Ο ιός HIV του ΑIDS μπορεί και σχηματίζει ταχύτατα «απόρθητα οχυρά» μέσα στο σώμα, γεγονός που μειώνει τις ελπίδες σχετικά με το ότι η πρώιμη έναρξη θεραπείας θα μπορούσε να τον εκριζώσει.

Αυτό έδειξε μια νέα μελέτη σε πιθήκους η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Nature» και ίσως δίνει μια εξήγηση σε ό,τι αφορά την περίπτωση του βρέφους από το Μισισίπι που απασχόλησε ειδικούς και μη το τελευταίο διάστημα. Το βρέφος αυτό έλαβε θεραπεία για τον HIV λίγο μετά τη γέννησή του και αρχικώς φάνηκε ότι θεραπεύθηκε. Ωστόσο ο ιός επανεμφανίστηκε στον οργανισμό του περίπου δύο χρόνια αργότερα.

Ταχύτατη η δημιουργία ρεζερβουάρ του ιού

Τώρα η νέα μελέτη που ανήκει σε ειδικούς της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ δείχνει ότι απροσπέλαστα ρεζερβουάρ του ιού σχηματίζονται εντός του οργανισμού προτού ο HIV καταστεί ανιχνεύσιμος στο αίμα. Το καινούργιο εύρημα απογοήτευσε τους ερευνητές του πεδίου καθώς αποδεικνύεται για άλλη μια φορά πόσο «ύπουλος» είναι ο ιός του AIDS.

Τα ρεζερβουάρ του ιού στο έντερο και στον εγκεφαλικό ιστό αποτελούν το βασικό εμπόδιο στον αγώνα των ειδικών για μια θεραπεία του HIV. Τις τελευταίες δεκαετίες η αξιοσημείωτη πρόοδος που έχει επιτευχθεί στην ανάπτυξη αντιρετροϊκών φαρμάκων έχει βοηθήσει σημαντικά στο να διατηρείται ο ιός υπό έλεγχο στο αίμα με αποτέλεσμα οι ασθενείς να έχουν σχεδόν φυσιολογικό προσδόκιμο ζωής. Αν όμως η αντιρετροϊκή θεραπεία σταματήσει ο ιός «αναδύεται» από τα ρεζερβουάρ του.

Ετσι οι διεθνείς ερευνητικές προσπάθειες επικεντρώνονται στο να βγάλουν τον HIV από τα «κρησφύγετά» του. Το τελευταίο διάστημα πάντως υπήρχε ελπίδα σχετικά με το ότι η πρώιμη θεραπεία θα μπορούσε να προλάβει εξαρχής τον σχηματισμό αυτών των «οχυρών» του ιού εντός του οργανισμού.

Το πείραμα

Στο πλαίσιο της τελευταίας μελέτης, πίθηκοι ρέζους μακάκοι μολύνθηκαν με τον ιό SIV (simian immunodeficiency virus), που αποτελεί τον αντίστοιχο ιό του HIV στους πιθήκους. Στη συνέχεια τα πειραματόζωα έλαβαν αντιρετροϊκή θεραπεία το νωρίτερο μέσα σε τρεις ημέρες από τη μόλυνση και το αργότερο μέσα σε δύο εβδομάδες.

Η θεραπεία σταμάτησε μετά από έξι μήνες, ωστόσο, όπως προέκυψε, ο ιός επανεμφανίστηκε ασχέτως του πότε είχε ξεκινήσει το θεραπευτικό σχήμα. Αυτό δείχνει, κατά τους ειδικούς, πως τα ρεζερβουάρ ου ιού σχηματίζονται πάρα πολύ νωρίς μετά τη μόλυνση.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Ιατρικής Νταν Μπάρουχ από το Χάρβαρντ «τα στοιχεία μας δείχνουν πως στο συγκεκριμένο μοντέλο ζώου τα ρεζερβουάρ του ιού δημιουργήθηκαν πολύ νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε. Ανακαλύψαμε ότι σχηματίστηκαν στους ιστούς κατά τις πρώτες λίγες ημέρες από τη μόλυνση, προτού καν ο ιός καταστεί ανιχνεύσιμος στο αίμα».

Εξήγηση για το βρέφος του Μισισίπι

Ισως όλα αυτά εξηγούν και το γιατί ο ιός επανεμφανίστηκε στη μικρή από το Μισισίπι. Το κοριτσάκι είχε γεννηθεί με HIV και έλαβε θεραπεία μέσα στις πρώτες ημέρες από τη γέννηση. Λάμβανε τα φάρμακα επί 18 μήνες αλλά μετά οι ειδικοί σταμάτησαν τη θεραπεία. Αρχικώς ο ιός δεν επανεμφανίστηκε με αποτέλεσμα να έχουν δημιουργηθεί ελπίδες για θεραπεία του. Ωστόσο πριν από μερικές ημέρες ανακοινώθηκε ότι το παιδί που είναι σήμερα τεσσάρων ετών έχει και πάλι ανιχνεύσιμα επίπεδα του HIV στον οργανισμό του, μετά από σχεδόν δύο χρόνια χωρίς θεραπεία. «Τα άσχημα νέα σχετικά με την επανεμφάνιση του ιού σε αυτό το παιδί δείχνουν ακόμη πιο έντονα ότι χρειάζεται να κατανοήσουμε το πόσο γρήγορα δημιουργούνται τα οχυρά του ιού στον οργανισμό μετά τη μόλυνση» σημείωσε ο δρ Μπάρουχ.

Σχολιάζοντας τα νέα ευρήματα οι Κάι Ντενγκ και Ρόμπερτ Σισιλιάνο από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς στη Βαλτιμόρη του Μέριλαντ τόνισαν πάντως πως«παρότι η πρώιμη θεραπεία πιθανότατα δεν προλαμβάνει τη δημιουργία ρεζερβουάρ του ιού, έχει φανεί ότι σε κάθε περίπτωση μειώνει το μέγεθος αυτών των ρεζερβουάρ». Σε κάθε περίπτωση οι επιστήμονες τόνισαν ότι τα καινούργια αποτελέσματα «δείχνουν πως απαιτούνται νέες προσεγγίσεις για την εκρίζωση του ιού HIV».

 

Η κόλλα στιγμής θα φαινόταν αδύναμη σαν σάλιο μπροστά στα θυσανόποδα, συγγενείς των καβουριών που περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους κολλημένα στα βράχια. Ο μηχανισμός δράσης της κόλλας τους παρέμενε μυστήριο μέχρι σήμερα.

«Έχουν περάσει πάνω από 150 χρόνια από τότε που ο Δαρβίνος περιέγραψε τους αδένες τσιμέντου των θυσανοπόδων. Κι όμως, ελάχιστη πρόοδος έχει σημειωθεί από τότε» σχολιάζει ο Νιλ Άλντρεντ του Πανεπιστημίου του Νιούκασλ στη Βρετανία, επικεφαλής της διεθνούς μελέτης που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Nature Communications.

Όπως επισημαίνει, η κόλλα, ή τσιμέντο, των θυσανοπόδων ξεπερνά κατά πολύ οποιαδήποτε συνθετική κόλλα, και λειτουργεί σε μια μεγάλη ποικιλία επιφανειών.

H μελέτη θυσανοπόδων με μικροσκόπιο σκέδασης Raman έδειξε ότι οι προνύμφες των θυσανοπόδων εκκρίνουν πρώτα ένα έλαιο που απομακρύνει το νερό από την επιφάνεια των βράχων. Στην επόμενη φάση το καρκινοειδές παράγει μια κόλλα από φωσφοπρωτεΐνες.

«Γνωρίζαμε εδώ και καιρό ότι υπάρχουν δύο συστατικά στο τσιμέντο των θυσανοπόδων, μέχρι σήμερα όμως νομίζαμε ότι συμπεριφέρονταν όπως ορισμένες συνθετικές κόλλες, οι οποίες σχηματίζονται από την ανάμειξη διαφορετικών συστατικών. Αυτό όμως άφηνε αναπάντητο το ερώτημα του πώς η κόλλα έρχεται σε επαφή με την επιφάνεια η οποία καλύπτεται ήδη από νερό. Αυτό αποτελεί ένα από τα βασικά εμπόδια στην ανάπτυξη κολλητικών ουσιών για υποβρύχιες εφαρμογές» αναφέρει ο Δρ Άλντρεντ.

Το εντυπωσιακό μάλιστα είναι ότι η βιολογική κόλλα λειτουργεί σε ένα μεγάλο εύρος χημικών συνθηκών όπως τα διαλυμένα ιόντα και το pH (οξύτητα) του νερού.

Τα θυσανόποδα έχουν δύο προνυμφικά στάδια, από τα οποία το πρώτο κολυμπά ελεύθερο και τρέφεται με πλαγκτόν, ενώ το δεύτερο ερευνά τις επιφάνειες των βράχων στα ρηχά και εντοπίζει κατάλληλο σημείο για προσκόλληση.

Τα λιπίδια που εκκρίνονται στην πρώτη φάση της διαδικασίας, αναφέρουν οι ερευνητές, δείχνει να απομακρύνει το νερό από την επιφάνεια, ενώ ταυτόχρονα οριοθετεί την περιοχή όπου θα απλωθεί στην επόμενη φάση το τσιμέντο, και επιπλέον ενδέχεται να εμποδίζει τη διάσπαση της κόλλας από βακτήρια πριν προλάβει να σκληρύνει.

Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, τα αποτελέσματα της μελέτης αφενός μπορεί να βοηθήσουν στην ανάπτυξη κολλητικών ουσιών για υποβρύχια χρήση, αφετέρου ίσως βοηθήσουν τη ναυτιλιακή βιομηχανία να απαλλαγεί από μια μεγάλη πληγή: τα θυσανόποδα και άλλα ασπόνδυλα που προσκολλώνται στο κύτος των πλοίων αυξάνουν την αντίσταση και κοστίζουν γύρω στα 7,5 δισ. δολάρια το χρόνο λόγω της αυξημένης κατανάλωσης καυσίμου.