• 1 κιλό σταφύλια σταφίδα
• 1 κιλό κόκκινα σταφύλια
• 250 γρ. κρεμώδες τυρί π.χ. μασκαρπόνε
• 1 φλιτζάνι ανάμεικτο γιαούρτι και κρέμα γάλακτος
• 3 κουταλιές σούπας ζάχαρη άχνη
• 2 κουταλάκια του γλυκού απόσταγμα βανίλιας

• 3 κουταλιές καστανή ζάχαρη
• 3-4 κουταλιές χοντροκομμένα καρύδια

Αγαπητέ κύριε Δήμου,

Πέρασαν αρκετές μέρες από την δημοσίευση του άρθρου σας περίΕλβετίας, και πολλά ειπώθηκαν ήδη. Θα προσθέσω όμως και εγώ ένα μικρό κείμενο, προσπαθώντας να ερμηνεύσω διαφορετικά από εσάς το φαινόμενο της ελβετικής επιτυχίας. Το έργο σας το παρακολουθώ, και το εκτιμώ, εδώ και πολλά χρόνια, αλλά (ίσως λόγω επαγγελματικής ενασχόλησης με την επιστήμη) πιστεύω πως οι θέσεις και τα επιχειρήματα προέχουν των εκφορέων τους.

Η Ελβετία μόνο σχετικά πρόσφατα απέκτησε οικονομική ευρωστία. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα η οικονομία της ήταν ουσιαστικά αγροτική και το εμπόριο της μόνο τοπικό. Μετά, η βιομηχανική ανάπτυξή της ξεκίνησε βασιζόμενη στην παραγωγή χημικών και φαρμάκων.

Στην Ελβετία έχουν έδρα μερικές από τις μεγαλύτερες φαρμακευτικές βιομηχανίες του κόσμου. Ενδεικτικά αναφέρω τις Novartis, Hoffmann-La Roche, Merck-Serono κ.λπ. Τα φαρμακευτικά προϊόντα αποτελούν το 30% των ελβετικών εξαγωγών και ο φαρμακευτικός κλάδος αποτελεί συνολικά περίπου το 6% του ελβετικού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος.

Τι δικαιολογεί όμως αυτήν την ανάπτυξη του φαρμακευτικού τομέα; Μια ματιά στην ιστορία μπορεί να μας δώσει μια απάντηση: Οι συνθετικές οργανικές ενώσεις (και κατά συνέπεια και τα φάρμακα) άρχισαν να ανακαλύπτοναι τον 19ο αιώνα, σαν συνέπεια της αφθονίας άνθρακα εν μέσω της βιομηχανικής επανάστασης. Περί το 1850 ανακαλύφθηκαν οι πρώτες τεχνητές χρωστικές υφασμάτων στη Γαλλία και Γερμανία. Η μεγάλη επιτυχία των προϊόντων αυτών οδήγησε σε μια σειρά διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας τόσο για τα υλικά όσο και για τις μεθόδους παραγωγής τους. Στην Ελβετία, όμως, την εποχή εκείνη τα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας δεν προστατεύονταν. Κατά συνέπεια η παραγωγή των παραπάνω ουσιών ήταν ελεύθερη. Μια σειρά βιομηχανιών εγκαθίστανται λοιπόν στην ελβετική πόλη της Βασιλείας (μια και είναι η κοντινότερη στα γαλλικά και γερμανικά σύνορα). Μεταξύ άλλων εκεί ιδρύονται οι εταίριες CIBA, Hofmmann, Sandoz κ.λπ, πρόγονοι των  σημερινών  φαρμακευτικών πολυεθνικών. Ενδιαφέρον είναι και το γεγονός πως για την ανάπτυξή τους οι εταιρίες αυτές ανέπτυξαν και ένα εκτεταμένο δίκτυο λαθρεμπορίου των προϊόντων τους στις χώρες που αυτά τελούσαν υπό νομική προστασία. Η σημαντική άνθηση των εταιρίων αυτών τους επέτρεψε και μεγάλες επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη νέων προϊόντων. Παράλληλα, μεταξυ του 1888 και 1904, υιοθετήθηκαν και στην Ελβετία νόμοι προστασιας των ευρεσιτεχνιών. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύθηκαν όλες οι ανακαλύψεις επί ελβετικού εδάφους και εδραιώθηκε η βιομηχανία χημικών και φαρμάκων στη χώρα. Η αναπτυξή της σε μία από τις πρώτες δυνάμεις του κόσμου δεν είναι παρά μια φυσική συνέπεια.

Για λόγους συντομίας δεν θα αναφερθώ στα αίτια της ανάπτυξης του τραπεζικού κλάδου, ούτε στον ρόλο που έπαιξε η στάση της χώρας στους δύο παγκόσμιους πολέμους του 20ου αιώνα στην οικονομική ανάπτυξή της. Δεν μπορώ όμως να μην σας υπενθυμήσω πως ακόμα και σήμερα η Ελβετία θεωρείται «οικονομικός παράδεισος» που παρέχει πλήθος ευκολιών σε οιονδήποτε προτίθεται να μεταφέρει την περιουσία του στη χώρα. Δεν είναι τυχαίο πως οι πλουσιότεροι επιχειρηματίες και οι μεγαλύτερες πολυεθνικές έχουν έδρα τους την Ελβετία.

Πιστεύετε ακόμα πώς, όπως λέτε, «Ο πλούτος των Ελβετών είναι απόρροια της παλιάς αστικής χρηστομάθειας που έλεγε: η σκληρή δουλειά φέρνει καρπούς»;

(Οι παραπάνω πληροφορίες για την ελβετική οικονομία αντλήθηκαν από τα σχετικά άρθρα στο Wikipedia, εδώ και εδώ, καθώς και απο μια μελέτη του πανεπιστημίου της Βασιλείας για την ιστορία της φαρμακευτικής βιομηχανίας στην περιοχή, εδώ)

*Ο Σωτήρης Βλάχος είναι πυρηνικός φυσικός κι ερευνητής στο CERN στην Γενεύη

Ακροατής παρεμβαίνει τηλεφωνικά στη ραδιοφωνική εκπομπή μου στον Focus fm ενώ κάνω πλάκα για τους αρχαιολογούντες των ημερών αναζητώντας αρχαιολόγο με κληρονομικό χάρισμα για να μας αποκαλύψει το μυστικό του τάφου της Αμφίπολης.
(Μεταφέρω κατά λέξη τη στιχομυθία, απομαγνητοφωνώντας από το αρχείο του σταθμού):

«…-- Έλααααα… Πού είναι αυτή η Αμφίκλεια… δεν την έχω ακουστά…
--Αμφίπολη… Νομός Σερρών. Λίγο μετά τα Κερδύλλια, πηγαίνοντας για Καβάλα.
--Και πόσο κόσμο έχει αυτή η Αμφίκλεια;
--Αμφίπολη είπαμε. Για την αρχαία πόλη μιλάμε...
--Και ποιο μέρος είναι κοντά εκεί;
--Ένα χωριό, η Νέα Μεσολακκιά.
--Πόσο κόσμο έχει εκεί; Είναι κάμποσοι;
--Δε γνωρίζω, μικρό χωριό φαντάζομαι. Θα το γκουγκλάρω και θα σας πω.
--Για δες και πες μου… Έχουν πολλούς βουλευτές εκεί στα Σέρρας… Είναι δυνατό να τον έθαψαν εκεί; Αν τον έφεραν κατά δω, μόνο στην Πέλλα θα τον πήγαιναν…
-- Έχετε κάποια τεκμηρίωση; Ιστορικές μαρτυρίες λένε πως Ρωμαίοι αυτοκράτορες επισκέφτηκαν τον τάφο του στην Αλεξάνδρεια.
-- Ο Καργάκος είπε στην τηλεόραση πως ο τάφος στην Αμφίκλεια είναι του Μεγαλέξανδρου. Πού το ξέρει αυτός; Αν τον έφεραν στη Μακεδονία, μόνο στην Πέλλα θα τον πήγαιναν.
-- Εσείς έχετε κάποια επιχειρήματα γι’ αυτό;
-- Στο μέρος του θα πήγαινε… Πού θα ζήταγε να πάει;

(Σ’ ανάλογες στιγμές στα «Μίκυ Μάους» το επιφώνημα ήταν «γλουπ», αλλά η ευγένεια του ραδιοφωνικού οικοδεσπότη δεν το επέτρεπε…)
-- Τετρακόσιους σαράντα τόσους κατοίκους έχει η Μεσολακκιά με την τελευταία απογραφή πάντως, για να μη σας αφήνω με την αγωνία…
--Έχουν πολλούς βουλευτές εκεί στα Σέρρας…
--Έχουν σχέση οι βουλευτές με τον τάφο της Αμφίπολης;
--Να μην αδικηθεί η Πέλλα… Στην Πέλλα θα τον έφερναν…
--Να μην περιμένουμε τις επίσημες ανακοινώσεις των αρχαιολόγων;
-- Να μην αδικηθεί η Πέλλα… Είναι κρίμα… Να μην αδικηθεί η Πέλλα…».

Για επίλογο αντιγράφω το γραπτό μήνυμα ακροατή ή ακροάτριας, που ήλθε το επόμενο πεντάλεπτο με την υπογραφή «Με κληρονομικό χάρισμα»: «Σας αποκαλύπτω ότι στον τάφο της Αμφίπολης είναι θαμμένα από αρχαιοτάτων χρόνων η γνώση και ο σεβασμός στους επιστήμονες, το μέτρο, η αιδώς (τσίπα) και… η κατσίκα του γείτονα.».