Γράφει η Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

ΑΥΤΟΔΙΑΓΝΩΣΗ: ΜΙΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ

Με τον όρο αυτοδιάγνωση χαρακτηρίζεται η πρακτική κατά την οποία ο ασθενής προβαίνει μόνος του σε διαγνώσεις. Ο ασθενής μπορεί να καταλήγει στην διάγνωση μόνο με βάση τις προσωπικές του εμπειρίες και τις εμπειρίες φίλων του ή να κρίνει με βάση πηγές που θεωρεί αξιόπιστες όπως το  ιντερνετ ή βιβλία όπου εκτίθενται τιμές αναφοράς μικροβιολογικών εξετάσεων καθώς και περιπτώσεις ασθενών με παραπλήσια συμπτώματα. Το φαινόμενο της αυτοδιάγνωσης έχει αυξηθεί κατά τα τελευταία χρόνια λόγω της οικονομικής κρίσης και της αύξησης της δυνατότητας πρόσβασης στο διαδίκτυο. Η κακή συνήθεια της αυτοδιάγνωσης οδηγεί σε λάθη και σημαντικές καθυστερήσεις τις περισσότερες φορές τόσο στο πεδίο της διάγνωσης όσο και στο πεδίο της θεραπείας.

1. Προβλήματα που συνδέονται με την διάγνωση

Η ανθρώπινη φυσιολογία είναι σύνθετη και η σωστή διάγνωση προϋποθέτει τόσο την αξιολόγηση συμπτωμάτων όσο και την αξιολόγηση αντικειμενικών ευρημάτων. Τα ευρήματα αυτά που εντοπίζονται κατά τη σωστή παθολογική εξέταση από σφαιρικά ενημερωμένο ιατρό με εμπειρία, έχουν κομβική σημασία για την ορθή διάγνωση. Ένας πόνος στην κοιλιά για παράδειγμα, ενδέχεται να μην οφείλεται σε απλή δυσπεψία, που είναι το πιο σύνηθες αλλά σε έμφραγμα ή σε σοβαρή φλεγμονή της χοληδόχου κύστης.

Εξάλλου όταν πρόκειται για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των εξετάσεων, οι φυσιολογικές και οι παθολογικές τιμές που δίδουν τα βιβλία και τα μικροβιολογικά εργαστήρια, προέρχονται από μια στατιστική πραγματικότητα στον πληθυσμό των υγιών 

ατόμων και αρρώστων. Αυτό σημαίνει ότι ένα άτομο μπορεί να είναι υγιές και να παρουσιάζει μία παθολογική εργαστηριακή τιμή, καθώς και το αντίστροφο, ένα άτομο να είναι άρρωστο και η αντίστοιχη εργαστηριακή τιμή να είναι φυσιολογική. Επιπρόσθετα, στις φυσιολογικές διακυμάνσεις, που τα βιβλία συνήθως εμφανίζουν κατά φύλο, συνήθως δεν περιλαμβάνουν τις φυσιολογικές διακυμάνσεις, που εμφανίζονται κατά ηλικία, ούτε τις φυσιολογικές μεταβολές που προκαλεί σε ορισμένες εργαστηριακές τιμές τυχόν συμπαρομαρτούν γνωστό νόσημα ή νοσηρή προδιάθεση, ούτε λαμβάνουν υπόψιν τους παλαιότερες τιμές εργαστηριακών εξετάσεων προβαίνοντας σε συγκριτική αξιολόγηση του εξεταζόμενου.  Όλες αυτές τις παραμέτρους είναι αδύνατον να τις γνωρίζει ο μη επαγγελματίας ενδιαφερόμενος με ανύπαρκτη εμπειρία, με αποτέλεσμα στη συντριπτική πλειοψηφία των προβλημάτων που αντιμετωπίζει να κάνει λάθος αξιολόγηση και διάγνωση.

2. Προβλήματα που σχετίζονται με την θεραπεία

Είναι σύνηθες ο ενδιαφερόμενος να αντιγράφει θεραπείες που νομίζει ότι έχουν ένδειξη με βάση τα συμπτώματά του. Είναι αυτονόητο ότι οι θεραπείες που εφαρμόζονται σε ένα άνθρωπο και αντιστοιχούν σε ανύπαρκτες διαγνώσεις μπορεί να προκαλέσουν ανήκεστο βλάβη. Σε άλλες περιπτώσεις ακόμη και όταν ο ασθενής λαμβάνει ήπια φάρμακα, η υφιστάμενη και μη θεραπευμένη  νόσος εξελίσσεται με αποτέλεσμα όταν ο ασθενής αποφασίσει να επισκεφτεί επιτέλους τον ιατρό ο ασθενής να  ευρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο νόσου και ορισμένες βλάβες να έχουν καταστεί μη αντιστρεπτές. Δεν είναι σπάνιο η λάθος διάγνωση 

και η παράκαμψη της παθολογικής εξέτασης να κατευθύνει τον ασθενή σε λάθος ιατρική ειδικότητα με περαιτέρω καθυστερήσεις. Μία οσφυαλγία, για παράδειγμα μπορεί να μην οφείλεται σε πάθηση της σπονδυλικής στήλης η οποία κατευθύνει στον ορθοπεδικό,  αλλά σε καρκίνο  του παγκρέατος, ο πόνος του οποίου αντανακλά στην σπονδυλική στήλη.

Ακόμη όμως και σε περιπτώσεις σωστής διάγνωσης είναι λάθος να αντιγράφονται θεραπείες από ομοιοπαθείς.  Κάθε οργανισμός είναι διαφορετική περίπτωση, έχει διαφορετική ιδιοσυγκρασία και συνολικό status υγείας. Δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν το ίδιο νόσημα αλλά οι παθοφυσιολογικές επιπτώσεις του νοσήματος αυτού στον οργανισμό να διαφέρουν και επομένως το είδος και η δοσολογία των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του ίδιου νοσήματος να είναι διαφορετικά.

Τα ευρήματα που εντοπίζονται κατά τη σωστή παθολογική εξέταση από σφαιρικά ενημερωμένο ιατρό με εμπειρία, έχουν κομβική σημασία για την ορθή διάγνωση και θεραπεία και αυτό πρέπει πάντοτε να μην λησμονάται από τον άνθρωπο που δεν θέλει να βλάψει ο ίδιος σοβαρά την υγεία του.

Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη