Το νέο Seltos έχει μήκος 4,43 μέτρα, πλάτος 1,83 και ύψος 1,60 μέτρα, με το μεταξόνιο να φτάνει τα 2,69 μέτρα. Σε σύγκριση με το προηγούμενο μοντέλο είναι κατά 45 χλστ. μακρύτερο και 30 χλστ. φαρδύτερο, ενώ μπορεί να εξοπλιστεί με τροχούς έως 19 ιντσών
Το νέο Kia Seltos προσφέρεται πλέον στην ελληνική αγορά, διευρύνοντας την γκάμα των SUV της Kia με βενζινοκίνητες και υβριδικές εκδόσεις, ισχύ που φτάνει έως και τους 180 ίππους σε δικίνητες και τετρακίνητες εκδόσεις.
Το νέο Seltos έχει μήκος 4,43 μέτρα, πλάτος 1,83 και ύψος 1,60 μέτρα, με το μεταξόνιο να φτάνει τα 2,69 μέτρα. Σε σύγκριση με το προηγούμενο μοντέλο είναι κατά 45 χλστ. μακρύτερο και 30 χλστ. φαρδύτερο, ενώ μπορεί να εξοπλιστεί με τροχούς έως 19 ιντσών
Το νέο μοντέλο, που έκανε πρεμιέρα στην AUTO ATHINA 2026 έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον στις υβριδικές εκδόσεις. Η προσθιοκίνητη εκδοχή αποδίδει συνδυαστικά 154 ίππους ενώ η ισχυρότερη, η Seltos Hybrid e-AWD των 178 ίππων, προσφέρεται με ένα νέο σύστημα για την τετρακίνηση, όπου ένας ξεχωριστός ηλεκτροκινητήρας φροντίζει να έχει ισχύ και ο πίσω άξονας. Η έκδοση βενζίνης είναι 1.6 turbo με 180 ίππους που συνδυάζεται με χειροκίνητο κιβώτιο έξι σχέσεων και κίνηση στους εμπρός τροχούς. Προσφέρεται σε δύο επίπεδα εξοπλισμού, Platinum και Titanium, με τιμές 28.990 και 30.990 ευρώ αντίστοιχα.
Αυτά τα σπίτια, σχεδιασμένα από αρχιτέκτονες, έχουν αποκτήσει τη δική τους ζωή στις ταινίες, διαμορφώνοντας χαρακτήρες, διαθέσεις και τον τρόπο που θυμόμαστε τα ίδια τα κτίρια.
Οι αγαπημένοι αρχιτέκτονες του Χόλιγουντ
Μερικά σπίτια γίνονται διάσημα χάρη στους αρχιτέκτονες που τα σχεδίασαν. Άλλα μένουν στη μνήμη μας επειδή μια ταινία τους έδωσε μια δεύτερη ζωή. Με την πάροδο των ετών, ένας εκπληκτικός αριθμός σπιτιών σχεδιασμένων από αρχιτέκτονες έχουν περάσει στην ποπ κουλτούρα, καθιστώντας τα αχώριστα από τις ιστορίες που βοήθησαν να αφηγηθούν. Μπορεί να ξεκινούν ως ιδιωτικές κατοικίες, αλλά μόλις εμφανιστούν στην οθόνη, συχνά αποκτούν μια εντελώς διαφορετική ταυτότητα. Το κοινό επιστρέφει σε αυτά πολύ μετά την έναρξη των τίτλων, όχι απλώς επειδή είναι όμορφα, αλλά επειδή κρύβουν μια συγκεκριμένη διάθεση, ανάμνηση ή συναίσθημα.
Λίγοι αρχιτέκτονες έχουν αφήσει μεγαλύτερο στίγμα στον κινηματογράφο από τον John Lautner . Τα σπίτια του μοιάζουν σχεδόν φτιαγμένα για την κάμερα. Οι εκτεταμένοι γυάλινοι τοίχοι, οι εντυπωσιακές στέγες από σκυρόδεμα και οι εσωτερικοί χώροι που ρέουν στο τοπίο δημιουργούν χώρους που μοιάζουν ελαφρώς εξωπραγματικοί. Η κατοικία Sheats-Goldstein στο Λος Άντζελες έγινε αμέσως αναγνωρίσιμη ως το σπίτι της Jackie Treehorn στην ταινία The Big Lebowski (1998), όπου οι γεωμετρικοί φεγγίτες και το βυθισμένο σαλόνι δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που είναι εξίσου λαμπερή και σουρεαλιστική. Λίγες δεκαετίες νωρίτερα, το Elrod House του Lautner στο Παλμ Σπρινγκς επιλέχθηκε για την ταινία Diamonds Are Forever (1971). Ο σκηνογράφος Ken Adam φέρεται να κοίταξε γύρω του το σπίτι και είπε: «Δεν χρειάζεται να κάνω τίποτα». Η αρχιτεκτονική ενσάρκωνε ήδη τον φουτουριστικό κόσμο που ήθελε να χτίσει.
Οικία Σταλ (Μελέτη Περίπτωσης #22) | εικόνα από τον Τζούλιους Σούλμαν
κατοικίες που έγιναν κινηματογραφικά εικονίδια
Το έργο του Λότνερ επιστρέφει συνεχώς στον κινηματογράφο επειδή πάντα φαίνεται να προσφέρει κάτι πέρα από την αισθητική. Η Χημειόσφαιρα, ισορροπημένη στην ενιαία τσιμεντένια κολόνα της πάνω από το Χόλιγουντ, έγινε το μυστηριώδες σπίτι στην ταινία του Μπράιαν Ντε Πάλμα, Body Double (1984), ενώ το Garcia House έκανε μια σύντομη εμφάνιση στο Lethal Weapon 2 (1989). Τα κτίριά του βρίσκονται κάπου ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, καθιστώντας τα εύκολα φανταστικά ως σπίτια δισεκατομμυριούχων, ερημιτών ή χαρακτήρων που κρύβουν κάτι κάτω από την επιφάνεια.
Τα σπίτια του Richard Neutra αφηγούνται μια διαφορετική ιστορία. Ενώ η αρχιτεκτονική του Lautner δίνει μια θεατρική αίσθηση, οι συγκρατημένες συνθέσεις του Neutra συχνά μεταδίδουν ηρεμία, ακρίβεια και συναισθηματική απόσταση. Το Lovell Health House εμφανίζεται τόσο στο LA Confidential (1997) όσο και στο Beginners (2010), ενώ το Kaufmann Desert House έχει γίνει ένα από τα πιο φωτογραφημένα σπίτια του μοντερνισμού εντός και εκτός οθόνης. Αφού ενέπνευσε αμέτρητες παραγωγές για δεκαετίες, το ίδιο το σπίτι εμφανίστηκε τελικά στο Don't Worry Darling (2022), όπου οι καθαρές γραμμές του και το εκτεταμένο σκηνικό της ερήμου βοηθούν στη δημιουργία μιας εικόνας τέλειας οικιακής ζωής που σταδιακά αρχίζει να ραγίζει.
Στο Μιλάνο, η Villa Necchi Campiglio έγινε το φόντο για την ταινία «Είμαι η Αγάπη» (2009) του Luca Guadagnino, όπου οι ήσυχοι ορθολογιστικοί εσωτερικοί χώροι της αντανακλούν τη συναισθηματική συγκράτηση της οικογένειας που τους κατοικεί. Αργότερα επέλεξε τη Villa Albergoni για την ταινία «Φώναξέ με με το όνομά σου» (2017), επιτρέποντας στο σπίτι να γίνει μέρος του ρυθμού ενός μεγάλου ιταλικού καλοκαιριού. Κάθε διάδρομος, σκάλα και σκιερός κήπος δίνουν την αίσθηση ότι ζεις. Δεκαετίες νωρίτερα, ο Jean-Luc Godard μετέτρεψε την Casa Malaparte στο Κάπρι σε ένα από τα πιο αξέχαστα σκηνικά του κινηματογράφου στην ταινία «Le Mépris» (1963). Αιωρούμενο ανάμεσα στη θάλασσα και τον ουρανό, το σπίτι εκφράζει όσο το δυνατόν περισσότερο τη συναισθηματική ένταση της ταινίας, όσο οποιοσδήποτε διάλογος.
Μερικά σπίτια γίνονται τόσο οικεία στην οθόνη που σχεδόν παύουν να ανήκουν αποκλειστικά στην αρχιτεκτονική. Το Stahl House του Pierre Koenig είναι ένα από αυτά. Αρχικά χτισμένο ως Case Study House No. 22, έχει εμφανιστεί σε ταινίες όπως οι Playing by Heart, Nurse Betty και Galaxy Quest, ενώ η εικόνα του έχει γίνει συντομογραφία για το ίδιο το Λος Άντζελες. Ομοίως, το A. James Speyer House έξω από το Σικάγο εισήλθε στην ποπ κουλτούρα αφότου η ταινία «Day Off» του Ferris Bueller έστειλε μια Ferrari μέσα από το γυάλινο περίπτερό του, μετατρέποντας μια εκλεπτυσμένη μοντερνιστική κατοικία σε μια από τις πιο αξιομνημόνευτες σκηνές στον αμερικανικό κινηματογράφο.
Γιατί τα μοντερνιστικά σπίτια αποδίδουν τόσο καλά στην οθόνη
Τα μοντερνιστικά σπίτια σπάνια χρησιμεύουν ως ουδέτερα φόντα. Η ανοιχτότητά τους, η διαφάνεια και η προσεκτικά δομημένη γεωμετρία τους συχνά γίνονται οπτικά σημάδια πλούτου, φιλοδοξίας, απομόνωσης ή ελέγχου. Αυτό που κάποτε φανταζόταν ως ένα αισιόδοξο όραμα για τη σύγχρονη ζωή έχει συχνά επανερμηνευτεί από τους κινηματογραφιστές ως το ιδανικό σκηνικό για κακούς, δισεκατομμυριούχους της τεχνολογίας, μοναχικές ιδιοφυΐες ή ανθρώπους που ζουν πίσω από προσεκτικά κατασκευασμένες προσόψεις.
Αυτή η συσχέτιση συνεχίζεται και σε πιο πρόσφατες ταινίες. Η ταινία Ex Machina (2014) του Άλεξ Γκάρλαντ μετατρέπει το ξενοδοχείο Juvet Landscape της Νορβηγίας σε απομονωμένο σπίτι ενός επιχειρηματία τεχνητής νοημοσύνης. Περιτριγυρισμένο από δάση και βραχώδεις σχηματισμούς, η αρχιτεκτονική δίνει την αίσθηση ότι είναι βαθιά συνδεδεμένη με τη φύση και εντελώς αποκομμένη από την καθημερινή ζωή. Ο σκηνογράφος Μαρκ Ντίγκμπι εξήγησε αργότερα ότι η ομάδα προσπάθησε σκόπιμα να απομακρυνθεί από την οικεία εικόνα του μοντερνιστικού καταφυγίου του πλούσιου κακού, ακόμα κι αν το κοινό αναπόφευκτα έφερε μαζί του αυτούς τους συνειρμούς.
Το Glass Onion (2022) παίζει με παρόμοιες ιδέες. Το θέρετρο Amanzoe του Edward Tuttle στην Ελλάδα γίνεται το πολυτελές νησιωτικό συγκρότημα ενός δισεκατομμυριούχου τεχνολογίας, όπου οι μνημειώδεις κιονοστοιχίες, οι ατελείωτες πισίνες και η προσεκτικά διαμορφωμένη θέα αντικατοπτρίζουν την υπερβολή και την απόδοση του ιδιοκτήτη του.
Οι σκηνογράφοι συχνά μιλούν για την αναζήτηση κτιρίων που περιέχουν ήδη τις συναισθηματικές ιδιότητες που απαιτεί ένα σενάριο. Για την ταινία "Μην ανησυχείς, αγάπη μου", η Katie Byron περιέγραψε την αναζήτηση χώρων που μετέδιδαν ιδανικό πλούτο πριν επιτρέψουν να αναδυθούν ανεπαίσθητα συναισθήματα ανησυχίας. Η ομάδα σκηνοθεσίας πίσω από το "The Big Lebowski" φέρεται να επέστρεφε συνεχώς στην κατοικία Sheats-Goldstein του Lautner, επειδή κανένα άλλο σπίτι δεν δημιουργούσε την ίδια ακριβώς ατμόσφαιρα. Η αρχιτεκτονική έχει ήδη τη δική της αφήγηση και οι κινηματογραφιστές την αναγνωρίζουν.
Το θέρετρο Amanzoe του Edward Tuttle στην Ελλάδα | εικόνα από τον Pygmalion Karatzas
Όταν μια ταινία αλλάζει την κληρονομιά ενός κτιρίου
Ο κινηματογράφος, σε αντάλλαγμα, αναδιαμορφώνει τη ζωή αυτών των κτιρίων. Μερικά είναι πλέον γνωστά τόσο για τις κινηματογραφικές τους εμφανίσεις όσο και για την αρχιτεκτονική τους σημασία. Η Casa Malaparte έχει γίνει άρρηκτα συνδεδεμένη με το Le Mépris. Το Stahl House οφείλει μέρος της διεθνούς αναγνωρισιμότητάς του σε δεκαετίες εμφανίσεων στην οθόνη. Το Ben Rose House βρήκε ανανεωμένη την προσοχή του κοινού μετά την Ημέρα Αργίας του Ferris Bueller, βοηθώντας στην ενίσχυση των προσπαθειών διατήρησης χρόνια αργότερα. Ο κινηματογράφος δίνει σε αυτά τα σπίτια μια άλλη ιστορία, μια ιστορία που συχνά φτάνει στο κοινό πολύ πέρα από την αρχιτεκτονική.
Ίσως αυτός είναι ο λόγος που αυτά τα κτίρια συνεχίζουν να μας γοητεύουν. Ένα σπίτι μπορεί να διαμορφώσει τον τρόπο που νιώθουμε σε μια ιστορία χωρίς να απαιτεί την προσοχή του εαυτού του. Μερικές φορές αντανακλά την εσωτερική ζωή ενός χαρακτήρα. Μερικές φορές δημιουργεί ένταση πριν συμβεί οτιδήποτε. Μερικές φορές απλώς μένει μαζί μας πολύ μετά το τέλος της ταινίας.
Οι πιο αξιομνημόνευτες κινηματογραφικές αίθουσες γίνονται αξιομνημόνευτες επειδή γίνονται μέρος της αφήγησης. Όπως οι καλύτεροι δευτεραγωνιστές, δεν κλέβουν ποτέ τη σκηνή, κι όμως η ταινία δεν θα είχε την ίδια αίσθηση χωρίς αυτούς.
Ο άνθρωπος που μας έφερε το «Trainspotting», την «Παραλία» και τον σύγχρονο τρόμο, ένα παπαδοπαίδι από το Λάνκασαϊρ, που αγάπησε το θέατρο και έφτασε να λέει «όχι» σε μια ταινία Τζέιμς Μποντ, μπήκε στην όγδοη δεκαετία της ζωής του. Παραμένοντας ακμαίος, δημιουργικός και έτοιμος για τη νέα ανατροπή
Από τους σημαντικότερους βρετανούς σκηνοθέτες του 21ου αιώνα –αν και τα κινηματογραφικά διαπιστευτήριά του τα έδωσε στο τέλος του 20ου, με το περίφημο «Trainspotting». Τώρα, στα 70 του πια, ο Ντάνι Μπόιλ, συνεχίζει με την ίδια ζωντάνια, που χαρακτηρίζεται το έργο του, να κάνει σχέδια, να δέχεται προτάσεις, να συμμετέχει στα κοινωνικά ζητήματα – και να περιμένει να δει το τέλος της μοναρχίας στη Βρετανία, όπως είχε προβλέψει πριν χρόνια. Χωρίς να περιορίζεται στην κοινωνική διεισδυτική ματιά του εμβληματικού και απόμαχου πλέον Κεν Λόουτς, ο Μπόιλ, έχει ξανοιχτεί σε πολλά κινηματογραφικά είδη, από τη μαύρη κωμωδία, το θρίλερ και το νεο-νουάρ μέχρι το δράμα, την επιστημονική φαντασία και τον τρόμο και αποτελεί μαζί με τον Κρίστοφερ Νόλαν, τον Τζόναθαν Γκλέιζερ και τον Σαμ Μέντες, ό,τι πιο ενδιαφέρον έχει να παρουσιάσει το βρετανικό σινεμά τις δύο τελευταίες δεκαετίες.
Το σινεμά του Μπόιλ χαρακτηρίζεται από μία δυναμική οπτική, με γρήγορο ρυθμό, κοφτό μοντάζ, αντισυμβατικές γωνίες λήψης, αεικίνητη κάμερα, έντονη συμβολική χρήση του χρώματος, που συνάδει με τη ψυχολογική κατάσταση των ηρώων του. Τα σάουντρακ έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στις ταινίες του, υπαγορεύοντας πολλές φορές και το ρυθμό του μοντάζ, ενώ δείχνει εμμονή στα θέματά του, για τον πλουτισμό, την απληστία, το κυνήγι του χρήματος και πως αυτό επηρεάζει τις ανθρώπινες σχέσεις και τις ηθικές εκπτώσεις των ηρώων του.
Συμπληρώνοντας τα 70 του χρόνια (γεννημένος στις 20 Οκτωβρίου 1956), ο βραβευμένος, μεταξύ άλλων, με Οσκαρ, BAFTA και Χρυσές Σφαίρες, Ντάνι Μπόιλ, έχει διαγράψει μία σημαντική πορεία στον κινηματογράφο, απέκτησε εκατομμύρια θαυμαστές, υπηρέτησε τις ιδέες του, με ανεξάρτητες παραγωγές, αλλά και φιλμ που απευθύνονται στο ευρύ κοινό, με υπερπαραγωγές και το mainstream σινεμά. Είναι όμως και ένας άνθρωπος που δεν κάθεται ποτέ στα – χρυσοφόρα – αυγά του, καθώς είναι πάντα κοινωνικά δραστήριος έως και ταραξίας και καλλιτεχνικά πάντα ανήσυχος, παρότι παπαδοπαίδι. Χαρακτηριστικό είναι ότι η τελευταία του δημιουργία «Ink», που ενθουσίασε η πρεμιέρα της στο πρόσφατο φεστιβάλ της Βενετίας, καταπιάνεται με τον μεγιστάνα Ρούπερτ Μέρντοχ και την εμπλοκή του με τον Τύπο.
Από παπαδοπαίδι στο θέατρο
Ο Ντάνιελ Φράνσις Μπόιλ, γεννήθηκε το 1956 στο Ράντκλιφ του Λάνκασαϊρ, στην Αγγλία, λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο του Μάντσεστερ, από πατέρα και μητέρα ιρλανδικής καθολικής καταγωγής, ενώ έχει ακόμη δύο αδελφές, που έγιναν δασκάλες. Η καθολική του οικογένεια, εργατικής τάξης, τον έστρεψε από παιδί ακόμη να ασχοληθεί με την ιεροσύνη. Υπήρξε παπαδοπαίδι, αλλά ένας ιερέας όταν ήταν 14 ετών τον έπεισε να μην μπει στη θεολογική σχολή. Όπως έχει πει ο ίδιος, «δεν ξέρω αν με έσωσε από την ιεροσύνη ή την ιεροσύνη από μένα, αλλά πολύ σύντομα άρχισα να κάνω θέατρο.
Νομίζω ότι υπάρχει μία σύνδεση. Δεν είναι τυχαίο ότι οι σκηνοθέτες Μάρτιν Σκορτσέζε, Τζον Γου και Μ. Νάιτ Σιάμαλαν ήταν προορισμένοι για να γίνουν ιερείς».
Ο Σέξπιρ και η τηλεόραση
Αρχισε να σκηνοθετεί από φοιτητής τη θεατρική ομάδα του πανεπιστημίου University College of North Wales, όπου σπούδαζε φιλολογία και θέατρο, ενώ πολύ γρήγορα μπήκε και επαγγελματικά στον θεατρικό χώρο, σκηνοθετώντας στο Royal Court Theatre το 1982 και στη συνέχεια πέντε παραγωγές στο Royal Shakespeare Company. Το 1987 μπαίνει στην τηλεόραση και ως παραγωγός στο BBC, γυρίζοντας σειρές όπως «Arise And Go Now», «Not Even God Is Wise Enough» και «For The Greater Good».
Αναζωογονώντας το βρετανικό σινεμά
Το κινηματογραφικό του ντεμπούτο, με το κωμικό θρίλερ «Μικρά Εγκλήματα Μεταξύ Φίλων» προκαλεί ενθαρρυντικές εντυπώσεις, του χαρίζει την πρώτη του υποψηφιότητα για Όσκαρ και το πρώτο του BAFTA και γίνεται η πιο εμπορική ταινία του 1995 στη Βρετανία. Το βασικότερο, όμως, του ανοίγει τον δρόμο για την παραγωγή του «Trainspotting», που οι κριτικοί της χώρας του θεώρησαν ως μια σημαντική αναζωογόνηση του βρετανικού σινεμά. Μια ταινία, σε σενάριο του Τζον Χοτζ και με εντελώς ανεξέλεγκτη σκηνοθεσία, που ξεχωρίζει για τις λοξές γωνίες λήψης, τους ευρυγώνιους φακούς, τη νευρική κίνηση της κάμερας, δημιουργώντας την όξυνση των αισθήσεων και έναν οπτικό εθισμό.
Το στόρι θέλει μια παρέα νέων στο Εδιμβούργο, που είναι χρήστες ηρωίνης, να επιδίδονται σε διάφορες μικροκλοπές για να αντέξουν την φτώχεια τους και να εξασφαλίσουν την εξάρτησή τους. Ο Γιούαν Μακρέγκορ γίνεται μόδα, ενώ το σάουντρακ από τη δεκαετία του ‘70, από Ίγκι Ποπ μέχρι Λου Ριντ, βάζει τη δική του σφραγίδα.
Παραλία – παραλία
Το 2000 γυρίζει την πετυχημένη εμπορικά «Παραλία», με πρωταγωνιστή τον τότε ανερχόμενο Λεονάρντο Ντι Κάπριο, που διχάζει την κριτική, καθώς ο Μπόιλ επικρίνεται για την επιφανειακή προσέγγιση του μυθιστορήματος του Αλεξ Γκάρλαντ και τους ρηχούς χαρακτήρες. Άνοιξη του 2000.
Ο Μπόιλ με τον Ντι Κάπριο, σε συνέντευξη Τύπου στο Τόκιο για το «The Beach» (EPA/YOSHIKAZU TSUNO )
Πάντως, ο βρετανός σκηνοθέτης, στήνει μία ταινία με ενέργεια και πειστική ατμόσφαιρα, στη φημισμένη παραλία της Ταϊλάνδης.
Σύγχρονος τρόμος
Δύο χρόνια μετά, μπαίνει στο σινεμά τρόμου, με το δυνατό «28 Ημέρες Μετά» και πρωταγωνιστή τον Κίλιαν Μέρφι, ο οποίος υποδύεται έναν νεαρό που ανακαλύπτει ένα έρημο Λονδίνο, εξαιτίας ενός θανάσιμου μεταδοτικού ιού, που μετατρέπει τους ανθρώπους σε κτήνη με δολοφονικές διαθέσεις. Μία σύγχρονη ταινία τρόμου, με ατμόσφαιρα που κόβει την ανάσα, από τον στιλίστα Μπόιλ, αλλά και ένα καλογραμμένο σενάριο, με νόημα. Η επιτυχία της είναι τόσο μεγάλη, που το φιλμ γίνεται κινηματογραφική σειρά, με ακόμη τρεις συνέχειες – την τελευταία παραγωγής 2025.
Σκηνή από το «28 χρόνια μετά» (Feelgood)
Το Μπόλιγουντ και το Όσκαρ
Έπειτα από μία σειρά από πειραματικές αναζητήσεις, το 2007 έρχεται και η ώρα για το Όσκαρ σκηνοθεσίας. Αυτό οφείλεται στο «Slumdog Millionaire», μια τεράστια επιτυχία, που συνδυάζει τη μαγεία του Μπόλιγουντ, με τις καλές στιγμές του Χόλιγουντ.
Φεβρουάριος 2009, ο Μπόιλ με το Όσκαρ σκηνοθεσίας για το «Slumdog Μillionaire» (EPA/PAUL BUCK)
Eνας 18χρονος, μεγαλωμένος στις φτωχογειτονιές της Βομβάης, κερδίζει ένα τεράστιο ποσό στο τηλεπαιχνίδι «Ποιος θέλει να γίνει εκατομμυριούχος;», γίνεται το πρόσωπο της ημέρας και μπλέκεται σε περιπέτειες, καθώς κανείς δεν πιστεύει ότι γνώριζε τις απαντήσεις. Ένα απολαυστικό οδοιπορικό στη σύγχρονη Ινδία, μια συναρπαστική περιπλάνηση στα κινηματογραφικά είδη, που προκαλεί συγκίνηση, με τον απενοχοποιημένο μελοδραματισμό του. Όσκαρ σκηνοθεσίας και άλλα εφτά χρυσά αγαλματίδια, τέσσερις Χρυσές Σφαίρες και εφτά Bafta.
Το όχι στον Τζέιμς Μποντ
Το 2015 γυρίζει το βιογραφικό «Steve Jobs», ένα ενδιαφέρον φιλμ για τον ιδρυτή της Apple και τον πολύπλοκο και όχι και τόσο αθώο κόσμο της τεχνολογίας, δυο χρόνια μετά το σίκουελ του «Trainspotting», ενώ το 2019 παραδίδει την χαριτωμένη κωμωδία φαντασίας «Yesterday», που διαθέτει μία πανέξυπνη ιδέα και όλα τα συστατικά ενός γλυκού love story, πλημμυρισμένου από τεράστιες μουσικές επιτυχίες. Μάλιστα, ο Μπόιλ, εκείνη την εποχή είχε την πολυτέλεια να αρνηθεί την πρόταση να σκηνοθετήσει την 25η ταινία του Τζέιμς Μποντ, «No Time to Die», λόγω της διαφωνίας του πάνω στο σενάριο.
«Ολυμπιονίκης»
Χωρίς να αφήσει ποτέ το θέατρο, ο Μπόιλ, αναλαμβάνει και καλλιτεχνικός διευθυντής της τελετής έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2012, στο Λονδίνο, γυρίζοντας και το φιλμ «Νησιά των Θαυμάτων», χαρτογραφώντας τον βρετανικό πολιτισμό και κερδίζοντας επαίνους. Ο Ντάνι Μπόιλ, που έχει αποκτήσει τρία παιδιά από την πρώτη του σύντροφο, την ηθοποιό Φράνσις Μπάρμπερ, από την εποχή που σπούδαζε, περιμένει εναγωνίως να δει την κατάργηση της μοναρχίας στη Βρετανία, είναι ενεργό μέλος φιλανθρωπικών σωματείων, δηλώνει «πνευματικώς άθεος», μετέχει στα πολιτικά δρώμενα και συνεχίζει να κάνει, με νεανική ορμή, καλλιτεχνικά σχέδια.
Πριν από τα εξωτικά φρούτα και τα ομοιόμορφα προϊόντα των σύγχρονων μανάβικων, υπήρχαν οι καρποί που μάζευαν οι άνθρωποι από τα άγρια δέντρα, κι έφτιαχναν μαρμελάδες, πετιμέζια και γλυκά. Τρεις από αυτούς, σχεδόν ξεχασμένοι σήμερα, αφηγούνται μια ολόκληρη ιστορία γεύσεων και εποχικότητας που κινδυνεύουμε να χάσουμε.
λέποντας την ποικιλία φρούτων που μπορεί να βρει κανείς στα σύγχρονα premium μανάβικα –όμορφα, συμμετρικά, στην πλειονότητά τους μεταλλαγμένα και, όσο περνάει ο καιρός, όλο και πιο εξωτικά– είναι μάλλον άσκοπο να χάνει τον χρόνο του με τα άσχημα, μικρά, ασύμμετρα φρούτα που μεγάλωσαν γενιές Ελλήνων, τα οποία αναζητούσαν το φθινόπωρο οι προπαππούδες μας, οι παππούδες μας, ακόμη και οι γονείς μας.
Μέσα σε αυτή την αφθονία και στην παραζάλη χρωμάτων και σχημάτων που παρέχεται σήμερα εύκολα και παντού, έχει χαθεί η έννοια του τροφοσυλλέκτη –βασική εποχιακή δραστηριότητα για τους ανθρώπους της επαρχίας αλλά και για πολλούς κατοίκους της πόλης, που δεν μάζευαν άγρια φρούτα μόνο για να τα φάνε φρέσκα αλλά και για να τα διατηρήσουν για τον χειμώνα ή για τις περιόδους του χρόνου που δεν ήταν διαθέσιμα–, και η αναζήτηση άγριων φρούτων, γηγενών και ταπεινών, γίνεται όλο και πιο σπάνια.
Εκτός κι αν είσαι άνθρωπος έξυπνος και κάνεις την τροφοσυλλογή επάγγελμα, οπότε μπορείς να κάνεις επιχείρηση με δωρεάν πρώτη ύλη – για την οποία υπάρχει, γενικά, όλο και λιγότερο ενδιαφέρον. Δεν υπάρχει ανάγκη να φτιάξουμε μαρμελάδες και πετιμέζια, γιατί κανείς δεν τρώει πλέον πετιμέζι από γκόρτσα, μαρμελάδα από μόσφιλα και αποξηραμένα τζίτζιφα, λέξεις άγνωστες για τους Millenials και τους Zoomers (και όχι μόνο). Το ίδιο συμβαίνει και με τα άγρια βατόμουρα, τα φραγκόσυκα, τα κράνα, τα κούμαρα, τα τσάπουρνα ή τους καρπούς της αγριοτριανταφυλλιάς.
Ο σύγχρονος κόσμος αντιμετωπίζει το κυνήγι ως κάτι βάρβαρο και τη συλλογή άγριων τροφών ως μια παράλογη επιτήδευση, στην καλύτερη περίπτωση, και ως μια επιβλαβή επέμβαση στον φυσικό κόσμο, στη χειρότερη. Ωστόσο, η αναζήτηση της τροφής μας είναι κάτι απολύτως φυσικό, με μια ιστορία που φτάνει μέχρι τα πρώτα ζώα.
Στο βιβλίο του «The Forager’s Calendar», τη «Βίβλο» του τροφοσυλλέκτη για τα δάση, τους αγρούς αλλά και τις ακτές της Βρετανίας, ο Τζον Ράιτ αναφέρει ότι ο πατέρας του κάθε Σεπτέμβριο ανακοίνωνε στην οικογένεια ότι «ήταν η στιγμή να βγουν να μαζέψουν βατόμουρα», και παραθέτει ημερολογιακά, ανά μήνα, όλα τα φρούτα, τα λαχανικά, τους καρπούς και τα μανιτάρια που μπορεί να βρει κανείς στην επικράτεια της Βρετανίας.
Συγκρίνοντάς τα με τον πλούτο της ελληνικής χλωρίδας και με τον αριθμό των φυτών που δίνουν φρούτα και καρπούς (ακόμα και ρίζες, βλαστούς και λουλούδια) που τρώγονται σχεδόν σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας, οι λίστες του Ράιτ είναι μάλλον φτωχές. Από την άλλη, αν βρεθεί ένα άτομο από τη γενιά X και δώθε στην εξοχή και επιχειρήσει να κάνει «foraging», είναι αμφίβολο αν θα μπορέσει να εντοπίσει κάτι φαγώσιμο. Δεν μπορεί να αναγνωρίσει ούτε καν τα άγρια χόρτα.
«Το άλλο μεγάλο πάθος της οικογένειάς μας ήταν το κυνήγι αχηβάδων στο λιμάνι του Λάνγκστοουν, ανατολικά του Πόρτσμουθ, όπου βυθίζαμε τα χέρια μας στην κολλώδη λάσπη για να βρούμε τον θησαυρό μας», γράφει ο Τζον Ράιτ.
«Κι αυτό ήταν μια χαρά, αν και θεωρούσα τις αχηβάδες πολύ κατώτερη τροφή από τα βατόμουρα. Είναι, βέβαια, απλώς παιδικές αναμνήσεις, αλλά πρόσφατα άρχισα να τις βλέπω υπό το πραγματικό τους φως. Εκείνες ήταν οι καλύτερες μέρες της παιδικής μου ηλικίας, επειδή, σε αντίθεση με την τηλεόραση και το σχολείο, έμοιαζαν απολύτως αληθινές.
Κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες. Αυτό είμαστε, και η φύση μάς ανταμείβει, όχι μόνο με την τροφή που μας προσφέρουν αυτές οι δραστηριότητες, αλλά και με έναν πιο ουσιαστικό τρόπο, χαρίζοντας τροφή στην ψυχή μας. Στις εξορμήσεις για το μάζεμα των βατόμουρων έκανα αυτό ακριβώς που ήμουν προορισμένος να κάνω, και το ένιωθα ότι κάνω το σωστό.
Ο σύγχρονος κόσμος αντιμετωπίζει το κυνήγι ως κάτι βάρβαρο και τη συλλογή άγριων τροφών ως μια παράλογη επιτήδευση, στην καλύτερη περίπτωση, και ως μια επιβλαβή επέμβαση στον φυσικό κόσμο, στη χειρότερη. Ωστόσο, η αναζήτηση της τροφής μας είναι κάτι απολύτως φυσικό, με μια ιστορία που φτάνει μέχρι τα πρώτα ζώα. Αυτό που δεν είναι φυσικό είναι να θεωρείται μια “περαστική μόδα” ή, ακόμη χειρότερα, μια “μόδα της μεσαίας τάξης”. Για τους πρόσφατους προγόνους μας, ακόμη και μέχρι πολύ πρόσφατα, η συλλογή άγριων τροφών αποτελούσε τον φυσικό και προφανή τρόπο εξασφάλισης της τροφής. Σήμερα, το αυτονόητο είναι να πάμε στο σούπερ μάρκετ ή να παραγγείλουμε φαγητό για το σπίτι.
Η άγρια βατομουριά (Rubus fruticosus) και τα άνθη της. Φωτ.: Ελπισία Σπαθάρη/ LIFO Οι καρποί της άγριας βατομουριάς (Rubus fruticosus). Φωτ.: Ελπισία Σπαθάρη/ LIFO
Με αυτόν τον τρόπο έχουμε χάσει πάρα πολλά, ενώ η τροφή έχει καταντήσει απλώς ένα ευχάριστο καύσιμο, ένα εμπόρευμα. Όταν συλλέγουμε οι ίδιοι την τροφή μας, γνωρίζουμε πραγματικά τον οργανισμό που επιλέγουμε να μαζέψουμε, τον τρόπο ζωής του, την ομορφιά του, την αξία του και την εποχή του. Και, με έναν τρόπο που δεν μπορεί να επιτευχθεί όταν αγοράζουμε το φαγητό μας, νιώθουμε ότι το αξίζουμε, ότι μας ανήκει. Η αναζήτηση άγριας τροφής επηρεάζει βαθιά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βλέπουν τον φυσικό κόσμο. Ξαφνικά ανακαλύπτουν πως αποτελούν μέρος του, αντί να στέκονται απλώς ως παρατηρητές».
Με αφορμή τη μαμά μιας φίλης που φτιάχνει αυτή την εποχή ζελέ και μαρμελάδα από μόσφιλα, έψαξα τι στο καλό είναι αυτά τα μόσφιλα που δεν τα είχα ούτε ακουστά, τα γκόρτσα, που πλέον δεν τα μαζεύει κανείς, ή τα τζιτζίφια, τα οποία σιγά-σιγά επανέρχονται στην καλλιέργεια και την αγορά. Και παρότι ο πατέρας μου φρόντισε να μάθουμε να αναγνωρίζουμε κάθε άγριο φρούτο και χορταρικό που υπήρχε γύρω μας, συνειδητοποίησα ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που συναναστρέφομαι δεν έχουν ιδέα ποιο είναι το κράνο, τι είναι τα γκόρτσα και τι τα τζιτζίφια. Τα άγρια υλικά που μπορούν να γίνουν τροφή κανονικά θα έπρεπε να διδάσκονται στα σχολεία.
Η μοσφιλιά (Crataegus azarolus) είναι ένας αγκαθωτός, φυλλοβόλος θάμνος της οικογένειας των Ροδίδων (που περιλαμβάνει και την γκορτσιά), αυτοφυής στη Μεσόγειο, που μπορεί να αναπτυχθεί και σε μικρό δέντρο ύψους έως και δέκα μέτρων. Αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο της μεσογειακής βλάστησης, και συναντάται σε βραχώδεις πλαγιές, αγρούς και στις άκρες των δρόμων. Οι καρποί της, τα μόσφιλα, ωριμάζουν συνήθως τον Σεπτέμβριο και είναι μικροί, σφαιρικοί, κιτρινωποί με κοκκινωπές αποχρώσεις, σαν μικρά μήλα. Παρότι σήμερα παραμένουν σχετικά άγνωστοι στο ευρύ κοινό, η μοσφιλιά έχει μακρά ιστορία στον ελληνικό χώρο.
Εικονογράφηση της μοσφιλιάς (Crataegus azarolus) Τα μόσφιλα ωριμάζουν συνήθως τον Σεπτέμβριο και είναι μικρά, σφαιρικά, κιτρινωπά με κοκκινωπές αποχρώσεις, σαν μικρά μήλα.
Στην Κύπρο αποτελεί χαρακτηριστικό δέντρο του αγροτικού τοπίου και είναι το μόνο αυτοφυές της περιοχής της Μεσαορίας. Παρόλο που το όνομα μοσφιλιά είναι η κυπριακή ονομασία του δέντρου, η λέξη είναι αρχαία ελληνική, σε συγγράμματα του αρχαίου Διοσκουρίδη αναφέρεται ως μεσπλιά. Σύμφωνα με τον αρχαίο συγγραφέα, το φυτό « …καρπόν φέρει μικρόν, όμοιον του μήλου. Έχει στο εσωτερικό του τρία κουκούτσια και γι’ αυτό συχνά το ονομάζουν και τρίκοκκο…». Από την τελευταία λέξη προέρχεται η ονομασία τρικόκκια ή τρικουκκιά, όπως διαφορετικά ονομάζεται η μοσφιλιά σε ορισμένα μέρη της Ελλάδας. Στην Κρήτη τη λένε κουδουμαλιά, ενώ συχνά συναντάται με το βοτανικό της όνομα, κράταιγος.
Το σκληρό και ανθεκτικό ξύλο της μοσφιλιάς χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά για την κατασκευή αρότρων, ενώ το φυτό αξιοποιούνταν ως υποκείμενο για τον εμβολιασμό οπωροφόρων δέντρων, όπως η αχλαδιά.
Οι καρποί της αποτελούσαν τροφή για την άγρια πανίδα, αλλά και για τα ζώα των βοσκών, ενώ η σημαντικότερη γαστρονομική της κληρονομιά παραμένει η μαρμελάδα από μόσφιλα, που παρασκευάζεται μέχρι σήμερα στην Κύπρο. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, οι πληθυσμοί της μοσφιλιάς έχουν μειωθεί εξαιτίας της εκχέρσωσης της γης, των πυρκαγιών και της υλοτομίας, καθώς το ξύλο της χρησιμοποιείται και ως καυσόξυλο. Μαζί με τα αυτοφυή φυτά που απειλούνται με εξαφάνιση, κινδυνεύουν να χαθούν και οι παραδοσιακές γνώσεις γύρω από τη χρήση και την αξιοποίησή τους.
«Για να γίνουν μαρμελάδα τα μόσφιλα, τα πλένουμε και τα βάζουμε σε βαθουλή κατσαρόλα με μπόλικο νερό να κοχλάσουν και να μαλακώσουν. Μετά τα λιώνουμε, στραγγίζουμε με τουλπάνι και παίρνουμε μόνο το ζουμί, το οποίο σουρώνουμε και μετρούμε με ποτήρι. Για κάθε ένα ποτήρι ζουμί βάζουμε δύο ποτήρια ζάχαρη. Βράζουμε σε σιγανή φωτιά και αφήνουμε να καταστηθεί καλά (να δέσει). Όταν πήξει και κρυώσει λίγο το βάζουμε σε βάζα αποστειρωμένα και καθαρά». (Η συνταγή είναι της Σωτήρας Κυριάκου, 36 ετών, από την Κυπερούντα).
Η γκορτσιά (Pyrus spinosa ή Pyrus amygdaliformis) είναι η άγρια αχλαδιά της ελληνικής υπαίθρου, ένα επίσης φυλλοβόλο και αγκαθωτό δέντρο που συναντάται στη νότια Ευρώπη και τη Μικρά Ασία. Οι καρποί της, τα γκόρτσα, είναι μικρά άγρια αχλάδια με σκληρή σάρκα και έντονη στυφή και ξινή γεύση, ιδίως όταν δεν έχουν ωριμάσει αρκετά. Ώριμα έχουν καστανοκίτρινο χρώμα. Σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας το δέντρο είναι γνωστό με ποικίλα ονόματα: γκορτζιά, αγριοαπιδιά, αχράς, αροχλάδα ή αγκούτσακας στην Κρήτη, ονομασίες που μαρτυρούν τη βαθιά παρουσία του στη γλώσσα και στην καθημερινή ζωή της υπαίθρου. Στην αρχαιότητα οι καρποί του καταναλώνονταν φρέσκοι ή αποξηραμένοι, ενώ για πολλές γενιές αποτέλεσαν εποχική τροφή που αξιοποιούνταν με διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με τις συνήθειες κάθε τόπου.
Η γκορτσιά (Pyrus spinosa ή Pyrus amygdaliformis) είναι η άγρια αχλαδιά της ελληνικής υπαίθρου.
Στον Γέρμα της Καστοριάς, για παράδειγμα, οι γυναίκες έφτιαχναν από τα ώριμα γκόρτσα πετιμέζι, το οποίο χρησιμοποιούσαν σε γλυκά με μήλα και κυδώνια ή σε μουστόπιτες, ενώ σε περιοχές της Μακεδονίας και των Βαλκανίων το σιρόπι τους μπορούσε να γίνει ακόμη και βάση για σουτζούκια με καρύδια. Σήμερα η χρήση των καρπών έχει περιοριστεί, αλλά σε ορισμένες περιοχές εξακολουθούν να αξιοποιούνται για πετιμέζι, γλυκό του κουταλιού και λικέρ. Στην Κρήτη, όπου είναι γνωστή και ως αγκούτσακας, οι ώριμοι καρποί της γκορτσιάς δίνονταν παλαιότερα στα γουρούνια, ενώ τα λευκά άνθη της χρησιμοποιούνταν για να στολίζουν τον χώρο υποδοχής των σπιτιών. Παράλληλα, η ανθεκτικότητά της την έκανε πολύτιμη για τους καλλιεργητές, καθώς χρησιμοποιείται ως υποκείμενο για το μπόλιασμα της ήμερης αχλαδιάς.
Η γκορτσιά, σύμφωνα με τον Άντριου Ντάλμπι, είναι το πρώτο φρούτο που καταναλώθηκε από τον άνθρωπο στην Ελλάδα. «Ο pyrus spinosa είναι το άγριο αχλάδι της νοτιοανατολικής Ευρώπης», γράφει στα «Σειρήνεια Δείπνα», «οι καρποί του μπορούν να φαγωθούν νωποί, είναι όμως πολύ πιο νόστιμοι εάν μαγειρευτούν ή αποξηρανθούν προηγουμένως.
Αυτό το ακανθώθες, άγριο αχλάδι καλλιεργήθηκε αργότερα όχι τόσο για τον καρπό του, όσο για τη χρησιμότητά του ως αμυντικού φράκτη. Πρόκειται για την άχερδον, τον θάμνο της αγριοαπιδιάς, με τον οποίο κατασκευάζει ο Εύμαιος τον φράκτη της αγροικίας του στην “Οδύσσεια”». Σχεδόν ξεχασμένη σήμερα, η γκορτσιά εξακολουθεί να φυτρώνει σε αγρούς, πλαγιές και ξερολιθικά μονοπάτια, κρατώντας ζωντανή τη μνήμη μιας εποχής κατά την οποία οι άνθρωποι γνώριζαν πώς να αξιοποιούν ακόμη και τους πιο ταπεινούς καρπούς της γης.
Το πετιμέζι το παρασκεύαζαν ως εξής: έβραζαν τα γκόρτσα σε ένα μεγάλο καζάνι με νερό επί αρκετή ώρα, έως ότου μετατραπούν σε παχύρευστο πολτό. Κατόπιν στράγγιζαν τον πολτό και μάζευαν το σιρόπι του, κι έριχναν σ’ αυτό μια μικρή ποσότητα κοσκινισμένη στάχτη. Την επόμενη ημέρα έβγαζαν από τα καζάνια το σιρόπι, χωρίς την κατακαθισμένη στάχτη, και το έβραζαν μέχρι να γίνει παχύρρευστο πετιμέζι. Το χρησιμοποιούσαν για να φτιάξουν σουτζούκια και γλυκά του κουταλιού, κυρίως κυδώνι.
Για πολλά χρόνια θεωρούσα ότι τζίτζιφο είναι ο καρπός της μοσχοϊτιάς (Elaeagnus angustifolia), γνωστής και ως Ελαίαγνος ή «Ελιά της Βοημίας». Είναι ένα δέντρο με φύλλα που μοιάζουν με της ελιάς, γκριζοπράσινα και αργυρόχρωμα, που κάνει μικρούς, καφέ καρπούς (όταν είναι ώριμοι) με αλευρώδη υφή, που μοιάζουν με μικρούς χουρμάδες σε εμφάνιση και σε γεύση. Τη μοσχοϊτιά λέγαμε τζιτζιφιά στην περιοχή μου. Κι όμως, η τζιτζιφιά δεν έχει καμία σχέση ως είδος με τη μοσχοϊτιά, και δεν μοιάζουν και καθόλου ως δέντρα. Η τζιτζιφιά (Zizyphus jujuba) έχει πλούσιο πράσινο φύλλωμα και οι καρποί της μοιάζουν με μικρά αχλάδια, με καφεκίτρινο χρώμα όταν ωριμάσουν.
«Η τζιτζιφιά ευδοκιμεί σε άγρια μορφή στην κεντρική Ασία, υποθέτουμε συνεπώς πως εκεί πρέπει να καλλιεργήθηκε για πρώτη φορά», γράφει ο Άντριου Ντάλμπι. «Ένα σύντομο ιστορικό για την καλλιέργεια της ζιζίφου στην Ευρώπη μας δίνει ο Πλίνιος, όταν παρατηρεί πως ο Σέξτος Παπίνιος έφερε το δέντρο στη Ρώμη από τη Συρία την εποχή του Αυγούστου. Οι Ρωμαίοι είχαν το τζίτζιφο σε μεγάλη εκτίμηση, αντίθετα με τους σύγχρονους Έλληνες. Ενδέχεται όμως να μην είχε γίνει και τόσο γνωστό στις περιοχές του Αιγαίου. Ένας βυζαντινός συγγραφέας, ο Συμεών Σηθ (Περί Τροφών Δυνάμεως, 40) υπαινίσσεται κάτι τέτοιο όταν δηλώνει πως “τα καλύτερα ζίνζιφα είναι τα μεγάλα, από την Έδεσσα της Συρίας”. Ίσως δε και ο Γαληνός, όταν αναφέρεται στην ζίζυφον να μην εννοεί το Zizyphus jujuba, που έφεραν οι Ρωμαίοι από τη Συρία, αλλά τους στενούς συγγενείς του, Z. Zpina-Christi και Z. Lotus, γιατί, γράφοντας με τα δεδομένα της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Περγάμου, κατατάσσει λογικά το τζίτζιφο στα άγρια φρούτα, μαζί με το κράνι, το κούμαρο και το τσίκουδο, και την παλιουριά, που ήταν ενδογενής στην ενδοχώρα της Ανατολίας. Στην Αίγυπτο συλλεγόταν ήδη από τους προ-δυναστικούς χρόνους, και οι Έλληνες των αρχαϊκών χρόνων την γνώριζαν τουλάχιστον από περιγραφές, εάν βεβαίως τελικά αυτή ήταν η τροφή των Λωτοφάγων της Οδύσσειας. Άλλωστε, μερικές φορές το φυτό ονομάζεται και λωτός – αν και η ονομασία αυτή εχρησιμοποιείτο και για άλλα φρούτα, αρκετά διαφορετικά, στην κλασική Ελλάδα – και άλλες φορές πάλι ονομάζεται παλίουρος».
Όπως και να ήρθε στην Ελλάδα, το δέντρο προσαρμόστηκε στο μεσογειακό κλίμα γιατί αντέχει στη ζέστη και στην ξηρασία, και βρήκε τη θέση του σε κήπους, περιβόλια και αυλές. Οι καρποί του καταναλώνονταν φρέσκοι ή αποξηραμένοι και χρησιμοποιούνταν για την παρασκευή γλυκών, μαρμελάδων και λικέρ. Η παρουσία του αποτυπώθηκε ακόμη και στον χάρτη της Αθήνας, στις Τζιτζιφιές, την παραθαλάσσια συνοικία της Καλλιθέας προς τον Φαληρικό Όρμο. Η προέλευση της ονομασίας συνδέεται με τις τζιτζιφιές που υπήρχαν στην περιοχή, αν και μια άλλη εκδοχή υποστηρίζει ότι προήλθε από την έπαυλη «Ζιζιφιές», ιδιοκτησίας του δικηγόρου Παναγιώτη Πολίτη, στον κήπο της οποίας φύτρωναν τέτοια δέντρα. Στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, οι Τζιτζιφιές είχαν διαφορετική όψη από τη σημερινή: περιβόλια, χαμηλά σπίτια, παραλία και ταβέρνες δίπλα στη θάλασσα, που τις έκαναν δημοφιλή προορισμό για τους Αθηναίους.
Αργότερα, η περιοχή απέκτησε ξεχωριστή θέση στη λαϊκή διασκέδαση και στο ρεμπέτικο, με κέντρα όπως το «Φαληρικόν» και του «Καλαματιανού», όπου εμφανίστηκαν σημαντικοί μουσικοί και τραγουδιστές, ανάμεσά τους ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Γιάννης Παπαϊωάννου, ο Μάρκος Βαμβακάρης, η Σωτηρία Μπέλλου και η Μαρίκα Νίνου. Η μεταμόρφωση του παραλιακού μετώπου, οι επιχωματώσεις, η ανάπτυξη των μεγάλων οδικών αξόνων και η πυκνή αστική δόμηση άλλαξαν ριζικά το τοπίο, ενώ οι τζιτζιφιές υποχώρησαν σταδιακά από τους δρόμους και τις αυλές της Αθήνας. Παλιότερες προσωπικές μαρτυρίες θυμούνται το δέντρο να υπάρχει σε πολλές συνοικίες, ξεχωρίζοντας για το γυαλιστερό, ζωηρό πράσινο φύλλωμά του, που παρέμενε φρέσκο ακόμη και στο τέλος του καλοκαιριού.
Η εξαφάνισή του από το αστικό τοπίο της Αττικής συνδέεται πιθανότατα με τις αλλαγές στη χρήση της γης, την ανοικοδόμηση και την υποχώρηση των κήπων. Στην Κέρκυρα τα τζιτζίφια είναι γνωστά ως «τζίντζολα», από το ιταλικό giuggiole, ενώ στους Έλληνες της Μικράς Ασίας αναφέρεται η ονομασία «αλευράκια», καθώς και η παρασκευή γλυκού του κουταλιού. Στην Κρήτη, τέλος, υπάρχει το χωριό Τζιτζιφές στον Αποκόρωνα Χανίων, του οποίου η ονομασία ίσως συνδέεται με το ίδιο δέντρο.
Κάπου είδα να χαρακτηρίζουν το γλυκό του κουταλιού τζίτζιφο «το γλυκό των γλυκών». «Οι καρποί του στο δέντρο είναι αρχικά λείοι και γυαλιστεροί και στην πορεία αρχίζουν να αφυδατώνονται και να γίνονται σαν σταφίδες. Μπορούμε να τους μαζέψουμε στην πρώτη φάση τους και να τους αφήσουμε σε ένα ταψί μέχρι να αρχίσουν να θυμίζουν σταφίδες. Τότε τους τρώμε ή τους φτιάχνουμε γλυκό γιατί είναι ώριμοι και έτοιμοι προς βρώση.
Για να φτιάξουμε γλυκό: καθαρίζουμε τα τζίτζιφα με το εργαλείο που καθαρίζουμε τα κουκούτσια από τα μήλα, ολόκληρα. Δηλαδή στο τέλος έχουμε ολόκληρο τον καρπό με μια τρύπα να τα διαπερνά από τα δύο άκρα. Βράζουμε τη ζάχαρη με το νερό για περίπου 15 λεπτά και μετά ρίχνουμε τα τζίτζιφα και συνεχίζουμε να βράζουμε μέχρι να δέσει το σιρόπι, θα χρειαστεί 25 λεπτά με μισή ώρα το πολύ. Ενδιάμεσα αφαιρούμε όσο μπορούμε τον αφρό και στο τέλος ρίχνουμε τις βανιλίνες και το ξινό ή τη γλυκόζη. Μεταφέρουμε το ζεστό γλυκό σε καθαρά βάζα κατά προτίμηση και αποστειρωμένα με προσοχή να μην καούμε, κλείνουμε καλά με τα καπάκια και τοποθετούμε ανάποδα σε μια άκρη. Δεν τα κουνάμε μέχρι να κρυώσουν τελείως. Διατηρούμε εκτός ψυγείου τα σφραγισμένα βάζα και στο ψυγείο βάζουμε μόνο όποιο έχουμε ανοιχτό».
Ο Μπόιλ με τον Ντι Κάπριο, σε συνέντευξη Τύπου στο Τόκιο για το «The Beach» (EPA/YOSHIKAZU TSUNO )
Σκηνή από το «28 χρόνια μετά» (Feelgood)
Φεβρουάριος 2009, ο Μπόιλ με το Όσκαρ σκηνοθεσίας για το «Slumdog Μillionaire» (EPA/PAUL BUCK)
