Εννέα μήνες αγωνίας μέχρι οι γονείς να σφίξουν στην αγκαλιά τους το μωράκι τους. Κι αυτό καμία αγωνία δεν έχει καθώς η ζεστή και φιλόξενη μήτρα της μαμάς είναι ο ιδανικός τόπος για την ανάπτυξή του. Σε αυτό το «κουκούλι» το μωρό μεγαλώνει, τρέφεται, κινείται, ζει… Και η ζωή του εκεί μέσα είναι παράξενη, ιδιαίτερη, μοναδική, σπουδαία… Γι’ αυτό αξίζει να τη δούμε για να κατανοήσουμε λίγο καλύτερα το θαύμα της ζωής!
Γράφει η Σώτη Τριανταφύλλου
Tα βίαια επεισόδια στο Φέργκιουσον του Μιζούρι μετά τον θανάσιμο πυροβολισμό εναντίον του νεαρού Μάικλ Μπράουν, τροφοδοτούν, όπως συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις, αντιαμερικανική προπαγάνδα και διεθνές μένος. Δεν θα αναλύσω εδώ τα ρατσιστικά φαινόμενα στις ΗΠΑ: το πρόβλημα είναι, φυσικά, πολύ πιο σύνθετο από μια αντιπαράθεση λευκών-μαύρων και πλουσίων-φτωχών ή από μια αντιπαράθεση μεταξύ θυτών και θυμάτων. Ο ρατσισμός είναι αμφίδρομος, περιλαμβάνει εθνικούς και φυλετικούς μύθους, ψευδοϊστορία, ηθικό σχετικισμό και πολιτιστικούς πολέμους. Θα σταθώ σε μερικά φαινόμενα που συνοδεύουν προφανείς κακοδικίες όπως αυτή της αθώωσης του αστυνομικού.
Tο πρώτο που αξίζει να σχολιαστεί είναι η δημιουργία μιας φαντασμαγορικής, αιματηρής εικόνας για την αμερικανική κοινωνία στην οποία εκτυλίσσεται φυλετικός και ταξικός πόλεμος. Πράγματι, σε ορισμένες περιοχές –κυρίως σε θύλακες φτώχειας και ανεργίας– υπάρχει ένταση· οι αιτίες όμως είναι και πάλι πολύ πιο σύνθετες (μορφωτικό επίπεδο, δημογραφικές πιέσεις, classism) από το παρελθόν της δουλείας και των διακρίσεων που υποτίθεται ότι διαχέεται, αναλλοίωτο, στο παρόν. Πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι ο φυλετικός χωροταξικός διαχωρισμός δεν προκύπτει από τον νόμο ή από κάποια σκοτεινή συνωμοσία των λευκών, αλλά από μια σειρά παράγοντες μεταξύ των οποίων είναι η αναμόχλευση των φυλετικών παθών εκ μέρους των μαύρων και λευκών δημαγωγών. Θα επανέλθω σ’ αυτό παρακάτω.
Οι κοινωνικές ταραχές και η δυναμική, στρατιωτικού τύπου, αστυνομική παρουσία είναι μάλλον σπάνιες – δεδομένου του μεγέθους και του πληθυσμού της χώρας. Η ιδέα ότι η αστυνομία δολοφονεί μαύρους πολίτες σε εξάρσεις ρατσιστικού μίσους βασίζεται στην αντικρατική ιδεολογία –«το κράτος σκοτώνει»– που έχει βαθιές ρίζες στη λαϊκή παράδοση ακόμα και στο εσωτερικό των ΗΠΑ: όμως, αντίθετα από τις πεποιθήσεις όσων μαθαίνουν για τις ΗΠΑ μέσω των χολιγουντιανών ταινιών και της διεθνούς προπαγάνδας, η αστυνομία κάνει, στις περισσότερες περιπτώσεις, τη δουλειά της, μια δουλειά που δεν είναι εύκολη. Γενικά μιλώντας, πρόκειται για μια μάλλον ευνομούμενη χώρα (εξαιρέσεις, εκκεντρικότητες και υπερβολές υπάρχουν), όπου όντως το ιδεώδες του Νόμου και της Τάξης διαφοροποιείται από το ευρωπαϊκό.
Από το 2000 έχουν σημειωθεί καμιά εικοσαριά βίαια επεισόδια στους αμερικανικούς δρόμους και στις πανεπιστημιουπόλεις, όπου η αστυνομία ενεπλάκη χωρίς όμως να σημειωθεί «φόνος»: έγιναν συλλήψεις και, ως είθισται, ακολούθησαν σποραδικοί βανδαλισμοί και λεηλασίες.
Κοντολογίς, η «ζούγκλα της ασφάλτου» δεν είναι και τόσο ζούγκλα: εξάλλου, η εγκληματικότητα μειώνεται σταθερά σχεδόν σε όλες τις πολιτείες, ενώ οι πολιτικές διαμαρτυρίες, όπως το κίνημα Occupy Wall Street, σπανίως περιλαμβάνουν ακρότητες είτε από την πλευρά των διαδηλωτών, είτε από την πλευρά της αστυνομίας. Το σίγουρο είναι ότι η αμερικανική αστυνομία –και το αμερικανικό κοινό γενικότερα– ανέχεται πολύ λιγότερη βία στον δημόσιο χώρο από όση θεωρείται «φυσιολογική» στην Ευρώπη και απαντά με πολύ περισσότερη. Νομίζω πως είναι περιττό να αναφέρω ότι, σε μια τόσο μεγάλη επικράτεια, πρέπει να θεωρηθεί σχεδόν αναπόφευκτη η παρουσία φοβικών, ρατσιστών ή ελαφρώς ψυχοπαθών στο αστυνομικό σώμα – παρ’ όλ’ αυτά το αναφέρω. Σε πολλές αναμετρήσεις υπόπτων ή φυγάδων με αστυνομικούς, οι αστυνομικοί απαντούν με πυροβολισμούς τους οποίους δικαιολογούν ως αμυντικούς (π.χ. στην περίπτωση του Αμάντου Ντιάλλο το 1999 και του Σων Μπελ το 2006). Προσθέτω επίσης ότι για θανατηφόρους πυροβολισμούς ευθύνονται κατά καιρούς μαύροι αστυνομικοί, όπως συνέβη πριν από λίγους μήνες στο Σολτ Λέικ Σίτι: επειδή το θύμα ήταν λευκός και, πιθανότατα, εγκληματίας –αν και άοπλος τη στιγμή του θανάτου του– δεν κουνήθηκε φύλλο και η υπόθεση ξεχάστηκε.
Δεύτερο ζήτημα: οι ΗΠΑ, ως δημοκρατική χώρα με ολοκληρωτικούς πειρασμούς –μιλιταρισμό, προτεσταντική θεμελιοκρατία– είναι πολιτικά και πολιτιστικά διχασμένη. Οι Ευρωπαίοι (και όλοι οι υπόλοιποι) βλέπουν τον αμερικανικό δικομματισμό σαν μια παραλλαγή στο ίδιο θέμα: ωστόσο, οι αποκλίσεις είναι τόσο ζωτικές και κεφαλαιώδεις ώστε η εσωτερική αντιπολίτευση καταλήγει σε διχασμό. Όπως παντού, οι Αμερικανοί πολιτικοί ευθυγραμμίζονται με τις επιθυμίες και τις ανάγκες των ψηφοφόρων τους – για να τους ικανοποιήσουν και για να επανεκλεγούν. Γεγονότα σαν αυτά του Φέργκιουσον –όχι μόνον ο αρχικός φόνος αλλά η συνακόλουθη αστυνομική βαναυσότητα– χρησιμεύουν στην αμαύρωση των υπαρχουσών εξουσιών (από τον τοπικό σερίφη μέχρι τον κυβερνήτη της πολιτείας και τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο) με παράλληλη ανάδειξη εναλλακτικών προσώπων και προτάσεων. Στην ουσία, οι φόνοι και οι φυλετικοί «μάρτυρες» είναι δώρο για τους δημαγωγούς. Μαύροι λαοκάπηλοι σαν τον Αλ Σάρπτον, ακόμα και σαν τον Τζέσσι Τζέιμς, τρίβουν τα χέρια τους κάθε φορά που εκδηλώνεται ρατσιστική βία – το ίδιο ισχύει για κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους όπως ο Γουίλλιαμ Λέισι Κλέι: η παράδοση του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ περιορίζεται πια στις αγιογραφίες των σχολικών εγχειριδίων και δεν επηρεάζει τη στρατηγική των Αφροαμερικανών· δυστυχώς για τους ίδιους. Οι αντιδράσεις των πολιτικών είναι λοιπόν συναισθηματικές και ελάχιστα πρακτικές: δεν προσφέρουν απαντήσεις στα ερωτήματα πώς θα αποφευχθεί η αστυνομική βία και η κατάχρηση εξουσίας ή πώς θα περιοριστεί ή θα απαγορευτεί η οπλοφορία εκ μέρους των πολιτών (η οποία συντελεί, εκ των πραγμάτων, στο μοιραίο παιχνίδι νεύρων πολιτών-αστυνομίας). Εξάλλου, η απεριόριστη ελευθερία του λόγου στις ΗΠΑ καταλήγει σε ένα ακόμα, εκ φύσεως, ανεπίλυτο πρόβλημα: η λαϊκή αμερικανική τέχνη παροξύνει τα φυλετικά και ταξικά πάθη και δημιουργεί φαύλο κύκλο. (Έγραφα πριν από ένα δυο χρόνια για το πώς ο Κουέντιν Ταραντίνο με το “Django Unchained” επιδεικνύει πολιτική ανευθυνότητα – όσο για τους στίχους της ραπ και του χιπ-χοπ θα μπορούσαν να ενταχθούν σε νόμο εναντίον της εχθροπάθειας.)
Το τρίτο ζήτημα είναι η διεθνής αντίδραση στα γεγονότα του Φέργκιουσον, δηλαδή, στην ουσία, η διεθνής αντίδραση σε ό,τι δυσφημεί τις ΗΠΑ και ποτέ σε ό,τι τις διαφημίζει. Βρίσκω γελοίο το να διαμαρτύρονται κυβερνήσεις που σφαγιάζουν τους πολίτες τους όπως η Κίνα, η Αίγυπτος και, εδώ το πράγμα παραγίνεται κωμικό, η Βόρεια Κορέα η οποία αποκάλεσε τις ΗΠΑ «νεκροταφείο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Σε παρόμοιες δηλώσεις προέβη εκπρόσωπος του υπουργείου εξωτερικών της Ρωσίας και της Τουρκίας, ακόμα δύο χώρες που θα έπρεπε να κοιταχτούν πρώτα στον καθρέφτη. Όσο για το Ισλαμικό Κράτος και για τις δυνάμεις του παγκόσμιου ισλαμικού εξτρεμισμού δήλωσαν, η καθεμιά από την πλευρά της, ότι «θα εκμεταλλευτούν προς όφελός [τους] τη ρατσιστική ένταση στο Φέργκιουσον». Την έχουν ήδη εκμεταλλευτεί: το «Έθνος του Ισλάμ» και ο ηγέτης του Λούις Φάρρακαν –ένοχος «χωρίς hard evidence» για τη δολοφονία του Μάλκομ Χ– στρατολογεί νεαρούς μαύρους διασπείροντας φυλετικό, θρησκευτικό και σεξιστικό μίσος. Ανέκαθεν απορούσα πώς ο Φάρρακαν έχει ξεφύγει από την παγίδα του νόμου. Εδώ θα συμφωνήσω με τους εχθρούς των ΗΠΑ: η δικαιοσύνη δεν είναι τυφλή, είναι φοβική – και επειδή δεν μπορεί και δεν θέλει να επιτεθεί εναντίον των πραγματικών ενόχων, όπως είναι ο Φάρρακαν και οι περί αυτού φασίστες, δημιουργεί υπαρξιακή ανησυχία στον λευκό πληθυσμό ο οποίος αποκρίνεται εξίσου φοβικά. Με τη σειρά της, η φοβία προκαλεί φυλετική αναδίπλωση σε κλειστές κοινότητες (μια αμερικανική εκδοχή του “communautarisme”) και αφήνει περιθώριο στην παρανομία, στην αυτοδικία και στον ρεβανσισμό.
Πηγή:athensvoice
Το «Jimmy’s Hall» είναι βασισμένο στην αληθινή ιστορία του Τζίμι Γκράλτον, ενός Ιρλανδού που το 1933 απελάθηκε στην Αμερική καθώς η αίθουσα χορού και πολιτιστικό κέντρο που άνοιξε σε μια επαρχιακή πόλη της χώρας του κρίθηκε ότι διασπείρουν επικίνδυνες πολιτικές ιδέες. Ο Κεν Λόουτς είχε ήδη επισκεφθεί την ιστορία της Ιρλανδίας με το «Ο άνεμος χορεύει το κριθάρι», την ταινία που του χάρισε τον Χρυσό Φοίνικα, και τώρα επιστρέφει λίγο πολύ στην ίδια περίοδο με μια ταινία που δεν μιλά μόνο για παρελθόν. Τον συναντήσαμε στις Κάννες, όπου το φίλμ συμμετείχε στο επίσημο διαγωνιστικό, και ξεκινήσαμε φυσικά την κουβέντα μας από το... τέλος.
Έχετε δηλώσει ότι αυτή θα είναι η τελευταία ταινία σας. Θα βγείτε στη σύνταξη, λοιπόν;
Δεν είμαι σίγουρος ότι «θα βγω στη σύνταξη». Ήταν κάτι που το είπα κι όταν το είπα το εννοούσα, βρισκόμουν σε μια στιγμή μεγάλης πίεσης, όμως ακόμη κι αν δεν έχω κάποιο σχέδιο για μια επόμενη ταινία κι αν αυτή ήταν δύσκολο να γίνει, αυτό δεν σημαίνει ότι θα σταματήσω το σινεμά για πάντα. Ίσως κάνω ένα ντοκιμαντέρ, αλλά αυτή τη στιγμή δεν είμαι ακόμη σίγουρος για το ποια θα είναι η συνέχεια.
Επιστρέφετε στην Ιρλανδία με το «Jimmy’s Hall». Τι σας έλκει στη χώρα και την ιστορία της;
Υπάρχουν πολλά σημεία στην ιστορία της σχέσης της Αγγλίας με την Ιρλανδία που λένε πολλά για τον ιμπεριαλισμό για τις κοινωνικές τάξεις, για την πολιτική κατάσταση του σήμερα. Επίσης είναι ιστορίες που διαδραματίζονται δίπλα μας σε μια χώρα που μιλάει αγγλικά κι έχει έναν πολύ πλούσιο δικό της πολιτισμό. Συν τοις άλλοις, είναι πάντα ενδιαφέρον να δουλεύεις εκεί. Οι άνθρωποι είναι αστείοι, έχουν πάντα ενδιαφέρουσες ιστορίες να πουν, το τοπίο είναι συναρπαστικό, μιλούν τη γλώσσα μου, είναι πάντα απόλαυση να επιστρέφω.
Κι ο Τζίμι Γκράλτον; Θα έλεγε κανείς πως η ιστορία του είναι μάλλον περιφερειακή σε ένα τοπίο μιας χώρας με πολύ πιο έντονη πολιτική πραγματικότητα. Γιατί επιλέξατε να την αφηγηθείτε;
Ίσως η ιστορία του να μη μοιάζει τόσο επείγουσα όσο αυτή στο «Ο άνεμος χορεύει το κριθάρι», όμως αποτελεί κατά κάποιο τρόπο μια συνέχειά της και βρίσκω ότι μιλά για μια σειρά από σημαντικά πράγματα. Για την ανάγκη ύπαρξης ενός ασφαλούς χώρου όπου οι άνθρωποι θα μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα και να υπάρχουν δίχως καταπίεση. Μιλά επίσης για το πως το να έχεις προοδευτικές ιδέες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να είσαι υπερβολικά σοβαρός ή δίχως χιούμορ. Και κυρίως μιλά για κάτι που ξέρουμε όλοι, ότι σε κάθε εποχή οι ιδέες που διαφέρουν από την κυρίαρχη ιδεολογία κρίνονται επικίνδυνες και καταπιέζονται με κάθε τρόπο.
Προφανώς βλέπετε το φιλμ και σαν μια παραβολή για τις μέρες μας. Ο σεναριογράφος σας Πολ Λάβερτι έλεγε ότι ο Τζίμι Γκράλτον του θυμίζει κάποιον σαν τον Τζούλιαν Ασάνζ του Wikileaks.
Ασφαλώς. Η ιστορία του Τζίμι δεν αφορά μόνο την εποχή του. Και κατά κάποιον τρόπο κι ο Ασάνζ, όπως εκείνος, αποπειράθηκε να δώσει την ευκαιρία στους ανθρώπους να δουν ολόκληρη την εικόνα, δίνοντάς τους πρόσβαση στην αλήθεια. Κι φυσικά καταδιώχθηκε σκληρά. Όπως συνέβη και με τον Ασάνζ, ο οποίος σχεδόν εγκαταλείφθηκε στην τύχη του με σχεδόν σοκαριστικό τρόπο, τόσο από την αριστερά όσο κι από τον προοδευτικό τύπο.
Οι ταινίες σας είναι πάντα πολιτικές και η ματιά σας επίσης. Εξακολουθείτε να πιστεύετε στην πολιτική;
Εξαρτάται από το τι περιγράφουμε ως πολιτική. Τα μεγάλα πολιτικά κόμματα σχεδόν σε κάθε χώρα μοιάζουν να εξυπηρετούν τα συμφέροντα των πολυεθνικών εταιρειών κι όχι των ανθρώπων που τα εκλέγουν και κάπως έτσι όλο και περισσότεροι άνθρωποι νιώθουν αποκομμένοι από την πολιτική και στρέφονται σε χώρους όπως αυτός της άκρας δεξιάς. Όμως πολιτική για μένα είναι κάτι πιο βασικό. Είναι ο τρόπος με τον οποίο συνυπάρχουμε ο ένας με τον άλλο, το σύστημα που δημιουργούμε για να μπορούμε να ζούμε μαζί κι αυτό, όπως καταλαβαίνετε, είναι κάτι στο οποίο δεν μπορείς να πάψεις να πιστεύεις. Δεν μπορώ να πάψω να πιστεύω στον άνθρωπο.
Το X Tweel, το ελαστικό χωρίς αέρα μπήκε σε γραμμή παραγωγής. Συγκεκριμένα, η Michelin άνοιξε στα τέλη Νοεμβρίου το νέο της εργοστάσιο στην Βόρεια Αμερική για την παραγωγή των επαναστατικών ελαστικών.
Το νέο ελαστικό δεν έχει αέρα. Πρόκειται για μια ιδέα που παρουσιάστηκε αρχικά ως πρωτότυπο στην Έκθεση Αυτοκινήτου του Παρισιού το 2004. Το ελαστικό αυτό βασίζεται στην παραδοσιακή τεχνολογία των Ράντιαλ αλλά δεν χρειάζεται αέρα, για αυτό και εξαφανίζει το ρίσκο του κλαταρίσματος αλλά και τον έλεγχο της πίεσης του αέρα.
