Από τον Ιγκι Ποπ ώς τους Gipsy Kings, από τη Σεζέν Ακσού, τη Σεζάρια Εβόρα, τον Ρασίντ Ταχά μέχρι την Μπέμπε και τον Ασάφ Αβιντάν, από τη Χαρούλα Αλεξίου και την Αλκηστη Πρωτοψάλτη μέχρι τον Γιώργο Νταλάρα, ο, γεννημένος στο Σαράγεβο από Κροάτη πατέρα και Σέρβα μάνα, Γκόραν Μπρέγκοβιτς, έχει διαγράψει μέχρι εδώ μια εντυπωσιακή πορεία διεθνών συνεργασιών, διάσημων soundtracks (μέχρι τα μέσα του ‘90 για ταινίες κυρίως του Εμίρ Κουστουρίτσα, αλλά και του Αλμοδόβαρ, του Σερό κ.ά.), 14 άλμπουμ και δισκογραφικών πωλήσεων που ξεπερνούν τα 6 εκατομμύρια αντίτυπα.

Στην Ελλάδα βέβαια, όπου έπειτα από απουσία μερικών χρόνων λόγω πανδημίας ξανάρχεται για πολλοστή φορά στις 7 Σεπτεμβρίου στο City Garden Festival (Ολυμπιακές Εγκαταστάσεις Γαλατσίου) για μια μεγάλη μουσική αναδρομή, αισθανόμαστε ίσως ακόμα μεγαλύτερη «συντροφικότητα» τόσο με τη μουσική του όσο και με τον ίδιο.

Ετσι κι αλλιώς και οι δυο τους, καθένας στον τομέα του, προκάλεσαν μια γενικευμένη βαλκανική μόδα. Πέντε τραγούδια του Μπρέγκοβιτς και πέντε παραδοσιακά της περιοχής, τα οποία ακούγονταν στον «Καιρό των Τσιγγάνων», αποδόθηκαν στα ελληνικά από τη Λίνα Νικολακοπούλου και αποτέλεσαν το υλικό του δίσκου «Παραδέχτηκα» (1991) με ερμηνεύτρια την Αλκηστη Πρωτοψάλτη, σημειώνοντας πραγματικά ανυπέρβλητη επιτυχία: «Εντερλέζι», «Θεός αν είναι», «Παραδέχτηκα», «Το βενζινάδικο», «Τριανταφυλλάκι» κ.ά. Εκτοτε μοναδικά τα ερμήνευσε σε live της η Χαρούλα Αλεξίου αλλά και άλλοι γνωστοί τραγουδιστές.

Το «Αριζόνα Ντριμ» θα μας σύστηνε έναν ελαφρώς διαφοροποιημένο ήχο του Μπρέγκοβιτς, πιο «φευγάτο» και, με τη συγκλονιστική ερμηνεία του Ιγκι Ποπ, καταλληλότερο για πιο εγκεφαλικούς ακροατές. Αλλά η μουσική για το «Underground» (παρότι το ‘95 ο Κουστουρίτσα απέσπασε στις Κάνες τον Χρυσό Φοίνικα με αντίπαλο δέος τότε «Το βλέμμα του Οδυσσέα» του ενοχλημένου γι’ αυτό Θόδωρου Αγγελόπουλου) όσο και για το «Μαύρη Γάτα, Ασπρος Γάτος» (1998) απογείωσε τη φρενίτιδα της βαλκανοπρεπούς μουσικής, νερό στον μύλο της οποίας είχαν ρίξει κι άλλοι σπουδαίοι δημιουργοί που «εξελλήνισαν» τον Μπρέγκοβιτς: ήδη από το 1997 είχε κυκλοφορήσει το άλμπουμ «Θεσσαλλονίκη-Γιάννενα με δυο παπούτσια πάνινα» στο οποίο ο Μιχάλης Γκανάς, οι Κατσιμιχαίοι κι ο Αντώνης Ανδρικάκης έγραφαν στίχους πάνω σε μελωδίες του Μπρέγκοβιτς για δέκα τραγούδια που ερμήνευε ο Γιώργος Νταλάρας. Η επόμενη δισκογραφική δουλειά του που συνδεόταν άμεσα με τη χώρα μας ήταν «Η σιωπή των Βαλκανίων» με τη μουσική που είχε συνθέσει ο Μπρέγκοβιτς έναν χρόνο νωρίτερα για την τελετή λήξης του θεσμού «Θεσσαλονίκη-Πολιτιστική Πρωτεύουσα».

Αν στην Ελλάδα ο Μπρέγκοβιτς ήταν ο κύριος υπεύθυνος για τη βαλκανική μουσική μόδα που επικράτησε για μία δεκαετία τουλάχιστον στη δισκογραφία, στον υπόλοιπο πλανήτη ήταν συμμέτοχος της World Music ή του «έθνικ», όπως το λέγαμε τότε, που «γέννησε» περισσότερο ή λιγότερο επιτυχημένες συνεργασίες μεταξύ φορέων εντελώς διαφορετικών μεταξύ τους μουσικών παραδόσεων σ’ ένα fusion που καθόρισε τον ήχο του τέλους του 20ού αιώνα. Σε αυτό βέβαια ρόλο έπαιξε και η Ορχήστρα του, η περίφημη «Ορχήστρα για γάμους και κηδείες», σύνολο από δεξιοτέχνες χάλκινων πνευστών και παραδοσιακών εγχόρδων, ανδρικής χορωδίας (από το Βελιγράδι), γυναικείας χορωδίας (στη σχολή των Βουλγαρικών Φωνών) και Ρομά ερμηνευτών. Εξ ου και ο δίσκος τού 2002 «Ιστορίες και τραγούδια από γάμους και κηδείες».

Τα τελευταία χρόνια η «τρέλα» με το έθνικ υποχώρησε και ο Μπρέγκοβιτς στράφηκε σε πιο «εσωτερικές» δουλειές. Στο σινεμά συνεργάστηκε με σκηνοθέτες κυρίως από την πρώην Γιουγκοσλαβία ή γενικώς τα Βαλκάνια. Στη δισκογραφία πολύ συχνά με άξονα το δικό του ιδίωμα, εμποτισμένο από την εμπειρία πια του πολέμου (χαρακτηριστικό παράδειγμα το «Kalashnikov» από το άλμπουμ «Alkohol» του 2009 που λέει π.χ. «έλα να παίξουμε πόλεμο τώρα που δεν μας βλέπει κανείς, κοίτα, να ένα καινούργιο Καλάσνικοφ, ας φτιάξουμε έναν δολοφόνο, σε καλή τιμή […]»), δοκιμάστηκε και σε πιο ενδοσκοπικά, «αυτοβιογραφικά» και κάποτε λιγότερο «θορυβώδη» πεδία.

Ο τελευταίος δίσκος του «Three Letters from Sarajevo, Opus 1» (2017) ήταν κατά την κριτική τού «Guardian» μια «γιορτή της ιστορίας της γενέτειράς του, του Σαράγεβο, πριν από τον πόλεμο πολυπολιτισμικού τόπου συνύπαρξης Χριστιανών, Μουσουλμάνων και Εβραίων. Υπάρχουν ορχηστρικά κομμάτια που τιμούν τις τρεις θρησκείες -καθεμία εκπροσωπείται από έναν διαφορετικό βιολονίστα-, υπάρχουν όμως και ιδιαίτερα ατμοσφαιρικά έργα ερμηνευμένα από τον Τυνήσιο Zied Zouari τα οποία θα λειτουργούσαν άψογα ως σάουντρακ για ντοκιμαντέρ. Και μετά υπάρχουν τραγούδια, πολλά από τα οποία εξελίσσονται σε μια «χάλκινη» έκσταση, με ερμηνευτές την Μπέμπε, τον Ασάφ Αβιντάν και τον Ρασίντ Ταχά».

Ως αναδρομική η συναυλία της ερχόμενης Τετάρτης θα περιλαμβάνει κομμάτια απ’ όλη αυτή τη μουσική διαδρομή με έμφαση στις «ελληνοποιημένες» επιτυχίες τού, όσο κι αν μοιάζει απίστευτο, 72χρονου πλέον συνθέτη.

Γκόραν Μπρέγκοβιτς
Τετάρτη 7 Σεπτεμβρίου, 21.00, City Garden Festival (Κλειστό Ολυμπιακό Στάδιο Γαλατσίου, Λ. Βεΐκου 137).
Τιμές εισιτηρίων: 40, 35, 30, 25, 20 ευρώ. ΑΜΕΑ: 15 ευρώ, Ορθίων-Φοιτητικό-Ανέργων: 15, 13 ευρώ. Προπώληση: 211- 7701700, www.christmastheater.gr & www.viva.gr