Όταν οι νέοι βγαίνουν στους δρόμους μπορούν να προκαλέσουν πολιτικό γεγονός και ενίοτε να χτυπήσουν το εκάστοτε καθεστώς. Όταν οι μεγαλύτεροι πάνε στο Πολεμικό Μουσείο και είναι και πρώην πρωθυπουργοί μαύρο φίδι που τους έφαγε στου Μαξίμου στην αυλή

Αγαπημένοι μου συγκάτοικοι στην τρέλα και στην παρακμή, αγαπημένα μου golden boys, αδικημένοι μου μικροαστοί, φτωχοί μου προλετάριοι ο κόσμος αλλάζει και οι νέοι βγαίνουν μπροστά. Οι κοινωνικοί αγώνες στη Γαλλία συνεχίζονται απτόητοι αφήνοντας στη λήθη ακριβώς ότι εκπροσωπεί ο Μακρόν -ένα, ένα τα πρότυπα του Κυριάκου καταρρέουν- και η ελίτ που τον στήριξε όλα τα προηγούμενα χρόνια. Τα «Τέμπη της Σερβίας» και την εκτεταμένη διαφθορά τα πλήρωσε ακριβά ο Βούτσιτς που είδε την παντοδυναμία του να γκρεμίζεται. Στην Ελλάδα τέτοια δεν έχουμε ακόμα, ωστόσο οι μπαταριές απ’ τον Καραμανλή -τον πρώην πρωθυπουργό- έφτασαν μέχρι το Μαξίμου και το σίγουρο είναι ότι δεν άφησαν κανέναν ευχαριστημένο… Σε κάθε περίπτωση μπαίνουμε σε θερμό -πολιτικά μιλώντας- Χειμώνα με ανήσυχες κοινωνίες που βλέπουν ότι αρκετά πράγματα πρέπει να αλλάξουν για το καλό του συνόλου.

Αντέχουν και συνεχίζουν

Οι Γάλλοι αντέχουν – κι όχι μόνο! Δεν πτοήθηκαν από το κλίμα της τρομοκρατίας που επέβαλαν για μία εβδομάδα η επιχειρηματική και πολιτική ελίτ της Γαλλίας. Ούτε φυσικά από την ιδιότυπη «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» που επέβαλε ο Πρόεδρος Μακρόν κατεβάζοντας 70.000 αστυνομικούς – και τμήματα του στρατού – στο δρόμο. Αλλά και τις απαγορεύσεις – υπήρχαν περιοχές που δεν επιτρεπόταν η συνάθροιση άνω των … τριών ατόμων! Και μπροστά τους έχουν τη γενική απεργία της 5ης Νοεμβρίου. Επίσης βρίσκονται σε τέτοιο παροξυσμό με τον Μελανσόν – τον μοναδικό αξιόλογο αντίπαλο της Λεπέν – που έπεσε ακόμη κι η ιδέα το κόμμα του να πληρώσει τα … σπασίματα που έχουν γίνει! Η «μηχανή» της γαλλικής κοινωνίας όμως πήρε μπροστά….

Το… βαθύ κράτος

Το απίστευτο βέβαια συνέβη στη Σερβία. Εκεί που οι διαδηλώσεις των τελευταίων χρόνων δεν είχαν καταφέρει να ρίξουν τον Βούτσιτς (ηγεμόνευε της χώρας για μια 12ετία), το κατάφεραν όμως οι… φοιτητές στις κάλπες. Ο πρόεδρος Βούτσις -που επιθυμούσε να συνεχίσει να ηγεμονεύει ως… πρωθυπουργός – υπέστη ανέλπιστη και βαριά ήττα και όπως όλοι οι χαμένοι αυτού του κόσμου που αρνιούνται να δουν ότι ο κόσμος δεν τους θέλει πια στην εξουσία, απέδωσε την εξέλιξη αυτή σε εξωγενείς παράγοντες και στο…. βαθύ κράτος των ΗΠΑ, το οποίο αντιμάχεται τον πρόεδρο Τραμπ!

Πάνε μαζί!

Στα δικά μας τώρα, σάς το έχω πει κατ΄ επανάληψη και πρόσφατα και στο παρελθόν, ότι οι σχέσεις των δύο πρώην πρωθυπουργών κκ Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά όχι μόνο είναι «αγαθές» αλλά και συμπληρωματικές. Σαν ο καθένας να έχει αναλάβει από ένα ρόλο – ο ένας κόβει ο άλλος ράβει, που λέει κι η παροιμία. Ο κ. Σαμαράς φυσικά ήταν στην εκδήλωση των αποστράτων να παρακολουθήσει την ομιλία Καραμανλή. Και η φωτογραφία με την … χειραψία των δύο βγήκε. Κι είναι εντυπωσιακή! Δεν γνωρίζω μήπως την … στείλουν και στον κ. Μητσοτάκη για να την τοποθετήσει στο … γραφείο του και να τους βλέπει πρωί, μεσημέρι, βράδυ! Με αφιέρωση φυσικά!

Διπλό χτύπημα

Τώρα χθες το «χτύπημα» – που σας είχα πει ότι επίκειται… – προς τον κ. Μητσοτάκη και την κυβέρνηση ήταν διπλό. Πρωί πρωί – ή μάλλον από νωρίς το απόγευμα του Σαββάτου – «ήρθε» το άρθρο του κ. Σαμαρά στην εφημερίδα «Εστία» και μετά η απογευματινή ομιλία του κ. Καραμανλή στην εκδήλωση των αποστράτων στο Πολεμικό Μουσείο. Στο στόχαστρο και στις δύο περιπτώσεις ήταν η εξωτερική πολιτική και δη το «κουβάρι» των ελληνο-τουρκικών σχέσεων. Και στις δύο περιπτώσεις το «δίδυμο» των πρώην πρωθυπουργών ήταν απολύτως σύμφωνο.

Ομοθύμως

Κατ΄ αρχήν στο άρθρο του ο κ. Σαμαράς – ο οποίος επιπλέον ζήτησε την παραίτηση του υπουργού Εξωτερικών κ. Γιώργου Γεραπετρίτη – που λέει πολλά και διάφορα σημειώνει, μεταξύ των άλλων, ότι «Η ευθύνη βεβαίως βαραίνει πρωτίστως τον πρωθυπουργό ο οποίος και τον πιστεύει και τον ανέχεται. Το δόγμα των “ήρεμων νερών” και η περιβόητη συνθήκη περί φιλίας Ελλάδος και Τουρκίας είναι το κορυφαίο λάθος της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Μετά τις συμφωνίες Μαδρίτης και Ελσίνκι με τις οποίες αναγνωρίστηκαν ζωτικά συμφέροντα της Τουρκίας στην περιοχή. Για μεγάλο χρονικό διάστημα η κυβερνητική προπαγάνδα επιχείρησε να “βαφτίσει” το κρέας ψάρι. Θέλησε να πιστέψουμε πως τα δήθεν «ήρεμα νερά» και αυτή η συνθήκη είναι ένας συνήθης διάλογος. Και όταν δύο πρώην πρωθυπουργοί αντιδράσαμε, υποστηρίζοντας ότι η χώρα διολισθαίνει σε ντε φάκτο αποδοχή τετελεσμένων και ότι με αυτήν την πολιτική «ξεπλένεται» η Αγκυρα δεχθήκαμε ειρωνείες και επιθέσεις». Σας έδωσα ένα μικρό στίγμα του άρθρου του κ. Σαμαρά, ο οποίος αναφέρεται στην … «ομοψυχία» των δύο πρωθυπουργών.

Μην τολμήσετε!

Πάμε τώρα στην ομιλία του κ. Καραμανλή στο Πολεμικό Μουσείο. Εκεί ο πρώην πρωθυπουργός τόνισε μεταξύ των άλλων ότι «οποιοδήποτε αίτημα για εκχώρηση άδειας από την Τουρκία για το καλώδιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό. Είτε αυτό ονομαστεί ενημέρωση είτε ανακοίνωση είτε όπως αλλιώς. Μετά από αυτό, δεν θα μπορούμε πια να κάνουμε τίποτα στο Αιγαίο, χωρίς την άδεια της Τουρκίας. Ακόμη και το παραμικρό έργο υποδομής μεταξύ των νησιών μας πια».

Το «τουρκο-λιβυκό»

Και συνεχίζει ο κ. Καραμανλής λέγοντας πως «αναμφίβολα είναι αρνητική εξέλιξη για τα εθνικά μας συμφέροντα η κύρωση του τουρκολυβικού συμφώνου από το λιβυκό Κοινοβούλιο, διότι μπορεί μεν να μην παράγει νομικά αποτελέσματα, είναι όμως επίδειξη δύναμης, επιρροής και πρόκλησης τετελεσμένων, από τους γείτονες». Πλάκα θα έχει να βγει και σ΄ αυτή την περίπτωση ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Παύλος Μαρινάκης και να επιτιμήσει τον πρώην πρωθυπουργό ότι … παίζει το παιχνίδι της Τουρκίας!

Μέχρι και την woke ατζέντα θυμήθηκε

Στην επόμενη παράγραφο όμως της ομιλίας του ο κ. Καραμανλής τα βάζει όλα μέσα – μέχρι και την woke ατζέντα! Είπε, λοιπόν, πως «και από πάνω έρχονται και πρόσθετες απαιτήσεις εκ μέρους συμμάχων και εταίρων. Μη μιλάτε με τους Ρώσους, μη συνεργάζεστε με τους Κινέζους, στηρίξτε την Αλβανία για ένταξη στην ΕΕ παρ΄ ότι κάνει τα μύρια όσα σε βάρος της ελληνικής μειονότητας, αποδεχθείτε την ετεροβαρή συμφωνία των Πρεσπών, αναγνωρίστε το Κοσσυφοπέδιο, στείλτε όπλα στην Ουκρανία, ξεχάστε τις γερμανικές αποζημιώσεις για τα αίσχη και ανοσιουργήματα της Κατοχής, υιοθετείστε άκριτα τις υπερβολές της woke agenda, γιατί έτσι το θέλει μια κοσμοπολίτικη ελίτ χωρίς πατρίδα, χωρίς ρίζες, χωρίς σεβασμό στην ιστορική διαδρομή και την εθνική ταυτότητα». Εμένα πάντως – για να πω την «μαύρη αλήθεια» – μου θύμισε ομιλία… Σαμαρά! Εσείς τι λέτε;

Το ξέχασε

Μάλιστα η πλάκα είναι πως χθες ο κ. Μητσοτάκης στο «από άμβωνος» κυριακάτικο «κήρυγμα» του όλως τυχαίως «ξέχασε» να αναφέρει το «τουρκο-λιβυκό μνημόνιο» και τα όσα ακολούθησαν. Δεν πειράζει όμως του τo … θύμισαν οι δύο πρώην!

Ενας Κόπολα για το Σαββατόβραδο

Ενοχλήθηκαν στο Μέγαρο Μαξίμου από την … ταινία που τους αφιέρωσε το περασμένο Σάββατο ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ κ. Αλέξης Τσίπρας – το «Νονό» του Κόπολα. Θα σκέφτηκε ο άνθρωπος Σάββατο είναι θα μπορέσουν να περάσουν ευχάριστα την ώρα τους και χορταστικά, είναι τρία μέρη! Και «σκάσανε» και οι μεγάλες υποθέσεις, που αρέσουν στον κ. Μητσοτάκη κι ήταν ότι έπρεπε για σαββατόβραδο! Όμως το παρεξήγησαν και ο κ. Μαρινάκης τους αντιπρότεινε την παλιά εξαιρετική ελληνική ταινία «Υπάρχει και φιλότιμο»! Εκαναν όμως ένα λάθος. Το φιλότιμο στη κυβέρνηση είναι «είδος εν ανεπαρκεία» που έγραφαν και οι παλιές αγορανομικές διατάξεις του υπουργείου Εμπορίου γι΄ αυτό κι επέβαλαν τη διατίμηση των προϊόντων! Μήπως είναι ώρα να το δουν κι αυτό ως ενδεχόμενο;

Η χώρα χρειάζεται μια προοδευτική δύναμη που να μπορεί να αλλάξει τα πράγματα και όχι απλώς να διαχειριστεί το κράτος

Για χρόνια η φράση «η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού» παρουσιάστηκε ως η υποχρεωτική αφετηρία κάθε «σοβαρού» πολιτικού και κάθε «υπεύθυνης» πολιτικής δύναμης.

Ουσιαστικά, αυτό που έλεγε δεν ήταν ότι προφανώς και κάθε κόμμα ή πολιτικός πρέπει να υπόσχονται αυτά που όντως μπορούν να καταφέρουν. Αλλά ότι «σωστή» πολιτική είναι αυτή που δεν ξεφεύγει από τα όρια των πολιτικών που θεωρούνται ότι είναι «συνετές».

Όλο αυτό καλλιεργήθηκε συστηματικά όχι μόνο σε επίπεδο πολιτικών τοποθετήσεων, αλλά και μέσα από την αναπαραγωγή του στη δημόσια σφαίρα, από διάφορους δημοσιολογούντες, λιγότερο ή περισσότερο σοβαρούς.

Τότε ήταν που διαμορφώθηκε και ο μπαμπούλας του «λαϊκισμού», ως της ρετσινιάς για οποιονδήποτε, πολιτικό πρόσωπο ή κόμμα, διεκδικούσε μια διαφορετική πολιτική.

Προφανώς και κανείς δεν θέλει πολιτικούς που να υπόσχονται πράγματα που είναι εξαρχής ανέφικτα ή ανεδαφικά. Όμως, δεν υπάρχει κοινωνική πρόοδος με πολιτικούς που αρνούνται εξαρχής οποιαδήποτε δυνατότητα να αλλάξουν τα πράγματα, δηλαδή πολιτικούς που τελικά υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει καμία ανάγκη προόδου.

Οικονομικά αυτή η εκδοχή νεοφιλελευθερισμού δεν έχει συνεισφέρει στην ανάπτυξη και η στασιμότητα κυριαρχεί – η χώρα μας έχει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, κυρίως γιατί ακόμη ανακάμπτει από την περίοδο της κρίσης. Παρά τους μεγάλους πόρους των ευρωπαϊκών προγραμμάτων, υπάρχουν προβλήματα στις υποδομές, ιδίως απέναντι στην κλιματική καταστροφή. Το κοινωνικό κράτος, αυτό που σε μεγάλο βαθμό εξασφάλισε ότι η Ευρώπη διατήρησε ένα βαθμό κοινωνικής συνοχής, βρίσκεται σε ανοιχτή κρίση και αντιμετωπίζεται ως απλό κόστος που πρέπει να περικοπεί. Οι καλά αμειβόμενες θέσεις στη βιομηχανία ολοένα και περισσότερο αντικαθίστανται από χειρότερα αμειβόμενες και πιο επισφαλείς θέσεις στις υπηρεσίες. Η εκπαίδευση, ένα πεδίο για το οποίο η Ευρώπη πάντα υπερηφανευόταν, σήμερα αντιμετωπίζει αλλεπάλληλα κύματα υποχρηματοδότησης την ώρα που έχει πάψει να λειτουργεί ως μηχανισμός ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας, εξ ου και η εμφάνιση μεγάλων κινημάτων νεολαίας. Η δημοκρατική ανεκτικότητα και το κράτος δικαίου ολοένα και περισσότερο υπονομεύονται καθώς οι «συστημικές δυνάμεις» υποκλίνονται στην ατζέντα της ακροδεξιάς και του νεοφασισμού.

Εάν τα πράγματα είναι έτσι στην Ευρώπη, και ακόμη χειρότερα ίσως στην Ελλάδα ύστερα από σχεδόν οκτώ χρόνια διακυβέρνησης από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τότε είναι σαφές ότι η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί σε αυτό που η κυβέρνηση προσπαθεί χρόνια τώρα να μας πείσει ότι είναι «εφικτό».

Δεν μπορεί η συζήτηση να περιοριστεί στη λογική ότι η μόνη «εφικτή» πολιτική είναι τα υπέρογκα πρωτογενή πλεονάσματα και ότι οποιαδήποτε μέτρο ανακούφισης των λαϊκών στρωμάτων απέναντι στην έκρηξη της ακρίβειας θα οδηγήσει σε δημοσιονομικό εκτροχιασμό.

Δεν μπορεί η κουβέντα για τη φορολογία να περιοριστεί στην εμμονή ότι μόνη «εφικτή» φορολογική πολιτική είναι φοροαπαλλαγές για τα υψηλά εισοδήματα και αυξημένοι έμμεσοι φόροι για τα λαϊκά στρώματα, ούτε μπορεί να αντιμετωπίζει την αναδιανομή ως καταστροφή.

Δεν μπορεί η πολιτική για τα δημόσια αγαθά, την υγεία και την παιδεία να κινηθεί στον «εφικτό» μονόδρομο της παραπέρα άμεσης και έμμεσης ιδιωτικοποίησης και εμπορευματοποίησης, ακόμη και όταν αυτό σημαίνει να ενισχύονται κομπογιαννίτες και σουπερμάρκετ πτυχίων.

Δεν μπορεί η εξωτερική πολιτική να θεωρεί ότι «εφικτή» είναι μόνο η προσπάθεια να είμαστε «με τη σωστή πλευρά της ιστορίας», χωρίς δικές μας πρωτοβουλίες και χωρίς πολυδιάστατες συμμαχίες και συνεργασίες.

Πάνω από όλα δεν μπορούμε και δεν πρέπει να συμβιβαστούμε με την ιδέα ότι το μόνο εφικτό σήμερα είναι απλώς η διαχείριση μιας πορείας που όλο και περισσότερο κάνει τη χώρα μας μια κοινωνία μειωμένων προσδοκιών που μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο στο περιθώριο των ευρωπαϊκών εξελίξεων.

Όλα αυτά εξηγούν γιατί οποιαδήποτε προσπάθεια να αντιμετωπιστούν τα μεγάλα προβλήματα της χώρας, από την ακρίβεια και την κρίση του εκπαιδευτικού συστήματος έως την ανησυχία για τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις στην περιοχή, απαιτεί μεγάλες αλλαγές και ανατροπές. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτήσει και συγκρούσεις με όλα τα συμφέροντα που «βολεύτηκαν» τόσα χρόνια με τη διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Όλα αυτά τα γνωρίζει καλά η κυβέρνηση. Αυτό εξηγεί και γιατί επίμονα και συστηματικά αρνείται να μπει στη συζήτηση επί της ουσίας για το τι είδους πολιτικές χρειάζεται η χώρα σήμερα και προτιμά να αναπαράγει τη μυθολογία ότι οποιαδήποτε άλλη πολιτική δεν είναι απλώς «ανέφικτη», αλλά και επικίνδυνη γιατί μπορεί να οδηγήσει στο «χάος».

Όμως, είναι γελασμένη εάν πιστεύει ότι οι πολίτες σήμερα φοβούνται την αλλαγή. Το ακριβώς αντίθετο, εάν κάτι αναζητούν είναι πολιτικές δυνάμεις και προτάσεις που να εκπροσωπήσουν την ικανότητα πραγματικών αλλαγών στο κράτος, την οικονομία και την κοινωνία.

Αν κάτι αποζητούν οι πολίτες δεν είναι η σιγουριά του «εφικτού», ούτε πολύ περισσότερο η αναπαραγωγή της τωρινής κατάστασης, δηλαδή η διατήρηση όλων των λόγων που σήμερα οδηγούν σε τόσο βαθιά δυσαρέσκεια και αγανάκτηση την κοινωνία. Αυτό που αναζητούν είναι την πολιτική δύναμη που θα αποδείξει ότι μπορεί να υπάρξει μια άλλη διακυβέρνηση, που να κάνει πράξη τις αλλαγές και τις ανατροπές, τις ρήξεις και τις τομές που έχει ανάγκη η χώρα για να ξεκολλήσει από τον σημερινό κατήφορο. Γι’ αυτό και οι δυνάμεις που θέλουν να εκπροσωπήσουν την αλλαγή δεν πρέπει να φοβηθούν να πουν ότι φέρνουν την ανατροπή και ότι έχουν το σχέδιο και το πρόγραμμα, την πολιτική βούληση και τα εργαλεία πολιτικής για να την κάνουν πράξη.

Σε τελική ανάλυση, εάν κάτι είναι ανέφικτο, αυτό δεν είναι η αλλαγή. Πραγματικά ανέφικτη είναι μόνο η συνέχιση της σημερινής κατάστασης. Αντιθέτως, η αλλαγή και αναγκαία είναι και εφικτή.

Πηγή:in

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, κατηγόρησε την αντιπολίτευση για «μικροψυχία» με βάση την κριτική που ασκεί στην κυβέρνηση - Τι είπε για τα φαινόμενα διαφθοράς, το τουρκολιβυκό μνημόνιο, και τη Μονή Σινά

Επίθεση στην αντιπολίτευση εξαπέλυσε ο Παύλος Μαρινάκης στην καθιερωμένη ενημέρωση των πολιτικών συντακτών για την κριτική που ασκεί σε όλα τα θέματα της επικαιρότητας.

Ο κ. Μαρινάκης υποστήριξε λίγο πολύ ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε να πάρει τα εύσημα για τις συλλήψεις που σημειώνονται το τελευταίο διάστημα για διαφθορά και κατηγόρησε τον Αλέξη Τσίπρα για θράσος.

Για Μονή Σινά και τουρκολιβυκό μνημόνιο

Για τις ενστάσεις της αντιπολίτευσης για τη συμφωνία της Μονής Σινά με την Αίγυπτο, ανέφερε ότι «είναι ο ορισμός της μικροψυχίας και της αντιπολίτευσης για την αντιπολίτευση».

Σχετικά με την ανακοίνωση του State Department για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ρώτησε «πόσες φορές έχουμε ακούσει από την αντιπολίτευση αναφορές για εθνικές ήττες και τώρα η απάντηση ήταν σαφής». «Αυτοί που μιλούσαν για ήττα, τώρα θα μιλήσουν για νίκη; Και αυτή η αντίδραση και όλες οι επίσημες ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συντάσσονται με τη νομιμότητα, με το διεθνές δίκαιο της Θάλασσας και αποτελούν απάντηση σε όσους προσπαθούν να βρουν ήττες», πρόσθεσε.

Για την υπόθεση του μπάσκετ

«Γνωστή τακτική της αντιπολίτευσης και κάποιων μέσων όταν ξεσπάει μια υπόθεση να προσπαθούν να της προσδώσουν πολιτικά χαρακτηριστικά. Θυμάστε μέχρι και για παιδεραστές. Απίστευτα άλματα. Σε λίγο θα ακούσουμε ότι μπορεί κάποιος που παρήγγειλε πίτσες από τη γνωστή αλυσίδα, να έχει σχέση με την υπόθεση. Το μείζον είναι ότι επί των ημερών αυτής της κυβέρνησης, ξεκίνησε αυτή η έρευνα. Τι θα πει η δικαιοσύνη, το ξέρει μόνο η δικαιοσύνη. Επί των ημερών μας προχωράει και αυτή η υπόθεση. Ερευνώνται υποθέσεις, παιχνίδια και πριν το 2019. Αυτό σημαίνει ότι έχει ευθύνη και η προηγούμενη κυβέρνηση;

«Προσπάθεια που δείχνει απελπισία της αντιπολίτευσης. Είναι αχαρακτήριστη», συμπλήρωσε. Σε άλλη ερώτηση για την φωτογραφία του κ. Μαυραγάνη που δημοσιεύθηκε σε εφημερίδα, δήλωσε πως είναι μια άσχετη σύνδεση ενός ραντεβού που δεν γνωρίζει αν έγινε το 2021 και δεν έχει καμία σχέση με την υπό διερεύνηση υπόθεση. «Ακόμα και να δεχθούμε ότι έγινε το ραντεβού με κάποιον στο Μέγαρο Μαξίμου, η ευθύνη μέσω της συνάντησης είναι μια ακροβασία που δεν πρόκειται να συμμετέχουμε», σημείωσε.

Για το καλώδιο

Σχετικά με όσα είπε ο Γ. Γεραπετρίτης περί ενημέρωσης της Τουρκίας για το καλώδιο, ο κ. Μαρινάκης δήλωσε: «Έχει απαντήσει ο υπουργός σε ραδιοφωνική συνέντευξη. Είναι κρίσιμο να διαχωρίσουμε. Άλλο η αίτηση για έκδοση άδειας και άλλο η ενημέρωση. Άδεια ζητήθηκε μόνο από τις ελληνικές αρχές. Ούτε πρόκειται να ζητηθεί από κανένα άλλο κράτος. Γιατί όταν αιτούμαι αδείας σημαίνει ότι αναγνωρίζω τη δικαιοδοσία του παράκτιου κράτους όπου κάτι τέτοιο δεν θα μπορούσε να συμβεί με καμία άλλη χώρα πέραν από ελληνικής αρχής. Το άλλο είναι η απλή ενημέρωση. Ακολουθείται η διαδικασία απλής ενημέρωσης όπως γίνεται σε κάθε τέτοιο έργο γιατί κάτι τέτοιο δεν έχει καμία νομική συνέπεια. Είναι λάθος να τα μπλέκουμε μεταξύ τους. Θα ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία για αυτά τα έργα απλής ενημέρωσης, κάτι που δεν παράγει καμία συνέπεια».

Σε επόμενη ερώτηση ποιος θα κάνει την ενημέρωση και πώς απαντάει η κυβέρνηση σε όσα είπε χθες ο πρώην πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέφερε: «Θα γίνει με βάση όσα προβλέπονται σε κάθε τέτοιο έργο και σύμφωνα με όσα συμβαίνουν σε αντίστοιχες περιπτώσεις από τις αναδόχους εταιρείες. Τώρα ως προς τον πρώην πρωθυπουργό, και εδώ οι τίτλοι και οι ερμηνείες που δίνουν κάποιοι δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα. Σεβόμαστε απολύτως τον πρώην πρωθυπουργό και ακούμε με πολλή μεγάλη προσοχή τα όσα λέει και τις παραινέσεις του. Κάθε φορά, ειδικά για θέματα εξωτερικής πολιτικής. Και κρατάω και το κλείσιμο της ομιλίας του όπου καλεί τους πάντες και αυτό είναι κάτι το οποίο οφείλουμε να το υπογραμμίσουμε , σε ενότητα και ομοψυχία. Εγώ εκεί θέλω να μείνω».

Για Καραμανλή, Μεϊμαράκη και Σαμαρά

Για την κοινή παρουσία των Κ. Καραμανλή, Α. Σαμαρά και Β. Μεϊμαράκη σε εκδηλώσεις αλλά όχι προ ημερών στην εκδήλωση για τα γενέθλια της ΝΔ, ο κ. Μαρινάκης δήλωσε: «Καθόλου δεν έχουν γυρίσει την πλάτη τους, ούτε ο κ. Μεϊμαράκης ο οποίος συναντήθηκε προ ημερών με τον πρωθυπουργό. Ο Κώστας Καραμανλής ποτέ δεν έχει πει κάτι εναντίον της παράταξης ή της ενότητάς της, εκφράζει τις θέσεις του, τις απόψεις του με έναν κόσμιο τρόπο και πάντοτε τις λαμβάνουμε υπόψη μας. Και ο κ. Σαμαράς διεγράφη από τη ΝΔ, μια εξέλιξη που καθόλου ευχάριστη δεν ήταν αλλά ήταν αναπόφευκτη. Άρα μη βάζουμε τρεις πρώην προέδρους της ΝΔ, δύο εκ των οποίων ήταν και πρώην πρωθυπουργοί, στην ίδια μοίρα ή στο ίδιο τσουβάλι».

«Η Ελλάδα έχει μια ξεκάθαρη πολιτική. Η Ευρώπη έχει ξεκάθαρη θέση. Οι ΗΠΑ κάνουν τις δικές τους επιλογές. Αυτές οι ακροβασίες δεν αποτελούν σοβαρή συζήτηση», απάντησε σε ερώτηση για την συμφωνία των ΗΠΑ να αγοράσουν ρωσικό πετρέλαιο.

Εγινε εξώφυλλο στο TIME ενώ έχει κατακτήσει εκατομμύρια αναγνώστες, γράφοντας με αφοπλιστική, καθηλωτική ειλικρίνεια για τα βαθιά αδιέξοδα των σύγχρονων κοινωνιών. Ο Τζόναθαν Φράνζεν, ο κορυφαίος Αμερικανός μυθιστοριογράφος του 21ου αιώνα

O Τζόναθαν Φράνζεν δεν χρειάζεται συστάσεις. Είναι ο συγγραφέας που το περιοδικό TIME αποθέωσε, τοποθετώντας τον στο εξώφυλλό του με τον βαρύ τίτλο «Μεγάλος Αμερικανικός Μυθιστοριογράφος» (Great American Novelist) —μια σπάνια τιμή που είχε να δοθεί σε ζώντα Αμερικανό πεζογράφο για μια ολόκληρη δεκαετία. Με αφορμή τη συμπλήρωση 25 ετών από την κυκλοφορία των εμβληματικών «Διορθώσεων», αλλά και την πολυαναμενόμενη μεταφορά τους στην οθόνη από το Netflix—με τη Μέριλ Στριπ στον ρόλο της Ίνιντ—, ο Φράνζεν μας υποδέχθηκε μέσω Zoom από την Καλιφόρνια. Τα βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση του Γ. Ι. Μπαμπασάκη.

Σε μια χειμαρρώδη και αφοπλιστικά ειλικρινή συζήτηση, ο διάσημος συγγραφέας μιλάει για τη «συνθηκολόγησή» του με την τηλεόραση, την κρίση της παραδοσιακής αρρενωπότητας και το πολιτικό υπόβαθρο του «Τραμπισμού». Παράλληλα, με αφορμή την πρώτη ελληνική έκδοση του μνημειώδους «Infinite Jest», (Εκδόσεις Gutenberg) μοιράζεται μαζί μας ένα κρυφό «κλειδί» που του είχε εξομολογηθεί ο πρόωρα χαμένος φίλος του, Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας και εξηγεί γιατί η παρατήρηση των πουλιών τον έκανε να μισήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη, αποδεικνύοντας ότι η αληθινή ευφυΐα απαιτεί ένα σώμα που αναπνέει, πεινάει και επιβιώνει.

Κύριε Φράνζεν, στις ΗΠΑ γιορτάζονται φέτος τα 25 χρόνια από την κυκλοφορία των «Διορθώσεων», ενός εμβληματικού βιβλίου. Μετά από χρόνια «αντίστασης» από πλευράς σας, το μυθιστόρημα μεταφέρεται τελικά στην οθόνη από το Netflix. Εχετε συμφιλιωθεί τελικά με την τηλεόραση;

Εχω συμφιλιωθεί με την τηλεόραση εδώ και αρκετά χρόνια. Την είχα επικρίνει τη δεκαετία του ’90, ως ένας άνθρωπος που δεν έβλεπε πολλή τηλεόραση – άλλωστε μέχρι τότε δεν υπήρχαν και τόσο σπουδαίες σειρές.

Πλέον έχεις επεισόδια διάρκειας μιας ώρας τα οποία μπορείς να δεις το ένα μετά το άλλο, ακριβώς όπως διαβάζεις τα κεφάλαια ενός βιβλίου. Συνειδητοποίησα ότι κατέκρινα την καλή τηλεόραση, ενώ θα έπρεπε να την αντιμετωπίζω ως την αναβίωση αυτού που υπήρξε το μυθιστόρημα τον 19ο αιώνα: ένα σπουδαίο μέσο μαζικής ψυχαγωγίας που πρόσφερε στον κόσμο άμεση ενημέρωση για όσα συνέβαιναν γύρω του, μέσα από καθηλωτικές ιστορίες με σύνθετους χαρακτήρες.

Επειδή, λοιπόν, αγάπησα την τηλεόραση, όταν επέστρεψα στις «Διορθώσεις» πριν από λίγα χρόνια και σκέφτηκα πώς θα μπορούσαν να γίνουν σειρά, είχα πλέον μια πολύ καλύτερη αίσθηση για το πώς πρέπει να στηθεί το εγχείρημα.

Εχετε εξομολογηθεί ότι «μαλακώσατε» κάπως τον χαρακτήρα της Ινιντ, επειδή η αρχική της «υστερία» δεν θα ταίριαζε στην προσωπικότητα της Μέριλ Στριπ…

Ηθελα εξ αρχής τη Μέριλ Στριπ γιατί ένιωθα ότι αν δεχόταν να γίνει η Ινιντ, η σειρά θα έπαιρνε το «πράσινο φως» για να γυριστεί. Χωρίς εκείνη, η προσπάθεια να φτάσουμε στην παραγωγή θα ήταν μια πολύ πιο δύσβατη ανηφόρα. Η Ινιντ είναι ένας πολυδιάστατος χαρακτήρας στο βιβλίο, όμως υπήρχε διάχυτο ένα χιούμορ το οποίο σήμερα, μετά από τρεις δεκαετίες, μου φαίνεται υπερβολικά σκληρό, ίσως και λίγο «φτηνό». Αφησα στην άκρη ένα είδος σκληρού χιούμορ για το οποίο ήμουν ένοχος στο παρελθόν – για παράδειγμα, απέναντι στην ίδια μου τη μητέρα. Η μητέρα μου και η Ινιντ μοιάζουν σε ορισμένα σημεία. Νομίζω ότι στο βιβλίο είχα τονίσει υπερβολικά τον τρόπο που πρόφερε λάθος τις λέξεις ή την έλλειψη τακτ που τη χαρακτήριζε. Ελεγε πράγματα που δεν έπρεπε να ειπωθούν. Στο σενάριο, λοιπόν, αποφάσισα να τα μετριάσω όλα αυτά.

Μου πήρε εννέα χρόνια για να γράψω τις «Διορθώσεις». Αλλα εννέα χρόνια για την «Ελευθερία». Κάθε μυθιστόρημα πρέπει να είναι καινούργιο. Πρέπει ο ίδιος ο συγγραφέας να έχει αλλάξει

Πρόσφατα, το διήγημά σας «A Talent for Seeming» στο The New Yorker μας έδωσε μια δυνατή πρόγευση από τη συνέχεια της τριλογίας σας. Νιώθετε καθόλου την πίεση του κοινού;

Δεν νιώθω πίεση, νιώθω απλώς την επιθυμία να βυθιστώ στη συγγραφή ενός μυθιστορήματος. Οι μήνες και τα χρόνια που δουλεύω επτά ημέρες την εβδομάδα, απόλυτα απορροφημένος από ένα βιβλίο -χωρίς να ξέρω ακριβώς πού πηγαίνει η ιστορία, αλλά ξέροντας ότι θέλω να επιστρέφω σε αυτήν κάθε μέρα, με το που ξυπνάω το πρωί- είναι οι καλύτερες περίοδοι της ζωής μου.

Εχω επίγνωση ότι δημιούργησα μια προσδοκία στον κόσμο πως θα υπάρξει ένα επόμενο μυθιστόρημα με κάποιους από τους ίδιους χαρακτήρες του «Σταυροδρομιού». Δέχομαι πολύ συχνά μηνύματα από αναγνώστες που ρωτούν: «Πότε θα κυκλοφορήσει το επόμενο βιβλίο;». Η απάντησή μου είναι πάντα η ίδια: Τι στο εκδοτικό μου παρελθόν σας κάνει να πιστεύετε ότι γράφω γρήγορα;

Μου πήρε εννέα χρόνια για να γράψω τις «Διορθώσεις». Αλλα εννέα χρόνια για την «Ελευθερία».

Κάθε μυθιστόρημα πρέπει να είναι καινούργιο, και μάλιστα με έναν θεμελιώδη τρόπο. Πρέπει ο ίδιος ο συγγραφέας να έχει αλλάξει.

Πώς συμβαίνει αυτό;

Δεν είναι κάτι που μπορείς να ελέγξεις. Δεν ξυπνάς ένα πρωί και λες «σήμερα θα γίνω ένας άλλος άνθρωπος». Πρέπει απλώς να ζήσεις τη ζωή σου. Οταν είσαι νεότερος, αλλάζεις πιο γρήγορα. Εγώ άλλαξα πολύ μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου βιβλίου μου. Μεταμορφώθηκα ριζικά μεταξύ του δεύτερου και του τρίτου.

Τη δεκαετία του ’90 συνέβησαν κάθε λογής πράγματα που με έκαναν έναν εντελώς διαφορετικό άνθρωπο όταν έγραψα τελικά τις «Διορθώσεις». Το ίδιο συνέβη και μετά, όταν γνώρισα για πρώτη φορά την επιτυχία και πίστεψα ότι υπάρχει εκεί έξω ένα μεγάλο κοινό που θέλει να διαβάσει το είδος των βιβλίων που γράφω. Επρεπε, για παράδειγμα, να αφήσω πίσω μου όλο εκείνον τον θυμό που με έπνιγε στα ’90s. Δεν είχε πια κανένα νόημα να είμαι θυμωμένος.

Οσο μεγαλώνεις, όμως, παγιώνεσαι στις συνήθειές σου και δεν είναι πάντα ξεκάθαρο πώς αλλάζεις. Είχα φανταστεί ότι η διαδικασία δημιουργίας μιας τηλεοπτικής σειράς θα μου πρόσφερε νέες εμπειρίες και θα με έφερνε σε επαφή με διαφορετικούς ανθρώπους· ότι κάτι ενδιαφέρον θα προέκυπτε από αυτό. Θα δείξει, είμαι ακόμα στην αναμονή.

Κανένας καλός συγγραφέας δεν θεωρεί δεδομένο ότι θα γράψει το επόμενο βιβλίο του. Θα μπορούσα να γράψω ένα κακό βιβλίο αύριο το πρωί. Αλλά δεν το κάνω.

Εχετε πει στο παρελθόν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν ένας μόνιμος εφιάλτης που στοίχειωνε τη μυθοπλασία σας πολύ πριν εκλεγεί…

Πιστεύω ότι αυτό το κράμα χυδαιότητας, εθνικισμού και του λεγόμενου λαϊκισμού που τον χαρακτηρίζει δεν αποτελεί αποκλειστικό φαινόμενο της Αμερικής. Ο ίδιος είναι ένα εξαιρετικά αποτρόπαιο παράδειγμά του, ένας σχεδόν μοναδικά απεχθής παγκόσμιος ηγέτης. Ομως, το είδος της οργής που ενσαρκώνει για τους οπαδούς του μπορεί να εντοπιστεί σε πολλά και διαφορετικά μέρη του κόσμου. Το βλέπετε αυτό έντονα και στην Ευρώπη. Αυτή η τάση τρέφεται από τη δυσαρέσκεια απέναντι στην αυθεντία των ειδικών. Εκμεταλλεύεται την αγανάκτηση απέναντι στα προνόμια – και ιδιαίτερα στα μορφωτικά προνόμια. Ο κόσμος αναρωτιέται: «Τι έκαναν τελικά αυτοί οι ειδικοί; Ελέγχουν τις ζωές μας και δεν τα καταφέρνουν και πολύ καλά».

Και για να είμαι ειλικρινής, μοιράζομαι κι εγώ ένα κομμάτι αυτής της δυσαρέσκειας. Το πρωταρχικό παράδειγμα είναι ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ή η Ευρωπαϊκή Ενωση στο θέμα της κλιματικής αλλαγής. Οι σπουδαίοι Ευρωπαίοι εμπειρογνώμονες είχαν την ιδέα να επιβάλουν νομοθετικά ότι ένα συγκεκριμένο ποσοστό των υγρών καυσίμων στην Ευρώπη πρέπει να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Το προφανές υγρό γι’ αυτόν τον σκοπό ήταν το φοινικέλαιο. Ετσι, μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, μεγάλο μέρος της Ινδονησίας αποψιλώθηκε για να δημιουργηθούν φυτείες φοινίκων. Κατέστρεψαν τεράστιες δεξαμενές απορρόφησης άνθρακα, όπως είναι τα αρχέγονα δάση, και τα αντικατέστησαν με μονοκαλλιέργειες φοινικέλαιου. Αυτό προκάλεσε μια απόλυτη περιβαλλοντική καταστροφή, χωρίς προφανώς να προσφέρει τίποτα στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Κι αυτοί είναι οι «ειδικοί». Νομίζω ότι το ίδιο φάνηκε και στην κακή διαχείριση της πανδημίας του Covid-19 στις ΗΠΑ. Το ζήτημα πήρε διαστάσεις θρησκευτικής πίστης και από τις δύο πλευρές. Ανθρωποι από τη δική μου πολιτική πλευρά αντιμετώπιζαν τον Φάουτσι σαν κάποιου είδους άγιο -έναν υπέροχο, ευγενικό άνθρωπο που πρόσφερε τόσο πολλά στη χώρα- ενώ η άλλη πλευρά τον έβλεπε σαν τον διάβολο.

Κανείς όμως δεν συζητά το γεγονός ότι, παρότι είχε καλές προθέσεις, έκανε μερικά τραγικά λάθη. Και, πράγματι, βοήθησε στη χρηματοδότηση του κινεζικού εργαστηρίου που κατά πάσα πιθανότητα δημιούργησε τον νέο κορονοϊό. Ολα αυτά, λοιπόν, αναμειγνύονται στο φαινόμενο «Τραμπ».

Στα σημαντικότερα έργα σας, οι πατριαρχικές φιγούρες -από τον Αλφρεντ στις «Διορθώσεις» μέχρι τον Ρας στο «Σταυροδρόμι»- υπομένουν μια επώδυνη και ταπεινωτική πτώση…

Υπάρχει μια κρίση αυτή τη στιγμή στη χώρα μου, και ίσως το ίδιο να συμβαίνει και στην Ευρώπη – μάλλον συμβαίνει. Αν και δεν αποτελεί καθολική αλήθεια, είναι πολύ συνηθισμένο για έναν άνδρα να αντλεί νόημα για τη ζωή του από τον ρόλο του προστάτη· από το γεγονός ότι του έχει ανατεθεί η ευθύνη μιας οικογένειας.

Παραδοσιακά, εκεί προσδιορίζονταν οι περισσότεροι άνδρες ως άνδρες. Λόγω όμως των πολλών και ριζοσπαστικών κοινωνικών αλλαγών, αυτός ο ρόλος είναι λίγο πιο δύσκολο να εκπληρωθεί σήμερα. Αυτό λειτουργεί πολύ απειλητικά για εκείνους. Αν παρατηρήσετε τη λαϊκιστική πολιτική σκηνή, τόσο στην Ευρώπη όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα δείτε ότι αυτά τα κόμματα τείνουν να είναι πιο δημοφιλή στους άνδρες. Κι αυτό συμβαίνει επειδή τα συγκεκριμένα κόμματα εκμεταλλεύονται την οργή και τον φόβο τους, το συναίσθημα του «δεν μπορώ να γίνω αυτό που ήταν ο πατέρας μου ή ο παππούς μου, επειδή δεν υπάρχουν πια αρκετά χρήματα ούτε αρκετές δουλειές».

Υπάρχει η αίσθηση ότι «οι γυναίκες μάς παίρνουν τις δουλειές». Ξαφνικά, ένας άνδρας δεν υποτίθεται ότι είναι απλώς ο πάροχος και ο προστάτης, αλλά πρέπει ταυτόχρονα να εκπληρώσει κατά κάποιον τρόπο και όλους τους παραδοσιακούς γυναικείους ρόλους, όπως το να είναι συναισθηματικά διαθέσιμος. Ολο αυτό είναι απειλητικό και επιφέρει αλλαγές.

Γράφετε ακόμα σε έναν υπολογιστή που είναι εντελώς αποσυνδεδεμένος από το διαδίκτυο;

Ξέρετε, σήμερα δεν μπορείς πλέον να αγοράσεις υπολογιστή που να μη συνδέεται στο ίντερνετ.

Κοιτάξτε, κι εγώ ο ίδιος αποσπώμαι συνεχώς. Αυτή την περίοδο, επειδή δουλεύω για την τηλεοπτική σειρά, είμαι υποχρεωμένος να βρίσκομαι σε διαρκή σύνδεση με τους πάντες μέσω τηλεφώνου και ίντερνετ. Παρ’ όλα αυτά, προσωπικά δεν μπορώ να διανοηθώ τη μέρα μου χωρίς διάβασμα. Συνήθως, είναι το τελευταίο πράγμα που κάνω πριν κοιμηθώ. Εχω ανάγκη από ένα βιβλίο στο τέλος της ημέρας. Ή μπορεί να είναι ένα περιοδικό -διαβάζω για παράδειγμα το The New Yorker-, αλλά πρέπει οπωσδήποτε να διαβάσω. Είναι κάτι δομικό για το ποιος είμαι. Μόλις τελειώνω ένα μυθιστόρημα ενός Αμερικανού συγγραφέα, για τον οποίο θεωρώ ότι ο κόσμος δεν μιλάει όσο θα έπρεπε. Το όνομά του είναι Σαλβατόρε Σιμπόνα (Salvatore Scibona). Γνώριζα την ύπαρξή του, αλλά δεν τον είχα διαβάσει ποτέ. Μου έστειλε το νέο του βιβλίο, το οποίο δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα και διαδραματίζεται στην Ισλανδία της δεκαετίας του 1940. Σκέφτηκα, «Θεέ μου, αυτό είναι ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα που έχω διαβάσει τα τελευταία δέκα χρόνια». Ετσι, επέστρεψα και στα παλαιότερα έργα του.

Αυτές τις μέρες στην Ελλάδα εκδίδεται για πρώτη φορά το βιβλίο του παλιού σας φίλου Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας, το «Infinite Jest». Είναι ένα δύσκολο, απαιτητικό βιβλίο…

Μην προσπαθήσετε να βγάλετε άκρη με την πλοκή, γιατί δεν βγάζει κανένα απολύτως νόημα! Ο ίδιος ο Ντέιβ μου το είχε παραδεχτεί, αλλά είχε προσθέσει: «Αν ποτέ πει κανείς ότι ο Φράνζεν μου εκμυστηρεύτηκε πως είπες ότι δεν βγάζει νόημα, θα το αρνηθώ!». (Γέλια)

Εντάξει, συγκρατώ την αποκάλυψη. Στο μυθιστόρημά σας «Ελευθερία», ο ήρωάς σας, ο Γουόλτερ, πηγαίνει στον κινηματογράφο και παρακολουθεί μια ελληνική ταινία του Νίκου Κούνδουρου. Ο ελληνικός τίτλος είναι «Ο Δράκος». Τι ήταν αυτό που σας τράβηξε σε αυτή τη συγκεκριμένη ασπρόμαυρη ελληνική ταινία;

Ηταν η ιστορία ενός απλού ανθρώπου που βρέθηκε ξαφνικά σε ασυνήθιστες συνθήκες και ανακάλυψε ότι μπορούσε να επιδείξει έναν ιδιότυπο ηρωισμό· μια γενναιότητα που ούτε ο ίδιος υποψιαζόταν ότι διέθετε. Γνωρίζω ότι η ταινία είχε ένα έντονο πολιτικό υπόβαθρο όταν γυρίστηκε, αλλά εγώ ήμουν εντελώς τυφλός απέναντι σε αυτό το πλαίσιο. Την είδα καθαρά σε συνάρτηση με τον κεντρικό ανδρικό χαρακτήρα της «Ελευθερίας». Ο Γουόλτερ είναι ένας ήπιος, ευγενικός άνθρωπος που τελικά βρίσκεται σε μια κατάσταση όπου ανακηρύσσει τον εαυτό του αντι-ήρωα, κάτι που είναι βαθιά αστείο. Και όταν ξαναείδα την ταινία, μου φάνηκε ακόμα κάπως αστεία.

Περνάτε ακόμα αμέτρητες ώρες στη φύση παρατηρώντας τα πουλιά;

Αυτό που μου θυμίζει ξανά και ξανά η παρατήρηση των πουλιών είναι το πόσο σκληρή είναι η φύση και πόσο σύντομη η ζωή. Αν έπρεπε να περιγράψω σύντομα τη ζωή των περισσότερων πουλιών, θα έλεγα ότι περνούν ολόκληρη τη ζωή τους σκοτώνοντας άλλα πλάσματα, μέχρι να πεθάνουν τα ίδια. Υπάρχουν βέβαια και κάποια πουλιά -πολλά από τα αγαπημένα μου μάλιστα- που τρέφονται κυρίως με σπόρους. Οταν λοιπόν τα παρατηρείς, δεν βλέπεις απλώς «όμορφα πουλάκια», αλλά πλάσματα που με απόλυτη προσήλωση κυνηγούν, σκοτώνουν και τρώνε. Αυτό είναι ένα μάθημα χρήσιμο, νομίζω.

Γίνεται πολλή συζήτηση τελευταία για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Αναρωτιούνται αν πρόκειται για πραγματική νοημοσύνη, αν μοιάζει με την ανθρώπινη ή αν είναι εφικτό να αναπτύξει συνείδηση. Το στοιχείο όμως που λείπει -και ο λόγος για τον οποίο δεν θα θεωρήσω ποτέ καμία AI πραγματικά ευφυή- είναι ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν έχει σώμα. Για μένα, η αληθινή ευφυΐα απαιτεί ένα σώμα.

Με εντυπωσιάζει το πόσο έξυπνα είναι τα πουλιά. Αυτό είναι το άλλο πράγμα που κερδίζω όταν είμαι έξω και τα παρατηρώ: την αίσθηση ότι βλέπω μια ζωώδη ευφυΐα εν δράσει, η οποία μου φαίνεται πολύ πιο αληθινή και ουσιαστική από την πιο έξυπνη AI.