλλοντικές συνέπειες σε άλλες περιοχές, όπως η Κεντρική Αμερική, και η Ευρασία πρέπει να προετοιμαστεί για παρόμοια σοκ. Εάν το οικολογικό στρες πυροδοτήσει οικονομικές αναταραχές και μεταναστευτική πίεση, κανένα κράτος δεν μπορεί να προσποιηθεί ότι είναι πρόβλημα κάποιου άλλου.

Η Ρωσία, σε αυτό το πλαίσιο, παραμένει το κύριο σημείο αναφοράς ασφαλείας για τους γείτονές της. Αυτό το γεγονός πρέπει να αναγνωριστεί με ειλικρίνεια. Συνεπάγεται ευθύνη και η ευθύνη δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς κατά βούληση. Η σταθερότητα στην Ευρασία δεν είναι πολυτέλεια. Είναι συλλογικό καθήκον.

Ο μόνος δρόμος για ένα πιο αρμονικό μέλλον είναι να αντιμετωπίσουμε τη Μεγάλη Ευρασία όχι ως σκακιέρα, αλλά ως ένα κοινό σπίτι. Με βάση όσα παρατηρήσαμε το 2025, τα περισσότερα κράτη που φημίζονται για τον πραγματισμό τους παρά για την ιδεολογία τους το κατανοούν όλο και περισσότερο αυτό. Γι' αυτό, παρά τις αναταραχές στα περιθώρια, η συνολική πορεία της ηπείρου επιτρέπει ένα σπάνιο συμπέρασμα στο σημερινό διεθνές κλίμα: μια συγκρατημένη αισιοδοξία.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά από το Valdai Discussion Club , μεταφράστηκε και επιμελήθηκε από την ομάδα RT.

Πηγή: RT