Tη Μεσσηνία επισκέπτεται σήμερα ο Αλέξης Τσίπρας στο πλαίσιο μιας ακόμα περιοδείας του ανά την Ελλάδα όπου θα πραγματοποιήσει σειρά συναντήσεων και παρεμβάσεων.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα της επίσκεψης, στις 13.00 θα βρεθεί στο Νοσοκομείο Καλαμάτας και θα έχει συζήτηση με τους εργαζόμενους στο αμφιθέατρο του νοσοκομείου.

Στις 18.00 θα παραστεί στα νέα γραφεία της ΕΛΑΣ στην πόλη και θα συναντηθεί με το Συντονιστικό του νομού.

Στη συνέχεια, ο Αλέξης Τσίπρας θα συζητήσει με τα μέλη και τους φίλους της ΕΛΑΣ Μεσσηνίας και θα απευθύνει χαιρετισμό στο ξενοδοχείο «REX».

Το πυκνό πρόγραμμα θα κλείσει με συνέντευξη στον τηλεοπτικό σταθμό Best.

Πρόκειται για στοιχεία έρευνας του αφυπηρετήσαντα καθηγητή Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και Διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) Βύρωνα Κοτζαμάνη.

Eνδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη των γεννήσεων μεταπολεμικά στη χώρα μας οι οποίες μετά από μια τριακονταετία (1951-1980) διακύμανσής τους, γύρω στις 150 χιλιάδες ετησίως κατά μέσο όρο, άρχισαν να μειώνονται με αποτέλεσμα την δεκαετία του 1990 να περιορισθούν στις 100 χιλ. και, στη συνέχεια, μετά από μια μικρή άνοδο την δεκαετία του 2000, να συνεχίσουν την πτωτική τους πορεία (65,0 χιλ. το 2026)».

Πρόκειται για στοιχεία έρευνας του αφυπηρετήσαντα καθηγητή Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και Διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) Βύρωνα Κοτζαμάνη.

Η μετά το 1950 καταγραφείσα μείωση γεννήσεων αναφέρει ο ίδιος ξεκίνησε πριν τον πόλεμο καθώς το 1932-40, με έναν πολύ μικρότερο πληθυσμό, είχαμε κατά μέσο όρο σχεδόν 118,5 χιλ. γεννήσεις ετησίως έναντι των 154 χιλ. το 1955-64 ενώ την τρέχουσα δεκαετία ( 2021-30) δεν αναμένεται να υπερβούν τις 700 χιλ. έναντι των 920 χιλ. το 2011-20 (-25%). Αν θεωρήσουμε δε τον μακρύ χρόνο, θα διαπιστώσουμε ότι η συρρίκνωσή τους οφείλεται στην μείωση του αριθμού των παιδιών που έφεραν στον κόσμο οι γενεές που γεννηθήκαν μετά τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα.

Ο περιορισμένος αριθμός παιδιών που κάνουν σήμερα τα ζευγάρια δεν αφορά φυσικά μόνον την Ελλάδα αλλά όλες τις ανεπτυγμένες χώρες αναφέρει ο κ . Κοτζαμάνης και συνεχίζει σημειώνοντας ότι «αν σε όλες σχεδόν τις χώρες της Δυτικής και Βορείου Ευρώπης η πτώση της γονιμότητας των γενεών ξεκίνησε με τις γενεές που γεννήθηκαν πολύ πιο πριν από τα τέλη του 19ου αιώνα, η πτωτική αυτή πορεία αναστράφηκε προσωρινά στις γυναίκες πουν γεννήθηκαν στον μεσοπόλεμο (αυτές έφεραν στον κόσμο περισσότερα παιδιά από τους γονείς τους – βλ. και baby boom) – και συνεχίσθηκε, αν και με πολύ διαφοροποιημένους ρυθμούς, στις γυναίκες που γεννήθηκαν μετά το τέλος του δευτέρου παγκόσμιου πολέμου. Οι αλλαγές δε στις αναπαραγωγικές συμπεριφορές στις χώρες αυτές όσων γεννήθηκαν μετά τον πόλεμο, αλλαγές που οδήγησαν και στον περιορισμό του αριθμού των παιδιών συνοδεύτηκαν, εκτός των άλλων, και από την ριζική αναθεώρηση του θεσμού του γάμου, της μητρικής αγάπης, της μητρότητας, της σεξουαλικότητας, την ανάπτυξη νέων προβληματισμών για την εκπαίδευση των παιδιών και την κοινωνικοποίησή τους αλλά και την υιοθέτηση νέων στρατηγικών για την υλοποίηση των στόχων των δυο εταίρων που αποτελούν το ζευγάρι. Η υλοποίηση δε των στόχων αυτών είναι πλέον εφικτή στο πλαίσιο ενός νέου μοντέλου οικογένειας που διαφοροποιείται σημαντικά από τα προϋπάρχοντα».

Εκείνο όμως που διαφοροποιεί κατά τον κ. Κοτζαμάνη κυρίως την Ελλάδα από πολλές από τις χώρες της Δυτικής και Βορείου Ευρώπης είναι: ι) η μείωση του αριθμού των παιδιών που έφεραν στον κόσμο τα ζευγάρια ξεκίνησε πολύ αργότερα -μετά τέλη του 19ου αιώνα- και συνεχίζεται απρόσκοπτα καθώς οι γυναίκες που γεννήθηκαν το 1985 κάνουν λιγότερα από 1,5 παιδιά ενώ οι γεννηθείσες το 1930 έκαναν σχεδόν 2,3 και, ιι) ο αριθμός των παιδιών που φέρνουν στον κόσμο όσες γεννήθηκαν στην Ελλάδα μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1950 απέχει όλο και περισσότερο τόσο από αυτόν που επιθυμούν να αποκτήσουν όσο και από αυτόν που απαιτείται (2,07) για να αναπληρωθούν. Απέχει ειδικότερα πολύ περισσότερο από ότι σε μια σειρά ευρωπαϊκών χωρών που έχουν δημιουργήσει εδώ και δεκαετίες ένα ευνοϊκότατο για την οικογένεια και το παιδί περιβάλλον, περιόρισαν τις έμφυλες διακρίσεις και τις ασυμβατότητες ανάμεσα στην δημιουργία οικογένειας και την εργασία και διαθέτουν ταυτόχρονα ένα διευρυμένο και αποτελεσματικό κράτος πρόνοιας.

Έτσι, οι μεταπολεμικές γενεές στη χώρα μας κάνουν όλο και λίγο λιγότερα παιδιά και ο γεννήσεις μετά το 1980 συρρικνώνονται ενώ στις προαναφερθείσες χώρες, όσοι γεννήθηκαν ανάμεσα στο 1945 και το 1985 απέκτησαν από 1,8 έως 2,0 παιδιά, έναν αριθμό που υπολείπεται πολύ λίγο τόσο αυτού που επιθυμούν όσο και αυτού που διασφαλίζει την αναπαραγωγή τους».

Για να καταλήξει τονίζοντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Αν και ο ρυθμός μείωσης των γυναικών 25-44 ετών θα επιβραδυνθεί τα επόμενα χρόνια ενώ αναμένεται και μια επιβράδυνση τόσο της αύξησης της ήδη υψηλής μέσης ηλικίας στη γέννηση όσο και της μείωσης της διαγενεακής γονιμότητας των νεότερων γενεών, οι γεννήσεις την επόμενη εικοσαετία (2027-46), εν απουσία θετικού μεταναστευτικού ισοζυγίου, θα είναι παρ’ όλα αυτά λιγότερες από 1,4 εκατ. έναντι του 1,8 εκατ. της προηγουμένης (2007-2026). Θα είναι δε ακόμη λιγότερες την επομένη εικοσαετία, καθώς θα φθάσουν σε ηλικία δημιουργίας οικογένειας όσοι και όσες γεννήθηκαν ανάμεσα στο 2009 και το 2026 (υπενθυμίζουμε ότι οι γεννήσεις ανάμεσα στα δυο αυτά έτη μειώθηκαν 45%)».

Πλούσια μηλόπιτα με την αρωματική κρέμα του μιλφέιγ, γλυκές σταφίδες και τραγανό φύλλο κρούστας. Ιδανική για όλες τις ώρες.

Τέτοιες μέρες πριν από 63 χρόνια, συγκεκριμένα στις 24 Οκτωβρίου 1963, έφτασε στην Αθήνα η χαρμόσυνη είδηση της απονομής του Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Γιώργο Σεφέρη. Ήταν το πρώτο Νόμπελ για την Ελλάδα. (Βλέπετε, στο παρελθόν οι υποψηφιότητες των Άγγελου Σικελιανού και Νίκου Καζαντζάκη είχαν απορριφθεί για ιδεολογικούς λόγους. «Οι δύο αυτοί υποψήφιοι των σφαγέων του Δεκεμβρίου είναι τελείως ξένοι προς την Ελλάδα, την οποία θα ήθελεν ίσως να τιμήσει η Επιτροπή του Νόμπελ» έγραφε χαρακτηριστικά η εφημερίδα Εστία στο πρωτοσέλιδο της 31ης Αυγούστου 1946 υπό τον τίτλο «Μια διεθνής απάτη»...)

Ο Γιώργος Σεφέρης υπήρξε κατά γενική ομολογία η κεντρική μορφή της Γενιάς του ’30 και ένας από τους βασικότερους εκπροσώπους της μοντέρνας ποίησης. Αν ο Παλαμάς με την ποίησή του απελευθέρωσε «μια δύναμη, απωθημένη και σωρευμένη επί χίλια τόσα χρόνια λογιωτατισμού», ο Σεφέρης , κουβαλώντας το βίωμα της τραγωδίας της γενέθλιας πόλης του (καταστροφή της Σμύρνης) και του «πνιγμού» της Μεγάλης Ιδέας στα νερά του Σαγγάριου ποταμού, αναστοχάστηκε πάνω στην ελληνικότητα. Περιδιαβαίνοντας τα ωραία ερείπια, αφενός βρήκε το νήμα της κομμένης συνέχειάς της και αφετέρου συντόνισε τα ποιητικά βήματά της με τον σύγχρονό του μοντερνισμό.

Στη δεκαετία του 1960 που έχουμε τη «συνάντηση» της μεγάλης ποίησης με το ελληνικό τραγούδι, την ίδια χρονιά και ο Γιώργος Σεφέρης συναντιέται για πρώτη φορά με τον Μίκη Θεοδωράκη. Αργότερα ο διάσημος συνθέτης θα αφηγηθεί για τη συνάντησή τους στο Λονδίνο: «Ήρθε η μεγάλη στιγμή. Κάθισα στο πιάνο και άρχισα να τραγουδώ και να παίζω την “Άρνηση”... Αργότερα, όταν ηχογραφούσαμε, λέω στον Μπιθικώτση: Πρόσεξε την άνω τελεία. Εκεί που λες “πήραμε τη ζωή μας”, βάλε παύση πριν πεις “λάθος”. Στα αυτιά μου είχα την προτροπή-παράκληση του ποιητή: “Την άνω τελεία! Την άνω τελεία! Αλλιώτικα μου αντιστρέφεις το νόημα”. Τελικά όμως αυτό αποδείχθηκε ανεφάρμοστο στην πράξη, με αποτέλεσμα να ακουστεί η λέξη “λάθος” κολλητά στο “πήραμε τη ζωή μας”, δίνοντας αντίθετο νόημα στο ποίημα. Όμως πόσο κατανοητό ήταν για τον λαό, που ποιος λίγο, ποιος πολύ, είχε πάρει τη ζωή του λάθος... Το θέρος του ’62, μαζί με τον Σεφέρη, τον Γιώργο Σαββίδη και τον πατέρα μου τριγυρνούσαμε ένα ολόκληρο βράδυ στην Πλάκα από ταβέρνα σε ταβέρνα, γιατί ο ποιητής ήθελε να δει με τα ίδια του τα μάτια και ν’ ακούσει με τα ίδια του τα αυτιά τους καλλιτέχνες και το κοινό σε όλα τα μαγαζιά να τραγουδούν το “Περιγιάλι το κρυφό”. Ποτέ ίσως ένας Σεφέρης δεν είχε γίνει σαν μικρό παιδί. Γελούσε, έλαμπε ολόκληρος από ευτυχία, και νομίζω πως εκείνη τη βραδιά επέτρεψε στην τόσο αυστηρή του καρδιά να με αγαπήσει. Στο μέτρο φυσικά του επιτρεπτού για έναν διπλωμάτη...».

Προς επίρρωσιν των λεγομένων του Μίκη, στην κηδεία του Σεφέρη στις 22 Σεπτεμβρίου 1971, που εξελίχθηκε σε διαδήλωση κατά της Χούντας, 3.000 άτομα κραύγαζαν «Δημοκρατία - Ελευθερία» και τραγουδούσαν «στο περιγιάλι το κρυφό, κι άσπρο σαν περιστέρι...».

Τέλος, και αφού ο λόγος για την ελληνικότητα στην ποίηση του Σεφέρη, αξίζει να θυμηθούμε μερικά αποσπάσματα από την ομιλία του στις 10 Δεκεμβρίου 1963 στη Σουηδική Ακαδημία, κατά την παραλαβή του Βραβείου Νόμπελ. Κάποιες αλήθειες διαχρονικές για τον τόπο, τη γλώσσα και την πνευματική παράδοσή μας. «Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που τη χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή... Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα. Άλλο χαρακτηριστικό αυτής της παράδοσης είναι η αγάπη της για την ανθρωπιά. Κανόνας της είναι η δικαιοσύνη. Στην αρχαία τραγωδία, την οργανωμένη με τόση ακρίβεια, ο άνθρωπος που ξεπερνά το μέτρο πρέπει να τιμωρηθεί από τις Ερινύες... Σ’ αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν’ αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. Όταν, στον δρόμο της Θήβας, ο Oιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Oιδίποδα...».