Γράφει η Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

Όταν ένα δραματικό γεγονός αλλάξει τις συνθήκες ζωής  ή όταν το σώμα   βρεθεί σε συνθήκες αυξημένων απαιτήσεων, βιολογικά αντανακλαστικά, που επιχειρούν να αυξήσουν την ικανότητα προσαρμογής του σώματος, κινητοποιούνται, η λειτουργία των επινεφριδίων αυξάνεται, ορμόνες του stress όπως γλυκοκορτικοειδή και κατεχολαμίνες εκκρίνονται, ο μεταβολισμός επιταχύνεται. Οι φυσικές συνέπειες των φαινομένων αυτών είναι η αύξηση της αρτηριακής πίεσης, των ελευθέρων ριζών και της καρδιακής παροχής, η μείωση των επιπέδων των ενδορφινών,  η έκλυση ταχυκαρδίας. Το σύνολο των βιολογικών αυτών προσαρμογών είναι υπεύθυνο για το «άδειασμα» των ενεργειακών αποθηκών του σώματος και την εμφάνιση του φυσιολογικού φαινομένου της κόπωσης. Λόγω του κεντρικού ρόλου που κατέχουν τα επινεφρίδια κατά την κινητοποίηση των βιολογικών προσαρμογών του σώματος, συχνά χρησιμοποιείται λανθασμένα ο όρος κόπωση των επινεφριδίων για να περιγράψει το άδειασμα των ενεργειακών αποθηκών του σώματος σε συνθήκες πίεσης.

  Όταν ο οργανισμός λειτουργεί άριστα η ανάκτηση της ενεργειακής εφεδρείας του σώματος γίνεται χωρίς πρόβλημα, μετά την ολοκλήρωση της προσαρμογής στη νέα κατάσταση ή τον τερματισμό της υπερπροσπάθειας που εκλήθη να καταβάλλει.  Η έντονη κόπωση είναι συνήθης μετά από αθλητικούς αγώνες, εξεταστικές περιόδους, ιώσεις, κατά την διάρκεια των αλλαγών που συνοδεύουν το διαζύγιο ή την αλλαγή εργασίας. Ακόμη όμως και σε ηπιότερες καταστάσεις όπως είναι κατά την αλλαγή των εποχών μπορεί να εμφανιστεί κόπωση. Σε όλες τις προαναφερόμενες ωστόσο περιπτώσεις, η κόπωση είναι παροδική και αναστρέψιμη μετά από ανάπαυση.

Το σύνδρομο ψυχοσωματικής κόπωσης είναι διαταραχή που χαρακτηρίζεται από τεράστια σωματική και ψυχική εξάντληση. Οι πάσχοντες δεν αισθάνονται ανακούφιση μετά από ανάπαυση, αντίθετα η κόπωση τους συνεχίζει να επιδεινώνεται. Σιγά-σιγά, αυτά τα συμπτώματα της κόπωσης μπορεί να γίνουν εξουθενωτικά, εμποδίζοντας τον ασθενή από μια φυσιολογική ζωή. Στις περιπτώσεις αυτές η προσφυγή σε ειδική ιατρική βοήθεια είναι μονόδρομος.  Κατά την ιατρική εξέταση και αξιολόγηση διερευνώνται παθολογικά νοσήματα και καταστάσεις που ευθύνονται για τη μη αναστρέψιμη ψυχοσωματική κόπωση (π.χ. χρόνιες φλεγμονές, ψυχιατρικά σύνδρομα, ελλείψεις βιταμινών και ιχνοστοιχείων, αλλοιώσεις του ανοσοποιητικού συστήματος). Στη συνέχεια ανάλογα με το αίτιο χορηγείται εξατομικευμένη θεραπεία και ειδικά φάρμακα. Εσείς που πάσχετε από ψυχοσωματική κόπωση πρέπει να εφαρμόζετε με σχολαστικότητα τις εξατομικευμένες ιατρικές οδηγίες που έχουν απόλυτη ένδειξη στην περίπτωσή σας με βάση τα ευρήματα από την βέλτιστη ειδική παθολογική σας εξέταση για να αποκατασταθεί η ενεργειακή εφεδρεία του οργανισμού σας. Ποια γενικά μέτρα πρέπει να τηρείτε συμπληρωματικά:

Ο επαρκής ύπνος είναι σημαντικός για την ανάκτηση της ενεργειακής εφεδρείας των κυττάρων. Άνθρωποι που κοιμούνται λιγότερο από επτά ώρες την ημέρα αναμένεται να παρουσιάσουν κόπωση λόγω στέρησης ύπνου και μειωμένες αθλητικές και διανοητικές επιδόσεις.

Το ηλιακό φως κατά την ημέρα και η φυσική συσκότιση κατά τη νύχτα, συγχρονίζουν και βελτιστοποιούν τους βιολογικούς κύκλους του ανθρώπου μέσω της έκκρισης ποικίλων ορμονών  που συγχρονίζονται με το φως. Άνθρωποι που κάνουν τη νύχτα ημέρα ή δουλεύουν σε νυχτερινές βάρδιες αναμένεται να παρουσιάσουν προβλήματα. Υιοθετήστε ένα  ωράριο εγρήγορσης ύπνου που να ακολουθεί κατά το δυνατόν τις ώρες της φυσικής συσκότισης και ηλιοφάνειας, περπατήστε το πρωί υπό το φως του ήλιου, χαμηλώστε τα φώτα μετά το σούρουπο.

Αποφύγετε την εργασιακή υπερκόπωση. Εάν αυτό δεν είναι εφικτό αποφύγετε παράγοντες που επιδεινώνουν περαιτέρω το σκληρό ωράριο εργασίας σας. Μπορείτε για παράδειγμα να μειώσετε τον χρόνο που δαπανάτε για την υποχρεωτική σας μετακίνηση από το σπίτι στην εργασία σας επιλέγοντας οικία που να ευρίσκεται κοντά στο εργασιακό σας περιβάλλον.

Αποφύγετε το κάπνισμα, τοξικές ουσίες και περιβαλλοντικούς ρύπους: Τροφοδοτήστε τα κύτταρά σας με επάρκεια οξυγόνου για να κάνουν απρόσκοπτα τις μεταβολικές τους αντιδράσεις και αποφύγετε φάρμακα ναρκωτικά χημικές ουσίες καυσαέρια που αυξάνουν τη συγκέντρωση τοξινών στο σώμα. Να αποφεύγετε την κατάχρηση αλκοόλ.

Προτιμήστε την παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή από άλλα διατροφικά πρότυπα.