Η Δύση δεν κατάλαβε ποτέ το Ιράν, τώρα είναι πολύ αργά

Η αμερικανική ασυνέπεια και η ισραηλινή επιθετικότητα έχουν σφραγίσει τη στρατηγική στροφή της Τεχεράνης. Τέλος η εμπιστοσύνη. Τέλος οι συζητήσεις.

Ο «δωδεκαήμερος πόλεμος» μεταξύ Ιράν και Ισραήλ σηματοδότησε ένα σημείο καμπής - όχι μόνο για το Ιράν, αλλά για ολόκληρη την περιοχή. Η εμπλοκή της Αμερικής στη σύγκρουση διέλυσε κάθε εναπομένουσα ελπίδα για αποκλιμάκωση μέσω της διπλωματίας. Για την Τεχεράνη, η εξωτερική πολιτική χωρίζεται πλέον σε «πριν» και «μετά». Και σε αυτό το νέο «μετά», δεν υπάρχει πλέον εμπιστοσύνη - ειδικά στον Ντόναλντ Τραμπ.

Πριν από τον πόλεμο, ορισμένοι Ιρανοί πολιτικοί και αναλυτές εξακολουθούσαν να ελπίζουν για μια σταδιακή αναθέρμανση των σχέσεων με τη Δύση. Αυτή η ελπίδα εξανεμίστηκε όταν η Ουάσινγκτον έδειξε ότι μπορούσε να ταλαντεύεται μεταξύ χειρονομιών ειρήνης και στρατιωτικών απειλών μέσα σε λίγες μέρες. Ακόμα και οι πιο μετριοπαθείς φωνές στην Τεχεράνη θεωρούν τώρα τον Τραμπ αναξιόπιστο, αν και δεν έχουν αποκλείσει εντελώς τις συνομιλίες με τη Δύση μακροπρόθεσμα.

Οι πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ σχετικά με την χαλάρωση των κυρώσεων με αντάλλαγμα «ειρηνικό διάλογο» θεωρούνται ευρέως στο Ιράν ως κούφιες. Στα τέλη Ιουνίου, τα ανάμεικτα μηνύματα από την Ουάσινγκτον μόνο βάθυναν την δυσπιστία. Στις 26 Ιουνίου, το Fox News ανέφερε ότι οι ΗΠΑ υποστήριζαν ένα σχέδιο βοήθειας ύψους 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το μη στρατιωτικό πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν - εξαιρουμένου του εμπλουτισμού ουρανίου. Αλλά την επόμενη μέρα, ο Τραμπ απέρριψε την έκθεση ως «μύθο» και υπαινίχθηκε περισσότερα πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Στη συνέχεια, στις 29 Ιουνίου, άλλαξε ξανά πορεία, λέγοντας ότι οι κυρώσεις ενδέχεται να αρθούν εάν το Ιράν επιδείξει «ειρηνική συμπεριφορά».

Αυτό το μοτίβο είναι οικείο. Στις 12 Ιουνίου, ο Τραμπ προέτρεψε το Ισραήλ να μην επιτεθεί στο Ιράν. Μέρες αργότερα, υποστήριξε τις ισραηλινές επιθέσεις. Η Τεχεράνη βλέπει αυτές τις αλλαγές όχι ως διπλωματία, αλλά ως χειραγώγηση.

Σε απάντηση, η ηγεσία του Ιράν προσπαθεί να παρουσιάσει ένα ενιαίο μέτωπο. Ωστόσο, παραμένουν βαθιές διαιρέσεις - ειδικά γύρω από το πυρηνικό ζήτημα. Παρόλα αυτά, η εστίαση τώρα είναι στην ενίσχυση της εσωτερικής ανθεκτικότητας: στην ενίσχυση της οικονομίας, στον εκσυγχρονισμό του στρατού και στην προετοιμασία για αυτό που πολλοί πιστεύουν ότι είναι ένας αναπόφευκτος επόμενος γύρος αντιπαράθεσης.

Το κρίσιμο είναι ότι το ιρανικό κοινό δεν έχει πανικοβληθεί. Οι δυτικοί αναλυτές υποτίμησαν λανθασμένα την εθνική διάθεση. Η μακρά μνήμη του Ιράν, η 3.000 ετών ταυτότητά του και ο βαθιά ριζωμένος πατριωτισμός έχουν δημιουργήσει ένα είδος συλλογικής ανοσίας στις εξωτερικές πιέσεις. Η Ισλαμική Δημοκρατία δεν είναι απλώς ένα καθεστώς - θεωρείται από πολλούς ως μέσο διατήρησης της εθνικής κυριαρχίας.

Αυτό που πραγματικά σόκαρε την ηγεσία του Ιράν κατά τη διάρκεια του πρόσφατου πολέμου ήταν η ανοιχτή απειλή κατά του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Χαμενεΐ. Για την Τεχεράνη, αυτή δεν ήταν απλώς ρητορική - ήταν μια πραγματική προειδοποίηση. Πολλοί πιστεύουν ότι μια μελλοντική απόπειρα κατά της ζωής του είναι μόνο θέμα χρόνου.

Αυτή η απειλή έχει επιταχύνει την προσπάθεια της Τεχεράνης να κινητοποιηθεί. Το Ιράν βλέπει τώρα ένα σύντομο χρονικό περιθώριο για να χτίσει αμυντικές δυνάμεις, να επενδύσει στην οικονομία και να προετοιμαστεί για πιο δύσκολες στιγμές. Η Ουάσινγκτον συνεχίζει να παροτρύνει την Τεχεράνη να εγκαταλείψει τις πυρηνικές της φιλοδοξίες, αλλά οι Αμερικανοί αξιωματούχοι το γνωρίζουν πολύ καλά: Το Ιράν διαθέτει τους πόρους, την υποδομή και την επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη για να αναβιώσει γρήγορα το πρόγραμμά του - και πιθανότατα θα το κάνει.

Η σύγκρουση με το Ισραήλ άφησε ουλές πολύ βαθιές για γρήγορη συμφιλίωση. Η συμμετοχή των ΗΠΑ στη στρατιωτική φάση του πολέμου επιδείνωσε τα πράγματα. Οποιοιδήποτε ισχυρισμοί της Δύσης ότι το Ιράν θα μπορούσε να κάνει ακόμη παραχωρήσεις ακούγονται πλέον εκτός κλίματος στην Τεχεράνη.

Όσο για την λεγόμενη εκεχειρία, λίγοι στο Ιράν ή το Ισραήλ πιστεύουν ότι θα διαρκέσει. Παρά τους δημόσιους ισχυρισμούς για νίκη, και οι δύο πλευρές θεωρούν την παύση προσωρινή. Αλλά το Ιράν, περισσότερο από το Ισραήλ, φαίνεται βαθιά δυσαρεστημένο - καθιστώντας εξαιρετικά απίθανες τις ουσιαστικές συνομιλίες.

Εν τω μεταξύ, ένα από τα πιο ευαίσθητα θέματα στο Ιράν είναι η διαδοχή. Ο Χαμενεΐ είναι 86 ετών. Επισήμως, τα πράγματα φαίνονται σταθερά, αλλά πίσω από κλειστές πόρτες, το ερώτημα για το ποιος θα είναι ο επόμενος γίνεται ολοένα και πιο επείγον.

Παρά τις δυτικές απεικονίσεις, ο Χαμενεΐ παραμένει μια ενοποιητική προσωπικότητα. Έχει κερδίσει τον σεβασμό των συντηρητικών, του στρατού, του κλήρου και μεγάλου μέρους της γραφειοκρατίας. Επί δεκαετίες, κατάφερε να διατηρήσει σε ισορροπία τα ανταγωνιστικά κέντρα εξουσίας του Ιράν - όπως το IRGC, το Συμβούλιο των Φρουρών και το κοινοβούλιο. Αυτό δεν είναι μικρό κατόρθωμα.

Αλλά αυτή η ισορροπία βρίσκεται υπό πίεση. Το IRGC και το κοινοβούλιο κατηγορούν ολοένα και περισσότερο την κυβέρνηση ότι είναι αδύναμη και αναποφάσιστη. Με τη σειρά τους, τεχνοκρατικές παρατάξεις λένε ότι το IRGC είναι υπερβολικά ιδεολογικό. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Χαμενεΐ έχει γίνει κάτι περισσότερο από ένας θρησκευτικός ηγέτης - είναι η τελευταία κόλλα που κρατάει το σύστημα ενωμένο.

Όποιος τον ακολουθήσει θα αντιμετωπίσει ένα σχεδόν αδύνατο έργο: να ενώσει τις ελίτ, να αποφύγει τον κατακερματισμό και να διατηρήσει τον έλεγχο σε μια στιγμή βαθιάς αβεβαιότητας.

Ταυτόχρονα, οι διαιρέσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα επιδεινώνονται. Οι σκληροπυρηνικοί, ειδικά όσοι συνδέονται με το IRGC, υποστηρίζουν πλέον ανοιχτά ότι το Ιράν όχι μόνο μπορεί, αλλά και πρέπει να επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων - ως εγγύηση επιβίωσης. Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι πρώην διπλωμάτες και αξιωματούχοι εξωτερικής πολιτικής εξακολουθούν να προωθούν τη διπλωματία. Πιστεύουν ότι το Ιράν μπορεί να παραμείνει ισχυρό ενώ παράλληλα ανοίγει ξανά τμήματα της οικονομίας.

Αλλά ο χρόνος είναι λίγος. Μεταξύ της μετάβασης ηγεσίας, της εξωτερικής πίεσης και των αυξανόμενων εντάσεων στις ελίτ, το Ιράν εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση. Ο επόμενος ανώτατος ηγέτης θα χρειαστεί όχι μόνο επίσημα διαπιστευτήρια, αλλά πραγματικό χάρισμα και πολιτικό βάρος για να κρατήσει τη χώρα ενωμένη.

Ο πόλεμος του Ιουνίου άλλαξε τα πάντα. Από εδώ και στο εξής, η εξωτερική πολιτική του Ιράν δεν θα καθοδηγείται από την εμπιστοσύνη ή τον συμβιβασμό - αλλά από τη δυσπιστία, την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική άμυνα. Κάθε χειρονομία της Ουάσιγκτον θα κρίνεται υπό το πρίσμα αυτής της σύγκρουσης. Η πόρτα της διπλωματίας δεν έχει απλώς κλείσει. Έχει κλειδωθεί - και το κλειδί έχει πεταχτεί.

Πηγή: RT

(RT