Γνωρίζετε το γογγύλια; Ίσως ναι, όμως επειδή γενικά σε πολλούς είναι άγνωστα, ας δούμε για τα “παρεξηγημένα” γογγύλια, τον τρόπο με τον οποίο καλλιεργούνται, τις θεραπευτικές τους ιδιότητες και τα πεντανόστιμα μυστικά τους.

Το γογγύλι είναι δημοφιλές, βασικό τρόφιμο στην ευρωπαϊκή διατροφή από τους προϊστορικούς χρόνους. Συχνά συνδέεται με άλλους βολβούς ή ρίζες, όπως οι πατάτες και τα τεύτλα, αλλά στην πραγματικότητα είναι μέρος της οικογένειας των σταυρανθών.

Το γογγύλι ή Brassica rapa, είναι διετές ποώδες φυτό και καλλιεργείται όπως το λάχανο, καθώς είναι στενός συγγενής του. Κατάγεται από τη Σιβηρία.

Μαζί με τα άλλα του θρεπτικά «ξαδέλφια» -όπως το μπρόκολο, τα λαχανάκια Βρυξελλών, η ρόκα και το κατσαρό λάχανο- τα γογγύλια παρέχουν μια καλή ποσότητα θρεπτικών συστατικών, παρόλο που έχουν λίγες θερμίδες.

Τα γογγύλια εξημερώθηκαν πριν από 40 αιώνες. Από τότε τρώγονται, βραστά, στον ατμό, τηγανητά με μπύρα, με βούτυρο ή φρέσκα από τον κήπο. Στη Ρωσία, μέχρι τη εποχή της Αικατερίνης Β΄ (όταν στη Ρωσία έγινε η εισαγωγή της πατάτας) τα γογγύλια ήταν ένα από τα κύρια τρόφιμα για τους κατοίκους της.

Εμείς οι Έλληνες πολύ λίγο χρησιμοποιούμε τα γογγύλια. Η ρέβα ή γογγύλι Βrasica rapa είναι το λαχανικό με το οποίο έχουμε μια παράξενη σχέση αγάπης και μίσους από πολύ παλιά. Όταν οι Αryans κατέκτησαν την Ινδία το 1500 π.κ.χ., για παράδειγμα, απαγόρευσαν στα μέλη της φυλής τους να τρώνε τα φαγητά των κοινών πολιτών, ανάμεσα στα οποία ήταν και το ταπεινό (αλλά χορταστικό) γογγύλι (καθώς και τα μανιτάρια, τα κρεμμύδια και το σκόρδο).

Ο Columella, Ρωμαίος συγγραφέας του 1ου αι. μ.κ.χ. που ασχολιόταν με τη γεωργία, δικαιολόγησε τις συνταγές του με γογγύλια λέγοντας ότι αφορούν ένα τρόφιμο που δεν έπρεπε να υποτιμάται, γιατί γέμιζαν εύκολα το στομάχι των φτωχών.

Ακόμα και ο Απίκιος, που τα σνομπάριζε, είχε δώσει μερικές γκουρμέ συνταγές με αυτά, όπως ένα πιάτο με γογγύλια και πάπια που ταίριαζε στα πιο μεγαλοπρεπή ρωμαϊκά συμπόσια. «Τα γογγύλια είναι σκληρά και μαγειρεύονται άσχημα» έγραφε ο ανώνυμος συγγραφέας του 14ου αι. του Le Μenagier de Ρaris. 

Ήταν πολύ σημαντικό τρόφιμο τον 16ο αιώνα,

το μέσο επιβίωσης για τους Σλοβένους, μετά τους λιμούς που προκάλεσαν οι επιδρομές των Οθωμανών. Το Αlleluia ήταν ένα συνηθισμένο πιάτο μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Στην Ανατολική Μεσόγειο, στους Τούρκους και τους Άραβες αρέσουν τα γογγύλια.

Στους Άραβες αρέσουν τουρσί και συχνά προσθέτουν και ένα παντζάρι, για χρώμα. Οι Κορεάτες, Ιάπωνες και Κινέζοι απολαμβάνουν και αυτοί γογγύλια τουρσί. Οι Κινέζοι πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα, λιάζοντας τα γογγύλια σε λωρίδες στον ήλιο και διατηρώντας τα σε σάλτσα σόγιας.

Διατροφική αξία

Ένα μέσο, ακατέργαστο γογγύλι (περίπου 122 γραμμάρια) περιέχει 34 θερμίδες, 0 γραμμάρια λίπους, 8 γραμμάρια υδατανθράκων (συμπεριλαμβανομένων 5 γραμμ. ζάχαρης και 2 γραμμάρια ινών) και 1 γραμμάριο πρωτεΐνης.

Στη χημική σύνθεση του περιλαμβάνει ακόμη βιταμίνες, ανόργανα άλατα και ειδικά μια σπάνια ουσία την glyukorafanin, φυτική “πρόδρομος” της σουλφοραφάνης, η οποία έχει ισχυρές αντικαρκινικές και αντιδιαβητικές ιδιότητες.

Η Glyukorafanin βρίσκεται σχεδόν σε όλους τους τύπους των λάχανων, αλλά σε βιολογικά σημαντικές ποσότητες είναι παρούσα μόνο στο αγαπημένο γογγύλι μας, το μπρόκολο και το κουνουπίδι. 

Τρώγοντας ένα μέσο γογγύλι, παίρνετε το 54% των ημερήσιων αναγκών σε βιταμίνη C (σχεδόν διπλάσια από τα πορτοκάλια, τα λεμόνια και το λάχανο), καθώς και το 8% του μαγγανίου, το 7% του καλίου και το 5% της βιταμίνης Β6, του φυλλικού οξέος και του χαλκού.

Επιπλέον, τα γογγύλια έχουν βιταμίνες Α, Β1, Β2, Β5, PP, καροτίνη, ασβέστιο, φώσφορο, μαγνήσιο, σίδηρο, νάτριο, θείο, και μια μικρή ποσότητα ιωδίου.

Οφέλη για την υγεία

Το γογγύλι περιλαμβάνει μια σειρά από απαραίτητα ανόργανα άλατα του ανθρώπινου σώματος, γεγονός που του προσδίδει θεραπευτικές ιδιότητες. Το θειικό άλας, που έχει για παράδειγμα, καθαρίζει το αίμα, σπάει τις πέτρες στα νεφρά και στην ουροδόχο κύστη.

Είναι αποτελεσματικό ενάντια σε λοιμώξεις, ασθένειες του δέρματος και βρογχίτιδα. Δρα προληπτικά κατά του καρκίνου. To μαγνήσιο, που περιέχει, βοηθά τα οστά να συσσωρεύσουν ασβέστιο. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για την ανάπτυξη και την ενίσχυση του σκελετού, ειδικά στον αναπτυσσόμενο οργανισμό των παιδιών και των εφήβων.

Ακόμη και για τους ηλικιωμένους ανθρώπους που τα οστά τους αρχίζουν να “μαραίνονται”. Τα γογγύλια είναι πολύ χρήσιμα για τον οργανισμό. Λόγω της επουλωτικής και ιαματικής ιδιότητας, τα γογγύλια χρησιμοποιούνται στη λαϊκή ιατρική για την πρόληψη και τη θεραπεία πολλών ασθενειών.

Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών όλων των ειδών έχει συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο για πολλές δυσμενείς καταστάσεις υγιείας. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η αύξηση της κατανάλωσης φυτικών τροφών, όπως τα γογγύλια, μειώνει τον κίνδυνο παχυσαρκίας, διαβήτη, καρδιακών παθήσεων και της συνολικής θνησιμότητας, ενώ βοηθά στη διατήρηση μιας υγιούς επιδερμίδας και στην αυξημένη ενέργεια.

Βοήθεια σε ασθένειες

– Τα γογγύλια έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, γι’ αυτό δημιουργούν αίσθημα πληρότητας και κορεσμού. Επίσης, επειδή είναι πλούσια σε ίνες διατηρούν σταθερό το σάκχαρο του αίματος.

– Τα τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε ίνες έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν τον επιπολασμό των εξάρσεων της εκκολπωματίτιδας με την απορρόφηση νερού στο παχύ έντερο, ενώ βοηθούν στη μείωση της πίεσης και της φλεγμονής του παχέος εντέρου.

– Η περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες στα γογγύλια αποτρέπει, επίσης, τη δυσκοιλιότητα και προωθεί την κανονικότητα, για ένα υγιές πεπτικό σύστημα, ενώ απομακρύνει τις καθημερινές τοξίνες μέσω της χολής και των κοπράνων.

– Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι οι ίνες έχουν ρόλο ρυθμιστή του ανοσοποιητικού συστήματος και, κατά συνέπεια, μειώνουν τον κίνδυνο της φλεγμονής που σχετίζεται με τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τον διαβήτη, τον καρκίνο και την παχυσαρκία.
Για περισσότερα Φυτικές ίνες: Γιατί είναι απαραίτητες σε μία υγιεινή διατροφή 

– Σύμφωνα με μια μελέτη του 2013 που δημοσιεύθηκε στο «British Journal of Clinical Pharmacology», τα τρόφιμα που περιέχουν νιτρικά άλατα, όπως τα γογγύλια και τα πράσινα λάχανα, έχουν πολλαπλά αγγειακά οφέλη, συμπεριλαμβανομένων της μείωσης της αρτηριακής πίεσης, της αναστολής της συσσώρευσης αιμοπεταλίων, καθώς και της διατήρησης ή της βελτίωσης της ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας.

– Επίσης, τα γογγύλια περιέχουν κάλιο,

το οποίο θεωρείται ότι διώχνει το νάτριο (αλάτι) από το σώμα, βοηθά στην απόφραξη των αρτηριών και καταπολεμά τον καρκίνο. Πιο πρόσφατα, οι ερευνητές μπόρεσαν να εντοπίσουν την ένωση σουλφοραφάνη, που υπάρχει στα σταυρανθή λαχανικά και είναι σημαντική στην καταπολέμηση του καρκίνου.

Βοηθά στη ρύθμιση του μεταβολισμού και την τόνωση της δραστηριότητας του γαστρεντερικού σωλήνα. Ο χυμός από φρέσκια ρίζα γογγυλιού, χρησιμοποιείται ως αποχρεμπτικό και διουρητικό.

Το γογγύλι καθαρίζει και θεραπεύει προβλήματα του στομάχου, τη γαστρίτιδα τη σπαστική κολίτιδα και προβλήματα των εντέρων. Έχει αντισηπτικές και διουρητικές ιδιότητες.
Πιάτα από γογγύλι, συνιστώνται για τους διαβητικούς και για άτομα παχύσαρκα. Καθώς έχει λίγες θερμίδες καταλήγει μια ευνοϊκή τροφή για την απώλεια βάρους.

Γογγύλια για καλή όραση

Η επαρκής πρόσληψη βιταμίνης C έχει αποδειχθεί ότι βοηθά να κρατήσουμε τα μάτια μας υγιή, παρέχοντάς τους αυξημένη προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία. Τρώγοντας μόνο δύο μεσαίου μεγέθους γογγύλια καλύπτουμε τις ανάγκες μας σε βιταμίνη C για ολόκληρη την ημέρα. Τέλος, έχει αποδειχθεί ότι τα γογγύλια μειώνουν τον κίνδυνο της εξέλιξης της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας.

Πώς τα διαλέγουμε

Όπως με όλους τους βολβούς, προτιμάμε τα βιολογικά. Διαλέγουμε τα στρογγυλά, τραγανά, γερά και σκληρά. Το μέγεθός τους δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερο από ένα μεγάλο μανταρίνι.

Πώς τα καθαρίζουμε

Τα ξεφλουδίζουμε (συμβατικά ή βιολογικά) και, αν είναι μεγάλα, αφαιρούμε το εξωτερικό στρώμα της σάρκας γιατί είναι σκληρούτσικο. Αφαιρούμε επίσης τη βάση και την κορυφή τους με κοφτερό μαχαίρι.

Με τι ταιριάζουν

Στη γεύση θυμίζουν πολύ τα ραπανάκια αλλά είναι πιο έντονη και πιο γλυκιά. Ταιριάζουν σε αναρίθμητα πιάτα κατσαρόλας, με μοσχαράκι ή αρνάκι, μόνα τους ή όπου βαζετε και καρότα, πατάτες και κρεμμύδια. Με όλα αυτά κάνει τέλειο συνδυασμό.

Πώς τα μαγειρεύουμε

Tο γογγύλι είναι ένα φυτό της οικογένειας brassicace, το οποίο τρώγεται ολόκληρο ή σε κομμάτια, μόνο του ή σε συνδυασμό με άλλα λαχανικά αν το θέλετε ψητό στο φούρνο. Το κίτρινο γογγύλι (που ονομάζεται επίσης χρυσή μπάλα) και το νέο γογγύλι είναι πιο μαλακά. Για μια γεύση και ψαχνό πιο έντονο διαλέξτε καλύτερα το λευκό και το μοβ γογγύλι.

Αλλά, πώς μπορούμε να τα μαγειρέψουμε καλά εφόσον είναι πλούσια σε νερό; Και με ποιο τρόπο θα κρατήσουμε ζωντανή τη γεύση τους; Μπορούμε να το φτιάξουμε στον ατμό, σε βραστό νερό ή ακόμα και στο τηγάνι. Στη συνέχεια, τα απολαμβάνουμε με σαλάτες, σε πουρέ ή ακόμα και σε σούπες με ψητά φουντούκια.

Άλλες ιδέες

– Χυμός γογγύλι με καρότο και μήλο 2 κουπες και δεν θες μέχρι το μεσημέρι τίποτε άλλο.
– Γογγύλι τριμμένο στον τρίφτη με γιαούρτι στραγγιστό, νόστιμο και χορταστικό.