ενημέρωση 3:49, 26 August, 2026

«Έφυγε» ο μεγάλος Bjorn Waldegaard

Ένας εκ των σπουδαιότερων οδηγών της Ιστορίας του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος Ράλι, ο Bjorn Waldegaard, απεβίωσε την Παρασκευή 29/08 σε ηλικία 71 ετών. Ο «Walle» παρουσίασε ραγδαία κατάπτωση της υγείας του τις τελευταίες μέρες, μετά την πρόσφατη διάγνωση ότι έπασχε από καρκίνο.

  • Υπήρξε ο πρώτος παγκόσμιος πρωταθλητής ράλι, με τη θέσπιση του επαγγελματικού θεσμού το 1979, στο μπάκετ του Ford Escort. Την ίδια χρονιά κέρδισε και το Ράλι Ακρόπολις, στη χώρα μας, για δεύτερη φορά – μετά τη νίκη του 1977.

Γεννημένος στα 1943 στη Σόλνα της Σουηδίας, ξεκίνησε την αγωνιστική του καριέρα το '62 και κατέκτησε τα πρωταθλήματα της χώρας του το 1967 και '68. Η πρώτη του παγκοσμίου βεληνεκούς νίκη ήρθε στο Ράλι Μόντε Κάρλο του '69, με μια Porsche 911.

Οι επόμενες δύο δεκαετίες τον βρήκαν πρωταγωνιστή στην παγκόσμια σκηνή, όπου κέρδισε συνολικά 16 ράλι του Παγκοσμίου. Σχεδόν τις μισές, τις επτά από αυτές, τις κέρδισε επί αφρικανικού εδάφους - με τέσσερις νίκες στο Ράλι Σαφάρι της Κένυας και τρεις στο Ράλι της Ακτής Ελεφαντοστού.

Η τελευταία του νίκη σε παγκόσμιο επίπεδο ήρθε το 1990, στο Σαφάρι, με την Toyota Celica GT-Four ST165, και δύο χρόνια αργότερα αποχώρησε οριστικά από την παγκόσμια σκηνή.

Σποραδικά τα τελευταία χρόνια έδινε το παρόν σε αγώνες -κυρίως- κλασσικών rallycars και στις αρχές του φετινού καλοκαιριού οδήγησε στο Φεστιβάλ Ταχύτητας του Γκούντγουντ της Βρετανίας.

  • Κατηγορία AUTO-MOTO
  • 0

Ο «καταραμένος ποιητής» Charles Baudelaire

Στις 31 Αυγούστου του 1821 αφήνει την τελευταία του πνοή, σε ηλικία μόλις 46 ετών, ο Γάλλος ποιητής, μεταφραστής και κριτικός τέχνης, Charles Baudelaire. Το έργο του ποιητή της θρυλικής συλλογής Τα άνθη του κακού είχε τεράστιο αντίκτυπο στον γαλλικό συμβολισμό. Επιπλέον, ο Baudelaire υπήρξε μεγάλος θαυμαστής του έργου του Edgar Allan Poe στη Γηραιά Ήπειρο, το οποίο και διαδόθηκε σε αυτή τη μεριά του πλανήτη χάρη στις μεταφράσεις του «καταραμένου ποιητή», όπως αποκαλείται. 

Ο Baudelaire για ορισμένους αποτελεί την κριτική και τη σύνθεση του ίδιου του Ρομαντισμού, για άλλους είναι ο θεμελιωτής του συμβολισμού και για άλλους, αμφότερα. Ο Baudelaire θεωρείται επίσης ο πατέρας του πνεύματος της παρακμής με στόχο τον σκανδαλισμό της αστικής τάξης. Όλοι πάντως συμφωνούν στο ότι το έργο του άνοιξε το δρόμο για την σύγχρονη ευρωπαϊκή ποίηση.

Με επιρροές όπως οι Théophile Gautier, Joseph de Maistre (για τον οποίο είπε ότι του έμαθε να σκέφτεται) και τον Edgar Allan Poe, με τη μετάφραση του έργου του οποίου ασχολήθηκε εκτενώς, τον «ποιητή-ζωγράφο» Eugène Delacroix και τον Édouard Manet, ο ποιητής κατόρθωσε να συνυφάνει στο έργο του την ομορφιά και την σατανική κακία, τη βία και την ηδονή, τη φρίκη και την έκσταση, τη μελαγχολία και το σκοτεινό χιούμορ, τη νοσταλγία και την αίσθηση της κατάρας που κατατρέχει το ανθρώπινο είδος.

«Η πρωταρχική απασχόληση του καλλιτέχνη είναι να αποκαταστήσει τον άνθρωπο στην φύση, ώστε να επαναστατήσει εναντίον της. Αυτή η επανάσταση δεν λαμβάνει χώρα ψυχρά, ως κάτι το δεδομένο, σαν να ήταν κάποιος κώδικας ή ρητορική. Λαμβάνει χώρα παρορμητικά και αφελώς, ακριβώς όπως η αμαρτία, όπως το πάθος, όπως η επιθυμία», εξήγησε ο ίδιος για τις πλάνες του ρεαλισμού. Περιγράφοντας τον Ρομαντισμό, είπε:

«Ο ρομαντισμός δεν βρίσκεται ούτε στην επιλογή του θέματος ούτε στην ακριβή αλήθεια, αλλά περισσότερο σε έναν τρόπο να αισθάνεσαι τον κόσμο». Επιπλέον, ο Baudelaire αρθρώνει την θεμελιώδη αρχή της σύγχρονης αισθητικής: «Το Ωραίο πάντα θα είναι παράξενο. Δεν λέω ότι θα είναι παράξενο εκούσια και ψυχρά, διότι τότε δεν θα ήταν παρά ένα τέρας που ξεπήδησε μέσα από τις ατραπούς της ζωής. Λέω απλώς ότι πάντα θα ενέχει ένα στοιχείο παραδοξότητας, όχι ηθελημένης αλλά υποσυνείδητης. Και σε αυτήν την παραδοξότητα θα έγκειται και το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που θα το καθιστά ωραίο».

Το γνωστότερο έργο του σήμερα είναι τα Άνθη του Κακού, μια συλλογή η οποία όταν κυκλοφόρησε, το 1857, προκάλεσε τέτοιες αντιδράσεις που ο Baudelaire καταδικάστηκε για προσβολή της δημοσίας αιδούς, και έξι από τα ποιήματα του απαγορεύτηκαν. Μάλιστα, η εφημερίδα Le Figaro έγραφε λίγο μετά την κυκλοφορία του βιβλίου: «Σε ορισμένα σημεία αμφιβάλλουμε για την πνευματική υγεία του Κου Baudelaire. Όμως ορισμένα άλλα δεν μας επιτρέπουν περαιτέρω αμφιβολίες. Κυριαρχεί, ως επί το πλείστον, η μονότονη και επιτηδευμένη επανάληψη των ίδιων πραγμάτων, των ίδιων σκέψεων. Η αηδία πνίγει την αχρειότητα—για να την καταπολεμήσει σμίγει με το μόλυσμα».

Σήμερα, ο Baudelaire συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων ποιητών της Γαλλίας αλλά και της παγκόσμιας λογοτεχνίας, με το όνομά του να βρίσκεται μεταξύ των Κλασικών. «Ο Baudelaire είναι ο πρώτος οραματιστής, ο βασιλεύς όλων των ποιητών, ένας θεός» είπε γι’ αυτόν ο νεαρός Rimbaud ενώ χαρακτηρίστηκε «Δάντης μιας παρηκμασμένης εποχής».Στὸν ἀναγνώστη Ἡ ἀνοησία, τ᾿ ἁμάρτημα, ἡ ἀπληστία κι ἡ πλάνη κυριεύουνε τὴ σκέψη μας καὶ φθείρουν τὸ κορμί μας, κι εὐχάριστα τὶς τύψεις μας θρέφουμε στὴν ψυχή μας, καθὼς ποὺ θρέφουν πάνω τους τὶς ψεῖρες οἱ ζητιάνοι.

Στὰ μετανιώματα ἄναντροι κι ἁμαρτωλοὶ ὡς τὴν ἄκρια, ζητᾶμε πληρωμὴ ἀκριβὴ γιὰ κάθε μυστικό μας καὶ ξαναμπαίνουμε εὔκολα στὸ βοῦρκο τὸν παλιό μας, θαρρώντας πὼς ξεπλένεται μὲ τὰ δειλά μας δάκρυα.

Πάνω ἀπ᾿ τὸ προσκεφάλι μας ὁ Σατανᾶς γερμένος πάντα στὰ μάγια τοῦ κακοῦ τὸ νοῦ μας νανουρίζει, τὴ πιὸ ἀτσαλένια θέληση μεμιᾶς τὴν ἐξατμίζει, αὐτὸς ὁ Μέγας χημικός, ὁ Τετραπερασμένος.

Ὁ Διάολος, τὸ νῆμα αὐτὸς κρατᾶ ποὺ μᾶς κουνᾶ! Τὰ πράματα τὰ βρωμερὰ πιότερο τ᾿ ἀγαπᾶμε, κι ὅλο καὶ πρὸς τὴ Κόλαση κάθε στιγμὴ τραβᾶμε, μὲ δίχως φρίκη, ἀνάμεσα στὸ σκότος ποὺ βρωμᾶ.

Σὰν τὸ φτωχὸ ξεφαντωτὴ ποὺ πιπιλᾶ μὲ ζάλη μιᾶς παλιᾶς πόρνης ἀγκαλιὰ πολιομαρτυρισμένη, κλεφτάτα ἁρπάζουμε κι ἐμεῖς καμιὰ ἡδονὴ θλιμμένη, ποὺ τήνε ξεζουμίζουμε σὰ σάπιο πορτοκάλι.

Σὰν ἕνα ἑκατομμύριο σκουλήκια, μυρμηγκώντας, μὲς στὸ μυαλό μας κραιπαλοῦν τοῦ Δαίμονα τὰ πλήθη, κι ὅταν ἀνάσα παίρνουμε, ὁ Θάνατος στὰ στήθη σὰν ἄϋλος ποταμὸς κυλᾶ, σιωπηλὰ θρηνώντας.

Ἂν τὸ φαρμάκι κι ἡ φωτιὰ κι ἡ βιὰ καὶ τὸ μαχαίρι δὲν ἔχουνε τὰ φανταχτὰ κεντίδια ἀκόμα κάνει στὸ πρόστυχο τῆς μοίρας μας ἄθλιο καραβοπάνι, εἶναι ποὺ λείπει ἀπ᾿ τὴ ψυχὴ τὸ θάρρος κι ἀπ᾿ τὸ χέρι.

Μὰ μὲς στὶς σκύλες, τοὺς σκορπιούς, τὰ φίδια, τὰ τσακάλια, τοὺς πάνθηρες, τοὺς πίθηκους, τοὺς γύπες, τὰ θηρία ποὺ γρούζουν, σέρνουνται, ἀλυχτοῦν κι οὐρλιάζουν μὲ μανία μέσ᾿ στῶν παθῶν μας τὸ κλουβί, προβαίνει ἀγάλια, θεριὸ πιὸ βρώμικο, κακό, τὴν ἀσκημιὰ νὰ δείξει!

Κι ἂ δὲ σαλεύει κι οὔτε ἀκούει κανένας τὸ οὐρλιαχτό του, ὅλη γῆς θὰ ρήμαζε, καὶ στὸ χασμουρητό του θὰ ῾θελε νὰ κατάπινε τὸν κόσμο -αὐτὸ ῾ναι ἡ πλήξη!- πού, μ᾿ ἕνα δάκρυ ἀθέλητο στὰ μάτια τῆς κοιτάζεις, καθὼς καπνίζει τὸν οὐκᾶ, κρεμάλες νὰ στυλώνει.

Καὶ ξέρεις, ἀναγνώστη, αὐτὸ τὸ τέρας πῶς δαγκώνει! Ὦ ἀναγνώστη ὑποκριτή, ἀδέρφι ποὺ μοῦ μοιάζεις!

Charles Baudelaire

 
 
 

Πηγή : tvxs

Η έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέσα από τη διήγηση ενός ναζί

Τα ξημερώματα της 1ης Σεπτεμβρίου του 1939 η ναζιστική Γερμανία εισβάλλει στην Πολωνία. Με μία σαρωτική στρατιωτική επιχείρηση, από ξηρά και αέρα, ο ναζιστικός στρατός αιφνιδιάζει τους Πολωνούς και μέσα σε μια εβδομάδα έχει διαλύσει σχεδόν την άμυνα τους. Στο τέλος του μήνα η Βαρσοβία θα παραδοθεί. Είναι η επίθεση που θα σημάνει την έναρξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου…

Ο Χίτλερ έχει στείλει ήδη από το 1935 μηνύματα για τις επεκτατικές βλέψεις του προχωρώντας σε απροκάλυπτο απανεξοπλισμό παραβιάζοντας τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, αλλά και το 1936 με την επαναστρατιωτικοποίηση της  Ρηνανίας.

Στη συνέχεια το 1938 με βίαιο τρόπο διασφαλίζει την ενσωμάτωση της Αυστριακής Δημοκρατίας στη Γερμανία, ενώ η κρίση που ξέσπασε σχεδόν αμέσως μετά με τους Σουδήτες Γερμανούς, οι οποίοι ζούσαν στις παραμεθόριες περιοχές της δυτικής Τσεχοσλοβακίας, έληξε με τη Συμφωνία του Μονάχου και την παραχώρηση τσεχοσλοβακικών εδαφών στη Γερμανία.
 
 «Ο γερμανικός στρατός πρέπει σε τέσσερα χρόνια να είναι κατάλληλος για επιχειρήσεις. Η γερμανική οικονομία πρέπει σε τέσσερα χρόνια να είναι έτοιμη για πόλεμο», έγραφε ο Χίτλερ τον Αύγουστο του 1936 σε μία έκθεση για τους στόχους του τετραετούς Σχεδίου του.
 
Ο Χίτλερ από το 1938 έστρεψε το βλέμμα του στη Πολωνία. Τον Μάρτιο του 1939 η Βρετανία δηλώνει πως θα εγγυηθεί την ανεξαρτησία της Πολωνίας και θα ενισχύσει τη χώρα αν δεχτεί επίθεση.
 
Ωστόσο ο Χίτλερ έχει ήδη αποφασίσει την εισβολή στην Πολωνία απαλλαγμένος και από το φόβο επίθεσης των Σοβιετικών καθώς στις 23 Αυγούστου του 1939 υπογράφεται το Γερμανοσοβιετικό σύμφωνο μη επίθεσης. Μάλιστα το αρχικό του σχέδιο φέρεται να ήταν να επιτεθεί στις 26 Αυγούστου, ωστόσο, μια ημέρα πριν, στις 25 Αυγούστου η Βρετανία ανακοίνωσε πως η εγγύηση της ανεξαρτησίας της Πολωνίας έχει πλέον επισημοποιηθεί και με σχετική συνθήκη και συμμαχία των δύο χωρών. Το αποτέλεσμα ήταν τελικά ο Χίτλερ να αναβάλει την επίθεσή του για την 1η Σεπτεμβρίου.
 
Η ναζιστική Γερμανία επινόησε μια ιστορία δήθεν παραβίασης συνόρων από πολωνικά στρατεύματα και πυρπόλησης εγκαταστάσεων ώστε να αιτιολογήσει την επίθεσή της στην Πολωνία.
 
Η Βρετανία και η Γαλλία που τα προηγούμενα χρόνια ανέχονταν τις ναζιστικές επεκτατικές κινήσεις, μετριάζοντας τις αντιδράσεις τους και αναζητώντας συμβιβαστικές λύσεις, πλέον αποστέλλουν τελεσίγραφο στη Γερμανία για απόσυρση των δυνάμεων από την πολωνική επικράτεια.  
 
Στις 9 το πρωί της 3ης Σεπτεμβρίου, ο  Neville Henderson, πρεσβευτής της Βρετανίας στη Γερμανία παραδίδει τελεσίγραφο στο οποίο αναφέρεται πως εάν οι εχθροπραξίες δεν σταματήσουν μέχρι τις 11 το πρωί τότε η Βρετανία θα κηρύξει τον πόλεμο στη Γερμανία.
 
Η Γερμανία δεν απάντησε ποτέ στο τελεσίγραφο και στις 11.15 ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Neville Chamberlain μέσω του ραδιοφώνου ανακοινώνει την έναρξη του πολέμου.
 
Ο Paul Schmidt τότε μεταφραστής του υπουργείου Εξωτερικών της Γερμανίας παρουσιάζει τα γεγονότα, όπως τα έζησε ο ίδιος εκείνες τις ώρες. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της   3ης Σεπτεμβρίου του 1939, και ενώ τα γερμανικά στρατεύματα προελαύνουν στην Πολωνία παρά το αίτημα από Γαλλία και Βρετανία για απόσυρση τους, ένα μήνυμα φτάνει στα γραφείο του υπουργού Εξωτερικών της Γερμανίας, Joachim von Ribbentrop. 
 
Το μήνυμα ήταν από τον βρετανό πρέσβη Neville Henderson, ο οποίος ζητούσε άμεσα συνάντηση με τον Ribbentrop, ωστόσο ο υπουργός εξωτερικών της Γερμανίας αποφασίζει να στείλει τον μεταφραστή του στη συνάντηση και ο ίδιο να μην παρευρεθεί.
 
Η εξιστόρηση του τότε μεταφραστή Paul Schmidtέχει δημοσιευτεί στο eyewitnesstohistory.com: «Ήταν μετά τα μεσάνυχτα όταν η Βρετανική Πρεσβεία τηλεφώνησε για να ενημερώσει πως ο Henderson έχει λάβει εντολή από το Λονδίνο να μας παραδώσει μια ανακοίνωση και πως ο ίδιος ζητάει να συναντηθεί με τον Ribbentrop στο υπουργείο Εξωτερικών. Ήταν σαφές πως αυτή η ανακοίνωση δεν θα μπορούσε να περιέχει κάτι ευχάριστο και ενδεχομένως ίσως να ήταν και ένα τελεσίγραφο. Ο Ribbentrop κατά συνέπεια δεν έδειξε καμία διάθεση να συναντηθεί με τον Henderson και εγώ έτυχε να βρίσκομαι κοντά του».
 
«’Αλήθεια θα μπορούσες να πας εσύ στη θέση μου’ μου είπε και πρόσθεσε: ‘απλά ρώτησε τον Βρετανό πρέσβη πότε επιθυμεί να γίνει η συνάντηση και πες πως στις 9.00 ο υπουργός δεν είναι διαθέσιμος’.  Η Βρετανική πλευρά ενημερώθηκε στις 4 τα ξημερώματα και συμφώνησε η συνάντηση να πραγματοποιηθεί στις 9.00 το πρωί χωρίς τη συμμετοχή του υπουργού εξωτερικών.
 
Την επομένη το πρωί εγώ βρισκόμουν στο γραφείο του Ribbentrop με τον Henderson να προσέρχεται εγκαίρως στις 9. Ήταν πολύ σοβαρός και αρνήθηκε την προτροπή του να κάτσει. Παρέμενε όρθιος στη μέση του δωματίου»
 
«’Λυπάμαι αλλά έχω εντολή να παραδώσω ένα τελεσίγραφο στη Γερμανική κυβέρνηση’ είπε. Και οι δύο μας ήμασταν πλέον όρθιοι. Άρχισε να διαβάζει το τελεσίγραφο. ‘Πάνω από 24 ώρες έχουν περάσει και δεν υπάρχει απάντηση στις προειδοποιήσεις της 1ης Σεπτεμρίου για την παύση των εχθροπραξιών στην Πολωνία, αντίθετα οι επιθέσεις έχουν εντατικοποιηθεί. Σε περίπτωση που η κυβέρνηση της Αυτού Μεγαλειότητος δεν λάβει ικανοποιητικές διαβεβαιώσεις για την παύση κάθε επιθετικές ενέργειας εναντίον της Πολωνίας και την αποχώρηση των δυνάμεων από τη χώρα αυτή, από τις 11.00 (Βρετανική ώρα) θα κηρύξει τον πόλεμο στη Γερμανία’».
 
Ο Paul Schmidt συνεχίζει: «Όταν ο Henderson τελείωσε την ανάγνωση μου έδωσε το τελεσίγραφο και με χαιρέτισε λέγοντάς μου: ‘ειλικρινά συγγνώμη που έπρεπε να παραδώσω ένα τέτοιο έγγραφο σε εσάς ειδικότερα, που προσπαθούσατε πάντα να βοηθήσετε’».
 
«Και εγώ από την πλευρά μου εξέφρασα τη λύπη μου, προσθέτοντας μερικά εγκάρδια λόγια. Είχα πάντα την καλύτερη άποψη για τον Βρετανό πρέσβη. Στη συνέχεια πήγα στην καγκελαρία, όπου όλοι με περίμεναν με αγωνία. Τα περισσότερα μέλη του υπουργικού συμβουλίου και υψηλόβαθμα στελέχη του κόμματος ήταν συγκεντρωμένα σε μια αίθουσα δίπλα από το γραφείο του Χίτλερ.
 
Μπήκα μέσα στο δωμάτιο και ο Χίτλερ καθόταν στο γραφείο του, ενώ ο  Ribbentrop στεκόταν όρθιος μπροστά στο παράθυρο. Σταμάτησα σε μια απόσταση από το γραφείο του Χίτλερ και άρχισα να διαβάζω το τελεσίγραφο της Βρετανίας. Όταν  τελείωσα υπήρξε απόλυτη σιωπή.
 
Ο Χίτλερ παρέμεινε ακίνητος κοιτάζοντας μπροστά του. Καθόταν απόλυτα σιωπηλός και ακίνητος. Μετά από λίγο χρονικό διάστημα, το οποίο φάνηκε αιώνας, ο Χίτλερ στράφηκε προς τον Ribbentrop, ο οποίος συνέχιζε να στέκεται στο παράθυρο. ‘Τι κάνουμε τώρα;’ ρώτησε ο Χίτλερ με άγριο βλέμμα, σαν να τόνιζε πως ο υπουργός εξωτερικών είχε πέσει έξω στις εκτιμήσεις του για την αντίδραση της Αγγλίας. ‘Υποθέτω ότι οι Γάλλοι θα παραδώσουν ένα παρόμοιο τελεσίγραφο σε μία ώρα’ απάντησε ο Ribbentrop.
 
Εγώ αποχώρησα από το δωμάτιο. Βγαίνοντας στο προθάλαμο τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου και τα υψηλόβαθμα στελέχη μαζεύτηκαν γύρω μου. ‘Οι ‘Αγγλοι μας έχουν δώσει τελεσίγραφο. Σε δύο ώρες θα κηρύξουν τον πόλεμο στη Γερμανία’. Όπως και μέσα στο γραφείο του Χίτλερ έτσι και στον προθάλαμο η είδηση ακολουθήθηκε από σιωπή.
 
Ο Hermann Goering (σ.σ. ένας από τους πιο δημοφιλής πολιτικούς της ναζιστικής Γερμανίας και στενός συνεργάτης του Χίτλερ) μου είπε: ‘Αν χάσουμε αυτόν τον πόλεμο τότε ο Θεός να μας συγχωρέσει’. Ο  Goebbels στάθηκε σε μια γωνία. Σε όλο το δωμάτιο επικρατούσε ανησυχία».

Πηγή : tvxs

Συγγραφείς και ζώα

Οταν ο Τ.Σ. Ελιοτ εξέδιδε το 1939 την ποιητική του συλλογή Εγχειρίδιο πρακτικής γατικής του γερο-Πόσουμ (Old Possum's Book of Practical Cats), ήταν αδύνατον να φανταστεί πως τα ποιήματα εκείνα θα ενέπνεαν τόσους και τόσους - μουσικούς κατά το πλείστον. Aποκορύφωμα το μιούζικαλ «Cats» του Αντριου Λόιντ Βέμπερ που παρουσιάστηκε το 1981 στο Λονδίνο και έναν χρόνο αργότερα στο Μπρόντγουεϊ της Νέας Υόρκης. Υπήρξε το μακροβιότερο του είδους, ώσπου να ξεπεραστεί από «Το φάντασμα της όπερας» του ίδιου συνθέτη.

Το κοινό διαπίστωνε ότι ο σοβαρός, σκυθρωπός και αυστηρός ποιητής της Ερημης χώραςδιέθετε μιαν απίστευτη αίσθηση του χιούμορ. Ολα τα ανθρωπομορφικά στοιχεία, που στην υπόλοιπη ποίησή του είναι δυσδιάκριτα, αν δεχθεί κανείς ότι υπάρχουν, αναδεικνύονται στα ποιήματα αυτά που προκαλούν την ευφορία, το γέλιο και τον θαυμασμό - για να μην αναφερθούμε στην ευρηματικότητα και στην ασύγκριτη τεχνική τους.

Ο Ελιοτ δεν ήταν ασφαλώς ο μόνος συγγραφέας της νεότερης εποχής που είχε αδυναμία στα ζώα και ειδικότερα στις γάτες. Τις λάτρευαν η Κολέτ, ο Μαρκ Τουέιν, ο Χέμινγκγουεϊ και ο Σαρτρ, που τη γάτα του την ονόμαζε - τι άλλο; - Μηδέν (από το βασικό του βιβλίο, θεωρούμενο και καταστατικό έργο του υπαρξισμού, Το είναι και το μηδέν ). Ο Χούλιο Κορτάσαρ είχε δώσει το όνομα Τέοντορ Αντόρνο στη δική του, ο Μπέκετ ονόμασε τα δύο γατάκια του Βατ και Μέρφι (που είναι οι τίτλοι δύο μυθιστορημάτων του) και ο Χαρούκι Μουρακάμι σήμερα αποκαλεί τον γάτο του Κάφκα. Αλλοι σημαντικοί συγγραφείς όμως είχαν αδυναμία στους σκύλους, όπως ο Φόκνερ και ο Στάινμπεκ.
 
Γάτες πονηρές και δαιμονικές
 
Η σχέση των συγγραφέων με τα ζώα δεν περιορίζεται στην παιδική λογοτεχνία, μολονότι ο ανθρωπομορφικός χαρακτήρας των παραμυθιών όπου πρωταγωνιστούν ζώα κινηματοποιεί δραστικότερα τη φαντασία και καθιστά γοητευτικότερη την αλληγορία.

Οι συγγραφείς είχαν πάντοτε στενή σχέση με τα ζώα, ίσως γιατί προσπαθώντας να διεισδύσουν στην ανθρώπινη ψυχή πολλοί αμφιβάλλουν για το αν ο άνθρωπος είναι το κέντρο του Σύμπαντος. Και αν οι περισσότεροι τρέφουν αδυναμία στις γάτες, αυτό ίσως οφείλεται στην αίσθηση ελευθερίας που αποπνέουν αυτά τα υπερήφανα ζώα.
Για τούτο το αιλουροειδές έχουν γραφεί αναρίθμητες σελίδες από τον καιρό ακόμη που λατρευόταν στην αρχαία Αίγυπτο. Εξακολουθούν να γράφονται πλήθος γοητευτικά κείμενα και σήμερα. Για τη γάτα έγραψαν ποιητές πρώτης γραμμής: από τον Μποντλέρ και τον Τζον Κιτς ως τον Ρίλκε, τον Γέιτς και τον Μοντάλε. Και δικοί μας: ο Καββαδίας, ο Σαχτούρης, ο Σεφέρης, ο Ρίτσος, ο Πατρίκιος, η Δημουλά και άλλοι. (Για να μη μιλήσουμε για τις στερεότυπες εκφράσεις, όπως «μάτια γάτας», «περπάτημα γάτας», «ήρθε σαν τη γάτα», «αυτός είναι γάτα» και τις συναφείς.)

Η γάτα είναι σύμβολο του μυστηρίου και της ανεξαρτησίας. Στην Ερημη χώρα του Ελιοτ η πόλη (το Λονδίνο) είναι τόπος της εξορίας και της πτώσης, αλλά στο Εγχειρίδιο πρακτικής γατικής του γερο-Πόσουμ το Λονδίνο των γάτων του είναι βασίλειο της ελευθερίας και της κατεργαριάς.
Ως πλάσματα πονηρά και ανεξάρτητα - αλλά και δαιμονικά ενίοτε - εμφανίζονται στη λογοτεχνία οι γάτες. Μια τέτοια γάτα είναι ένας από τους εντυπωσιακότερους χαρακτήρες του Μπουλγκάκοφ στο σατιρικό του μυθιστόρημα Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα , όπου ο Εξαποδώ αποφασίζει να χώσει τη μύτη του στις υποθέσεις της Σοβιετικής Ενωσης. Της δίνει το όνομα Μπέγκεμοτ (η ρωσική ονομασία, που σημαίνει επίσης και ιπποπόταμος, του βιβλικού τέρατος Βεεμώθ). Είναι τεράστια, σχεδόν όσο και μια αρκούδα, βαδίζει στα δύο πόδια και λατρεύει τη βότκα, τα πιστόλια και το σκάκι. Αυτονόητο, θα έλεγα, αφού βρίσκεται στη Μόσχα. Δεν χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να συλλάβει κανείς την πολιτική διάσταση του βιβλίου. Γι' αυτό και το μυθιστόρημα του Μπουλγκάκοφ μόλις το 1967 εκδόθηκε στη Σοβιετική Ενωση.

Αλλά ο ευφυής εκείνος συγγραφέας έγραψε κι ένα άλλο σημαντικό έργο, την Καρδιά ενός σκύλου , όπου δεν πρωταγωνιστεί μια γάτα αλλά ένας αδέσποτος σκύλος, ο οποίος παίρνει τη μορφή ανθρώπου. Το αγαθό τετράποδο γίνεται άνθρωπος, δηλαδή το είδος του ανθρώπου που φιλοδοξούσε να δημιουργήσει το σοβιετικό σύστημα. Γραμμένο το 1925, είχε την ίδια περίπου τύχη με το Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα . Παρέμεινε ανέκδοτο ως το 1987.
 
Η αφοσίωση του σκύλου
 
Αν η γάτα θεωρείται σύμβολο της ανεξαρτησίας, ο σκύλος είναι το παράδειγμα της απόλυτης αφοσίωσης, λέει η κοινοτοπία - μολονότι αυτό ισχύει ως εκεί που ισχύει. Βεβαίως, το αντιπροσωπευτικότερο (αλλά και συγκινητικότερο) παράδειγμα αγάπης και αφοσίωσης είναι, ως γνωστόν, ο Αργος, το σκυλί του Οδυσσέα που τον αναγνωρίζει κι ας είναι ντυμένος ζητιάνος, κι ας έχουν περάσει 20 χρόνια από τότε που έφυγε.

Η απόδοση ανθρώπινων γνωρισμάτων στα ζώα - και το αντίστροφο - είναι ένας τρόπος να καταλαβαίνει κανείς καλύτερα τον κόσμο και στο πρακτικό και στο φαντασιακό επίπεδο.

Ο σύγχρονος συγγραφέας που λάτρεψε τους σκύλους ήταν ο Τζακ Λόντον. Οποιος έχει διαβάσει ένα από τα σημαντικότερα βιβλία του, το Κάλεσμα της άγριας φύσης , δεν πρόκειται να λησμονήσει τον πρωταγωνιστή του, τον σκύλο Μπακ, απόλυτο σύμβολο αφοσίωσης αλλά και του αγώνα για επιβίωση. Και κανένα άλλο πλάσμα δεν εκφράζει καλύτερα εκείνο που έλεγε ο συγγραφέας: πως το να δίνεις τροφή σε έναν σκύλο όταν πεινάει δεν είναι ένδειξη αγάπης. Ενδειξη αγάπης είναι όταν μοιράζεσαι μαζί του το φαγητό σου.

Γιατί όμως οι συγγραφείς και οι καλλιτέχνες καταλαβαίνουν καλύτερα - δεν θα έλεγα φυσικά πως αγαπούν περισσότερο - τα ζώα; Προφανώς επειδή ο ανθρωπομορφισμός και η μεταμόρφωση είναι συστατικά γνωρίσματα της φαντασίας, όπου μπορεί κανείς να κινηθεί με μεγαλύτερη ελευθερία, να αξιοποιήσει εντυπωσιακότερα την επινοητικότητά του, να μετατοπίσει το νόημα στην περιοχή της γοητείας και του παράξενου, να μας πει τελικά ότι ο κόσμος είναι πολύ ευρύτερος από όσο πιστεύουμε. Από τον Αίσωπο στον Λαφοντέν και από εκεί στον Αντερσεν και στους σύγχρονους μυθογράφους, η αλληγορική γλώσσα παραμένει κυρίαρχη σε μεγάλο τμήμα της παγκόσμιας κουλτούρας που θέλει να μιλήσει για το παρόν χωρίς να αποσπαστεί από τις μυθολογικές ρίζες και τα αιώνια προβλήματα: του Καλού και του Κακού, της αλήθειας και του ψέματος, της ζωής και του θανάτου.
 
Ο Οργουελ και τα ζώα
 
Τα ζώα κυριαρχούν στην παιδική λογοτεχνία, όμως στη λογοτεχνία των ενηλίκων μας θυμίζουν πως και ο πολιτισμός έχει την παιδική του ηλικία, με τα προτερήματα και τα ελαττώματά της. Οτι το αρχέγονο, το θαύμα συχνά, αλλά και η βαρβαρότητα όχι λίγες φορές έρχονται από το παρελθόν και μπορούν να παραμορφώσουν το παρόν.

Ετσι, για να καταγγείλει τον σταλινικό ολοκληρωτισμό ο Τζορτζ Οργουελ έγραψε μιαν ανεπανάληπτη πολιτική αλληγορία, τη Φάρμα των ζώων , όπου οι πρωταγωνιστές είναι τα ζώα ενός αγροκτήματος που κάποια μέρα επαναστατούν, διώχνουν τον ιδιοκτήτη και αναλαμβάνουν από κοινού τη φάρμα. Κάποια στιγμή όμως τα γουρούνια παίρνουν την εξουσία και επιβάλλουν ένα τυραννικό καθεστώς. Στο τέλος, οι ηγέτες τους «τα βρίσκουν» με τους ιδιοκτήτες των κτημάτων και στο συμπόσιο όπου τρώνε και πίνουν τους βλέπουν τα άλλα ζώα του αγροκτήματος και δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν ποιοι από τους συνδαιτυμόνες είναι οι άνθρωποι και ποιοι τα ζώα.

Ο Οργουελ είχε δει από νωρίς τη μεταλλαγή του σοβιετικού καθεστώτος και τη μετατροπή του σε δικτατορία. Και δεν είναι διόλου τυχαίο που στον αρχηγό των γουρουνιών (που αντιπροσωπεύει τον Στάλιν) δίνει το όνομα Ναπολέων. Για να τονίσει πως, εκτός από ολοκληρωτικό, το καθεστώς είχε και αυτοκρατορικό χαρακτήρα.
 
 
Ο Μέλβιλ και ο Χ. Γκ. Γουέλς
 
Ουδείς φανταζόταν έως τον 19ο αιώνα πως θα βρισκόταν συγγραφέας που θα επέλεγε ένα θαλάσσιο κήτος, μιαν άσπρη φάλαινα, για να στήσει μια αλληγορία του Κακού, της έμμονης ιδέας για εκδίκηση, του πάθους που τυφλώνει τον νου και σε τελική ανάλυση της ζωής και του θανάτου. Πρόκειται φυσικά για τον Μόμπι Ντικ (όνομα της φάλαινας) του Χέρμαν Μέλβιλ, ένα από τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών, όπου κι αυτά που προανέφερα μέρος μόνο καλύπτουν από το τεράστιο συμβολικό πεδίο που ανοίγεται σε τούτο το μεγάλο έργο.

Αργότερα ο Χ. Γκ. Γουέλς εξέδωσε το Νησί του δρος Μορό , από τα πρώτα και σημαντικότερα έργα επιστημονικής φαντασίας, όπου σε ένα νησί ο παρανοϊκός δρ Μορό δημιουργεί ζώα που μοιάζουν με ανθρώπους διά της ζωοτομίας, μιας φριχτής πρακτικής που μετά τη δημοσίευση του μυθιστορήματος απαγορεύτηκε στην Αγγλία.
Θα μπορούσε κανείς να επεκταθεί σε πλήθος παραδείγματα. Πάντως, το πέρασμα των ζώων από τη λογοτεχνία και την τέχνη και στη συνέχεια από τη μαζική κουλτούρα (με κατ' εξοχήν παράδειγμα τον Ντίσνεϊ) έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στην ανάπτυξη της ζωοφιλίας σε όλον τον κόσμο. Οι άνθρωποι, στη Δύση τουλάχιστον, άρχισαν να συμπεριφέρονται καλύτερα στα ζώα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες τα ζώα - και ειδικότερα τα κατοικίδια - είχαν καλύτερη μεταχείριση από τον 19ο ακόμη αιώνα, αν κρίνει κανείς από τα κείμενα των δύο υπερβατιστών δοκιμιογράφων της χώρας: του Εμερσον και του Θορό. Στην Αγγλία έχουν γραφτεί τα τελευταία χρόνια πολλά βιβλία για τα δικαιώματα των ζώων, ενώ και στον τόπο μας τα περιστατικά κακομεταχείρισής τους, που κάποτε ήταν συνηθισμένο φαινόμενο, έχουν περιοριστεί. Στον ισλαμικό κόσμο φέρονταν πάντα με μεγάλο σεβασμό στις γάτες, ενώ μεταχειρίζονται και σήμερα με άθλιο τρόπο τους σκύλους (προφανώς επειδή η γάτα ήταν το αγαπημένο ζώο του προφήτη Μωάμεθ).

Πέρα από τις αναλύσεις, τις κατηγοριοποιήσεις του πνεύματος και τα συναφή, μια απλή αλήθεια ορίζει τον πολιτισμό κάθε κοινωνίας: το πώς συμπεριφέρεται στους αναπήρους, στα παιδιά και στα ζώα.
 

Το βάφτισμα των γάτων

Το να βαφτίζεις τα γατιά έχει μια δυσκολία...
Δεν είναι επιπόλαιη κι ανάλαφρη ασχολία

Καθόλου δεν τρελάθηκα και δεν το λέω αστεία:
Κάθε μια γάτα ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΤΡΙΑ!
Ενα, να τη φωνάζουμε στην οικογένειά της
Ας πούμε Βίκτωρ, Αύγουστος, Τζωρτζίνα, Ιπποκράτης
Ας πούμε Μέρλιν, Τζόναθαν, Αλόνζο, Μανταλένα
Καθημερινά ονόματα, καλά συνηθισμένα
Ονόματα για τζέντλεμεν και άλλα για κυρίες
Ας πούμε Πλάτων, Αδμητος, Ηλέκτρα, Ευρυάλη
Μα όλα αυτά είναι κοινά, και θα τα έχουν κι άλλοι.
Μια γάτα όμως, να ξέρετε, θέλει και το δικό της
Το δεύτερο το όνομα, το αποκλειστικό της!
Για να μπορεί αφ' υψηλού τον κόσμο να κοιτάει
Και την ουρά της πάντοτε ψηλά να την κρατάει.
Πρέπει να είναι όνομα μονάχα για μια Γάτα:
Χουρχούρης, για παράδειγμα, Γλείψος, Χνουδοπατάτα
Κι άλλα πολλά τέτοιας λογής μπορώ να αναφέρω:
Μπομπαλουρίνα, Πιρπιρής, Φρουφρού, Τρελοκαμπέρω.
Πέρα όμως απ' αυτά τα δυο, υπάρχει κι ένα άλλο
Τ' όνομα το μοναδικό, το τρίτο, το μεγάλο:
Το όνομα το μυστικό, ΠΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΔΕΝ ΞΕΡΕΙ
Και Γάτα σ' άνθρωπο μπροστά ποτέ δεν αναφέρει.
Οταν σε διαλογισμό λοιπόν μια γάτα δείτε
Πάντα ο λόγος είν' αυτός και να το θυμηθείτε:
Σ' απύθμενους συλλογισμούς βρίσκεται βυθισμένη
Για τ' όνομα το άρρητο
Το αρρητορητονιάρρρητο
Το όνομά της το κρυφό σκέπτεται μαγεμένη
 
T.S. Eliot, από το Εγχειρίδιο πρακτικής γατικής του γερο-Πόσουμ . 
Πηγή : Το Βήμα