Γράφει η Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

Η επίθεση του ιού της γρίπης κορυφώνεται με δεκάδες νεκρούς. Η γρίπη είναι μια μεταδοτική ασθένεια που προσβάλλει πτηνά και θηλαστικά και προκαλείται από RNA βλεννοϊούς. Ο ιός της γρίπης αφού εισέλθει στο σώμα αρχίζει να χρησιμοποιεί τα ζωτικά συστατικά του ανθρώπινου κυττάρου για να αναπαραχθεί. Το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά με παραγωγή λευκών αιμοσφαιρίων, αντισωμάτων και φλεγμονωδών μορίων. Στους περισσότερους υγιείς ενηλίκους αυτή η διαδικασία διαρκεί λίγο και αναρρώνουν εντός λίγων ημερών. Ωστόσο, μερικές φορές η αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος είναι τόσο ισχυρή, που καταστρέφει τους ιστούς των πνευμόνων επιφέροντας την υποξία και το θάνατο. Σε άλλες περιπτώσεις, δεν είναι ο ίδιος ο ιός της γρίπης που προκαλεί θανατηφόρα ανοσοαπόκριση αλλά μία δευτερογενής μικροβιακή λοίμωξη (π.χ. από στρεπτόκοκκο ή σταφυλόκοκκο) που εκμεταλλεύεται ένα εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Ενίοτε το καρδιαγγειακό σύστημα δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στις αυξημένες απαιτήσεις που προέρχονται από την αυξημένη κινητοποίηση της κυκλοφορίας λόγω της λοίμωξης και αναπτύσσεται πνευμονικό οίδημα σε ευαίσθητους ασθενείς. Ανεξαρτήτως μηχανισμού οι επιπλοκές της γρίπης είναι η πνευμονία, η επιδείνωση χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας ή άσθματος, η παραρρινοκολπίτιδα, η μέση ωτίτιδα, το σύνδρομο REYE, η μυοσίτιδα, η ραβδομυόλυση, η μυοκαρδίτιδα, η περικαρδίτιδα, η επιδείνωση νεφρικής λειτουργίας, η επιδείνωση καρδιαγγειακού και ορισμένα νευρολογικά σύνδρομα όπως η μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, το GUILLAIN BARRE, ο θάνατος. Οι σοβαρότερες των επιπλοκών συμβαίνουν σε εξασθενημένους ασθενείς, σε υγιείς παχύσαρκους (ιδιαίτερα σε ιούς Η1Ν1) σε χρόνιους καπνιστές. Το εμβόλιο είναι σημαντικό προληπτικό μέτρο έναντι σοβαρών επιπλοκών σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Ωστόσο πολλοί μύθοι αναστέλλουν την καθολική εφαρμογή του σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Σε άλλες περιπτώσεις ορισμένες αντιλήψεις που διέπουν το εμβόλιο έχουν επιστημονική βάση και δημιουργούν μια καλώς εννοούμενη δυσπιστία. Παρακάτω εκτίθενται ορισμένες από τις πιο κοινές αντιλήψεις που αφορούν το εμβόλιο και παρατίθενται τα σχετικά επιστημονικά δεδομένα:

ΑΝΤΙΛΗΨΗ 1

Το εμβόλιο μου παρέχει άμεση προστασία έναντι της γρίπης

Χρειάζονται περίπου δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό για την ανάπτυξη αντισωμάτων στο σώμα που παρέχουν προστασία έναντι του ιού της γρίπης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι καλύτερο ο εμβολιασμός να πραγματοποιείται μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου, πριν αρχίσει πραγματικά η εποχή της γρίπης. Σε συνθήκες ύπαρξης ιδιαίτερα μολυσματικής ή επικίνδυνης γρίπης , ο εμβολιασμός έστω και καθυστερημένα σε ανθρώπους που δεν έχουν ήδη νοσήσει από γρίπη, προσφέρει μερική προστασία.

ΑΝΤΙΛΗΨΗ 2

Εφόσον έχω κάνει το εμβόλιο δεν κινδυνεύω να πάθω γρίπη ή λοίμωξη αναπνευστικού.

Οι ιοί του εμβολίου είναι οι ιοί που αναμένεται να επικρατήσουν το επόμενο έτος με βάση τα στελέχη που προκάλεσαν γρίπη τον προηγούμενο χειμώνα και απομονώθηκαν από τους πάσχοντες. Αυτά τα στελέχη χρησιμοποιήθηκαν για την παρασκευή του εμβολίου. Ορισμένες φορές ο ιός της γρίπης μεταλλάσσεται σε τέτοιο βαθμό από έτος σε έτος που το εμβόλιο το οποίο παρήχθη με βάση τη μορφή του ιού κατά το προηγούμενο έτος δεν είναι πλήρως αποτελεσματικό.

Έτσι το εμβόλιο παρέχει μερική προστασία μόνο έναντι των σοβαρών επιπλοκών της γρίπης. Αυτό σημαίνει ότι έχοντας κάνει το εμβόλιο, αναμένετε να σας προστατεύσει έναντι των σοβαρών επιπλοκών της γρίπης και όχι έναντι της γρίπης συνολικά. Σε αυτό το δεδομένο πρέπει να συνυπολογίσετε το γεγονός ότι το εμβόλιο δεν σας προστατεύει έναντι των ιώσεων του αναπνευστικού συστήματος που συχνά έχουν ανάλογη (αν και λιγότερο επικίνδυνη) συμπτωματολογία με την γρίπη και επίσης ότι ορισμένοι εμβολιαζόμενοι δεν αντιδρούν στο εμβόλιο με αποτελεσματική παραγωγή αντισωμάτων (non responders).

ΑΝΤΙΛΗΨΗ 3

Το εμβόλιο περιέχει μόνο αδρανοποιημένους ιούς γρίπης.

Το εμβόλιο που κυκλοφορεί στην χώρα μας περιέχει επίσης συντηρητικά και σταθεροποιητικά του εμβολίου και άλλους παράγοντες: Χλωριούχο κάλιο, διβασικό φωσφορικό νάτριο ένυδρο, δισόξινο φωσφορικό κάλιο πρωτεΐνες ορνίθων νεομυκίνη   φορμ αλδεΰδη ή οκτοξινόλη. Τα συστατικά αυτά έχουν κατηγορηθεί για δυσμενείς επιδράσεις στο σώμα από ανεξάρτητους ερευνητές και οικολογικές οργανώσεις. Αυτό είναι αμφιλεγόμενο λόγω της ελάχιστης συγκέντρωσης των ουσιών αυτών. Ορισμένοι άνθρωποι με απαγορευτικές αλλεργίες στα συστατικά του εμβολίου δεν πρέπει να κάνουν το εμβόλιο. Ωστόσο το όφελος από το εμβόλιο σε ομάδες υψηλού κινδύνου υπερβαίνει τον αμφιλεγόμενο κίνδυνο από τα συστατικά του εμβολίου.

ΑΝΤΙΛΗΨΗ 4

Οι έγκυοι δεν πρέπει να κάνουν το εμβόλιο.

Η γρίπη είναι πιθανότερο να προκαλέσει σοβαρή νόσο και επιπλοκές στις εγκύους. Η εγκυμοσύνη επιφέρει αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα, στην καρδιά και στους πνεύμονες οι οποίες καθιστούν τις εγκύους και τις λεχώνες επιρρεπείς στη βαριά γρίπη. Επιπλέον, μελέτες έχουν δείξει ότι το αντιγριπικό εμβόλιο στην εγκυμοσύνη μπορεί να προστατεύσει και το μωρό από επιπλοκές από γρίπη με δεδομένο ότι τα αντισώματα της μητέρας περνούν στο έμβρυο.

Το όφελος από το εμβόλιο είναι υψηλότερο των πιθανών παρενεργειών με την εξαίρεση των περιπτώσεων των εγκύων με απαγορευτικές αντενδείξεις για εμβολιασμό (π.χ. θανατηφόρες αλλεργίες σε συστατικά του εμβολίου σύνδρομο Guillain Barre).

ΑΝΤΙΛΗΨΗ 5

Έχω νοσήσει από γρίπη αλλά το εμβόλιο είναι απαραίτητο κατά το έτος της προσβολής.

Η φυσική νόσηση εφοδιάζει με αποτελεσματικό και χωρίς παρενέργειες τρόπο τον άνθρωπο με αποτελεσματικά αντισώματα. Τα αντισώματα αυτά τον προστατεύουν για το συγκεκριμένο στέλεχος της γρίπης και για το τρέχον έτος. Το εμβόλιο της γρίπης είναι άχρηστο στις περιπτώσεις αυτές. Ωστόσο τα αντισώματα αυτά δεν τον προστατεύουν από πιθανή προσβολή κατά το επόμενο έτος.