Γράφει η Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

Η αρτηριακή πίεση του αίματος στο φυσιολογικό άτομο διατηρείται σε στενά πλαίσια λόγω αποτελεσματικών μηχανισμών αυτορρύθμισης. Η σταθερή αύξηση της πίεσης που κυκλοφορεί στις ανθρώπινες αρτηρίες ονομάζεται ιατρικώς υπέρταση και χαρακτηρίζεται από αύξηση του μέσου όρου των μετρήσεων της διαστολικής πίεσης («μικρή» πίεση) σε επίπεδα μεγαλύτερα ή ίσα του 90mmHg ή αύξηση του μέσου όρου των μετρήσεων της συστολικής πίεσης («μεγάλη» πίεση), σε επίπεδα μεγαλύτερα ή ίσα του 140mmHg, κατά τις μετρήσεις με ειδικά επαγγελματικά ιατρικά πιεσόμετρα.  Άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών ενδέχεται να παρουσιάζουν μικρή «φυσιολογική» αύξηση της συστολικής πίεσης λόγω της σκλήρυνσης των αρτηριών με την ηλικία.

 Ένα από τα πιο ευαίσθητα όργανα που βλάπτεται ακόμη και σε περίπτωση μικρών σταθερών αυξήσεων της αρτηριακής πίεσης είναι η αρτηρία. Το τοίχωμα στην υγιή αρτηρία είναι λείο και ελαστικό έτσι ώστε το αίμα να ρέει απρόσκοπτα εφοδιάζοντας τα περιφερικά όργανα με οξυγόνο, κατάλληλο ορμονικό και ηλεκτρολυτικό περιβάλλον καύσιμα βιταμίνες ιχνοστοιχεία.

Όταν η αρτηριακή πίεση του αίματος αυξάνει, τα κύτταρα του εσωτερικού τοιχώματος των αρτηριών συχνά υφίστανται μικροσκοπικές φθορές καθώς το αίμα πέφτει με αυξημένη «πίεση» πάνω τους. Το λιπίδια που κυκλοφορούν στο αίμα στη συνέχεια προσκολλώνται στο αλλοιωμένο τοίχωμα της αρτηρίας προκαλώντας απόφραξη αρτηρίας. Το τοίχωμα της αρτηρίας χάνει την ελαστικότητά του, η ροή  του αίματος περιορίζεται και το όργανο το οποίο αρδεύει η αρτηρία προοδευτικά ανεπαρκεί και αλλοιώνεται. Όταν η αλλοίωση του τοιχώματος της είναι σημαντική, το τοίχωμα ενδέχεται να εμφανίσει οξεία ρήξη, σχηματισμό θρόμβου, απότομη διακοπή της ροής του αίματος που αρδεύει το ζωτικό όργανο με μερική νέκρωσή του. Επιπροσθέτως η αυξημένη πίεση του αίματος μπορεί να διευρύνει τοπικά το αλλοιωμένο τοίχωμα της αρτηρίας και να σχηματίσει μία προεκβολή, ένα ανεύρυσμα, το οποίο μπορεί  να προκαλέσει επικίνδυνη εσωτερική αιμορραγία. Τα ανευρύσματα μπορεί να σχηματιστούν σε οποιαδήποτε αρτηρία αλλά είναι πιο συχνά στη μεγαλύτερη αρτηρία του σώματος (αορτή).

Η αύξηση της πίεσης και οι βλαπτικές επιδράσεις στην αρτηρία συχνά δεν έχουν συμπτώματα επί μακρόν. Συνήθη όργανα που προσβάλλονται στην κλινική πράξη είναι το ανδρικό πέος, η καρδιά, ο εγκέφαλος, τα νεφρά, η αορτή. Τα συμπτώματα που εμφανίζονται από την κακή αιμάτωση ανάλογα και με την θέση της προσβεβλημένης αρτηρίας είναι χρόνια κόπωση, στυτική δυσλειτουργία, καρδιακή δυσλειτουργία, αγγειακή άνοια, εγκεφαλικό επεισόδιο, νεφρική ανεπάρκεια, ρήξη ανευρύσματος.  Ο κίνδυνος δυσμενών επιπλοκών είναι μεγαλύτερος, εάν ο υπερτασικός καπνίζει, έχει υψηλή χοληστερόλη αίματος, πάσχει από ορισμένα νοσήματα όπως σακχαρώδη διαβήτη, αποφρακτική αγγειοπάθεια, παχυσαρκία, μεταβολικό σύνδρομο.  Κατά την ιατρική εξέταση  πρέπει να διερευνηθούν οι αγγειακές βλάβες  και να χορηγηθεί εκτός από την ενδεικνυόμενη αντιυπερτασική θεραπεία και ειδική αγωγή υποστήριξης ζωτικών οργάνων για να αποφευχθούν επικίνδυνες επιπλοκές.