Η Ευρώπη δεν έχει Κάρτα Κίνας

Οι πρώτες εκατό ημέρες της δεύτερης προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ αποδείχθηκαν χειρότερες από τις αναμενόμενες για τους Ευρωπαίους. Εκτός από την ιδεολογική σταυροφορία του Αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς εναντίον των Ευρωπαίων φιλελεύθερων, υπάρχουν φόβοι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εγκαταλείψουν την Ουκρανία και απογοήτευση και ανησυχία για την έναρξη πρωτοφανών δασμών από τον Τραμπ σε ευρωπαϊκές χώρες. Μετά από αυτές τις αναταραχές, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το βλέμμα ορισμένων Ευρωπαίων πολιτικών έχει στραφεί μελαγχολικά προς την Κίνα, η οποία θεωρείται από ορισμένους ως πιθανό αντιστάθμισμα έναντι των απρόβλεπτων Ηνωμένων Πολιτειών. Οι Βρυξέλλες, για παράδειγμα, ξεκίνησαν πρόσφατα διαπραγματεύσεις με το Πεκίνο για τη μείωση των ευρωπαϊκών δασμών στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα με αντάλλαγμα τη μείωση των δασμών της Κίνας στα ευρωπαϊκά προϊόντα και την άρση των περιορισμών στις εξαγωγές σπάνιων γαιών. Και αφού ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ αρνήθηκε να ταξιδέψει στην Ευρώπη για μια σύνοδο κορυφής για την 50ή επέτειο των σχέσεων ΕΕ-Κίνας, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σκεπτικιστική αλλά ρεαλιστική στις σχέσεις της με την Κίνα, ανακοίνωσε ότι θα ταξιδέψει στο Πεκίνο στα τέλη Ιουλίου. 

Εν τω μεταξύ, το Πεκίνο παίζει καλά τα χαρτιά του και τοποθετείται ως μια πιο λογική και συνεργατική μεγάλη δύναμη από την Ουάσινγκτον. Αυτή είναι μια αλλαγή από την πρώτη θητεία του Τραμπ, όταν η Κίνα υπερέβαλε και υιοθέτησε μια επιθετική διπλωματία «λυκόπολων» που απέτυχε. Τώρα, δεν περνάει ούτε μια μέρα που οι Κινέζοι αξιωματούχοι να μην υπογραμμίζουν πώς συμμερίζονται την επιθυμία των Ευρωπαίων ομολόγων τους να προστατεύσουν το πολυμερές εμπορικό σύστημα από τις διαταραχές του Τραμπ. Ο Σι, για παράδειγμα, έχει σημειώσει ότι η Κίνα και η Ευρώπη είναι «δύο σημαντικές δυνάμεις για την οικοδόμηση ενός πολυπολικού κόσμου, δύο μεγάλες αγορές που υποστηρίζουν την παγκοσμιοποίηση και δύο μεγάλοι πολιτισμοί που υπερασπίζονται την ποικιλομορφία». Η Κίνα έχει μάλιστα προτείνει την αναβίωση της Συνολικής Συμφωνίας για τις Επενδύσεις, η οποία τέθηκε σε πάγο το 2021, αφού το Πεκίνο επέβαλε κυρώσεις σε πολλά μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ήταν επικριτικά απέναντι στην Κίνα. Εάν εφαρμοστεί, η Συνθήκη για τις Επενδύσεις (CAI) θα αντικαταστήσει τις διμερείς συνθήκες που ρυθμίζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι Κινέζοι επενδυτές στις ευρωπαϊκές χώρες και θα βοηθήσει στη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στην Κίνα.

Αυτές είναι δελεαστικές προτάσεις. Αλλά η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι το παιχνίδι δεν έχει πραγματικά αλλάξει: η ΕΕ εξακολουθεί να μην έχει το χαρτί της Κίνας να παίξει. Στην πραγματικότητα, οι αναταραχές του Τραμπ μόνο μεγεθύνουν τις οικονομικές και ασφαλιστικές απειλές της Κίνας για την Ευρώπη . Για να αντισταθμίσει τους δασμούς των ΗΠΑ φέτος, η Κίνα έστρεψε τις εξαγωγές της σε εναλλακτικές αγορές, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ένα ρεκόρ κινεζικού εμπορικού πλεονάσματος με την Ευρώπη το πρώτο τρίμηνο του 2025. Αυτές οι χαμηλού κόστους κινεζικές εξαγωγές επιδοτούνται μαζικά και υποτιμούν τους Ευρωπαίους παραγωγούς, οι οποίοι ήδη αντιμετωπίζουν πιέσεις στα περιθώρια κέρδους και την επιβολή δασμών των ΗΠΑ. Πολλά από τα αγαθά που η Κίνα ανακατεύθυνε από τις Ηνωμένες Πολιτείες στην ΕΕ ανταγωνίζονται πλέον άμεσα τις βασικές μεταποιητικές βιομηχανίες της Ευρώπης - τον αυτοκινητοβιομηχανικό τομέα, για παράδειγμα, καθώς και τα ηλεκτρονικά, τα βιομηχανικά μηχανήματα και εξαρτήματα, τις οικιακές συσκευές και τις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας. Αυτή η πλημμύρα αγαθών θα μπορούσε να βλάψει την ευρύτερη ανταγωνιστικότητα του μεταποιητικού οικοσυστήματος της Ευρώπης, δημιουργώντας κάτι σαν το «σοκ της Κίνας» που συγκλόνισε τις Ηνωμένες Πολιτείες την πρώτη δεκαετία αυτού του αιώνα.

Η απειλή για την ασφάλεια της Ευρώπης από την Κίνα δεν έχει μειωθεί. Η ουκρανική κυβέρνηση λέει ότι έχει στοιχεία ότι κινεζικά εργοστάσια εντός της Ρωσίας παράγουν όπλα και ότι η Κίνα εξάγει πυρίτιδα και πυροβολικό στη Ρωσία για χρήση στην Ουκρανία. Το Πεκίνο αρνείται τους ισχυρισμούς. Εάν η Κίνα ενισχύει τον ρωσικό στρατό ατιμώρητα τόσο από τις Βρυξέλλες όσο και από την Ουάσινγκτον, ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι απίθανο να καταλήξει σε κατάπαυση του πυρός ή σε ειρηνευτική συμφωνία στο άμεσο μέλλον, και η Ρωσία θα συνεχίσει να αποσταθεροποιεί όχι μόνο την Ουκρανία αλλά και ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.