Ο λογοτεχνικός χρόνος προχωρά αργά, πολύ αργά. Σε αντίθεση με τον ταχύτατο πολιτικό και κοινωνικό χρόνο, στη λογοτεχνική παραγωγή και τη θεματολογία είναι αργός. Αν και η κρίση βρίσκεται ήδη στον τέταρτο χρόνο της, ο χρόνος που απαιτείται για να αφομοιωθεί και να προσαρμοστεί τούτη στη σύγχρονη λογοτεχνία είναι πολύ μεγαλύτερος. Δεν ευθύνεται μόνο η χαλαρή αντίληψη πολλών πεζογράφων ότι δεν πρέπει να γράφουν για πολιτικά ζητήματα (σα να πρόκειται για κάποιο τείχος που υ ψώνεται), αλλά ο χρόνος που απαιτείται από τις κοινωνικές δονήσεις μέχρι να ενσωματωθούν σε ένα έργο.

Ο Τάσος Μελίτης εμφανίστηκε στην ελληνική πεζογραφία το 2009 στα 48 του χρόνια με τη συλλογή διηγημάτων “Παπαλάμπραινα by Gibson”, όπου με ρεαλισμό παρατηρεί την ελληνική κοινωνία λίγο πριν το μεγάλο τσουνάμι. Η νέα του συλλογή, “Το κέρασμα που άργησε” (εκδ.  Παρουσία, 2012), μοιάζει ως συνέχεια της προηγούμενης μέσα στο χρονικό πλαίσιο των πολιτικών και κοινωνικών εξελίξεων.

Με αφήγηση χαμηλών τόνων, χωρίς να πολιτικολογεί, χωρίς να προπαγανδίζει μέσα από απλές καθημερινές καταστάσεις καταγράφει τις πρώτες συνέπειες της σκληρής νεοφιλελεύθερης πολιτικής. Η πολιτική ρητορεία είναι παντελώς απούσα. Στόχος του συγγραφέα, δεν είναι να στοχαστεί ή να μιλήσει πολιτικά, αλλά να καταδείξει τις αγωνίες και τα προβλήματα των ανθρώπων. Οι ήρωές του δεν είναι πολίτες που αναζητούν πολιτικές λύσεις, δεν πολεμούν, δεν απεργούν. Είναι ο μέσος Έλληνας, ο άνθρωπος που παγωμένος έβλεπε -ως το 2011- την απαρχή της εκθεμελίωσης όσων έχτισε στη ζωή του και των δικαιωμάτων του.

Αποφεύγει τον καταγγελτικό τόνο μέσα από την τεχνητά αθώα και απολίτικη προσέγγισή του, απορρίπτει τη συνθηματολογία. Σε μια κοινωνία που σύντομα οδηγήθηκε σε πολιτική -κι οικονομική- πόλωση, ο Τάσος Μελίτης στέκεται ψύχραιμος κινηματογραφώντας με τα σύντομα διηγήματά του θραύσματα του κοινωνικού βίου. Στην ουσία το "κέρασμα που άργησε να έρθει» είναι ένα μεγάλο ψηφιδωτό τέτοιων ανθρώπινων ιστοριών που αποτυπώνουν τις φοβίες, τις σκέψεις τους, κομμάτια της ζωής τους ή τη ζωή τους σε κομμάτια. 

Η γλώσσα του απλή, καθημερινή, στρωτή, επιτρέπει την ανάγνωση χωρίς να κουράζει, αγγίζει με τρυφερότητα τους ήρωές του. Ο λόγος του χωρίς να είναι μικροπερίοδος, είναι σύντομος και συχνά κοφτός προσδίδοντας έτσι ένταση στα συναισθήματα του αναγνώστη. Άλλωστε στόχος του δεν είναι τόσο η ανάπτυξη μιας πλοκής όσο -σαν μικρά κεφάλαια μιας νουβέλας- να ακουμπήσει τις ενδόμυχες σκέψεις και αγωνίες των πρωταγωνιστών.

Αφηγηματικά υιοθετεί όλες τις φόρμες και τις τεχνοτροπίες. Και αυτό αποτελεί έναν ενδιαφέροντα πειρασμό για τον αναγνώστη μα και πειραματισμό για το διηγηματογράφο. Σε άλλα διηγήματα υιοθετείται η τριτοπρόσωπη αφήγηση με μηδενική εστίαση, όπου ο αφηγητής ξέρει περισσότερα από ό,τι τα πρόσωπα και μένει εκτός δράσης, άλλοτε  επιλέγει εσωτερική εστίαση κατά την οποία ο αφηγητής ξέρει όσα και τα πρόσωπα. Σε ορισμένα διηγήματα επιλέγεται η πρωτοπρόσωπη αφήγηση με εσωτερική ή εξωτερική εστίαση όπου ο ήρωας παρουσιάζει σε πρώτο χρόνο τις σκέψεις και τις φοβίες του, τη ζωή του την ίδια ως ομοδιηγηματικός αφηγητής συμμετέχοντας ως πρωταγωνιστής ή αφηγείται γεγονότα που ανήκουν στην κύρια αφήγηση (ενδοδιηγηματικός).

Τεχνικά χρησιμοποιεί όλους σχεδόν τους αφηγηματικούς τρόπους. Οι σύντομες αναδρομικές παρεκβάσεις μετατοπίζουν  την κύρια αφήγηση από το αφηγηματικό τώρα στο παρελθόν και ανάγεται σε γεγονότα προγενέστερα και παλιότερα δίνοντας έτσι την ευκαιρία στο συγγραφέα πάνω στο κεντρικό θέμα να αναπτύξει γρήγορα άλλες εικόνες. Στην ουσία όλα τα διηγήματα έχουν μικρές εγκιβωτισμένες ιστορίες που με το χαλαρό τους ύφος και τη συνειρμική γραφή μεταπηδούν ανεμπόδιστα από και  προς την κύρια αφήγηση.

Εξάλλου, σχεδόν σε κανένα διήγημα δεν ακολουθείται ευθύγραμμη χρονική απόδοση. Ο αφηγηματικός χρόνος είναι κυκλικός ή σπειροειδής. Η απουσία πλοκής και η συνειρμική γραφή επιτρέπουν τη χρονική (αναχρονίες και προλήψεις) και θεματική (εγκιβωτισμοί, παρεκβάσεις) μετατόπιση χωρίς σχεδόν να γίνεται αντιληπτή από τον αναγνώστη.

Οι ιστορίες του ανθρώπινες, μικρές πτυχές αναταράξεων που μόλις ξεκινούν. Τα δράματα και οι κορώνες αποφεύγονται ηθελημένα και δεν προσφεύγει στην εύκολη λύση ενός "αντι-μνημονιακού σοσιαλιστικού ρεαλισμού". Το μνημόνιο, βέβαια, πανταχού παρόν (φροντίζει και ο συγγραφέας να μας το θυμίζει συνεχώς). Οι απολύσεις, ο φόβος της ανεργίας, η οικονομική αδυναμία όπως διαμορφώνονταν έως το 2012 αποτυπώνονται σε κάθε ιστορία. Η μετανάστευση επίσης παρούσα.

Τα πρόσωπα συνεχίζουν ακόμα την προηγούμενη ζωή τους, έστω υπό το καθεστώς του φόβου και σε μικρότερη ένταση. Οι +40 ετών άνδρες κοιτούν όμορφες γκαρσόνες, το καμάκι στο χώρο εργασίας είναι συνεχές με ικανές δόσεις σεξισμού μεσήλικων ανδρών, η κολακεία των προϊσταμένων και το "κάρφωμα" των συναδέλφων στους ανωτέρους τους προκειμένου να ανέλθουν, συνεχώς παρόντα…

Τα αφηγηματικά πρόσωπα προσπαθούν να αντεπεξέλθουν με κάθε τρόπο στις νέες δυσκολίες που εμφανίζονται και να περιορίσουν τις απώλειες. Δεν προχωρούν σε απονενοημένες ενέργειες. Αναζητούν λύσεις στον κοινωνικό περίγυρο, στη μετανάστευση, στις πολιτικές γνωριμίες. Είναι ακόμα η εποχή που οι πολίτες πίστευαν ότι η κρίση θα είναι σύντομη και θα περάσει. Αν και δεν υπάρχει καμία νότα αισιοδοξίας (πλην των ατομικών λύσεων του κάθε ήρωα), μας δίνεται μια καλή υπενθύμιση του πόσο εύκολα κι απλά βλέπαμε προ λίγων ετών την κατάσταση.

Σαν σήμερα το 1899 γεννήθηκε στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ένας από τους σημαντικότερους λογοτέχνες του 20ου αιώνα. Παρόλο που έμεινε γνωστός για τα διηγήματά του, έγραψε επίσης ποιήματα, δοκίμια και κινηματογραφικά σενάρια.

Ο Μπόρχες εκπροσωπεί επάξια, παρατηρεί ο Αχ. Κυριακίδης, τη λογοτεχνία που φιλοσοφεί και όχι, ασφαλώς τη φιλοσοφία που λογοτεχνίζει. Γι’ αυτό και τα περισσότερα διηγήματά του αποφαίνονται, προτείνουν σκανδαλιστικές απόψεις σε προαιώνια ζητήματα, ενώ τα περισσότερα δοκίμιά του αναρωτιούνται, ταλαντεύονται σαν τα πιο γοητευτικά αστυνομικά αινίγματα.

Τα κείμενα του Μπόρχες προεικάζουν τον δισταγμό, αυτό που ο Τσβετάν Τοντόροφ έμελλε να προσδιορίσει ως αναγκαίο κατηγόρημα της μυθοπλαστικής λογοτεχνίας. Ο δισταγμός αυτός προκύπτει από ένα θεμελιώδες διφορούμενο ως προς την ακριβή φύση των γεγονότων που παρατίθενται σε μια φανταστική αφήγηση. Πραγματικό ή ψευδαισθητικό; Αυτή η θεμελιώδης ασάφεια συγχύζει τον αναγνώστη.

Ο Μπόρχες ήταν απόγονος αγωνιστών για τη χειραφέτηση της Αργεντινής, ενώ ο πατέρας του ήταν δικηγόρος και καθηγητής ψυχολογίας σε ξενόγλωσση παιδαγωγική σχολή.

Σε ηλικία επτά χρονών συνέταξε στα ελληνικά μια σύνοψη της ελληνικής μυθολογίας. Οκτώ χρονών έγραψε το πρώτο διήγημά του, ενώ ένα χρόνο αργότερα μετέφρασε και δημοσίευσε τον Ευτυχισμένο πρίγκιπατου Όσκαρ Ουάιλντ.

Εξαιτίας μιας πάθησης στα μάτια του, που θα τον οδηγήσει προοδευτικά σε πλήρη τύφλωση, η οικογένεια Μπόρχες εγκαταστάθηκε στη Γενεύη, όπου ο Χόρχε Λουίς ξεκίνησε τις λυκειακές σπουδές του και απέκτησε μια υψηλού επιπέδου μόρφωση, τελειοποιώντας παράλληλα τις γνώσεις του στην αγγλική, γαλλική και γερμανική γλώσσα. Εκεί, ήρθε σε επαφή με την εξπρεσσιονιστική ποίηση και τη γερμανική φιλοσοφία.

Το 1910 εγκατεστημένος στη Μαγιόρκα της Ισπανίας ολοκλήρωσε την πρώτη ποιητική συλλογή του Οι κόκκινοι ρυθμοί όπου είναι φανερός ο θαυμασμός για την επανάσταση των μπολσεβίκων στη Ρωσία.

Η οικογένεια των Μπόρχες, έπειτα από πολλές προσωρινές διαμονές και πολλά ταξίδια στην Ευρώπη, επέστρεψαν το 1921 στο Μπουένος Άιρες, όπου και παρέμειναν. Πλέον, ο Μπόρχες άρχισε να ανακαλύπτει τις φτωχογειτονιές της γενέτειράς του με τους compafritos ("μόρτες"), έγραψε ποιήματα, διηγήματα, δοκίμια και "φαντασίες", ίδρυσε διάφορα περιοδικά και πήρε μέρος σε λογοτεχνικούς ομίλους.

Από το 1925, όταν δημοσιεύθηκε η ποιητική του συλλογήΗ απέναντι Σελήνη και τα δοκίμια Έρευνες, έδινε το λογοτεχνικό παρόν με ένα έως δύο έργα το χρόνο, μέχρι το 1985, έτος που εκδόθηκε  η τελευταία ποιητική συλλογή του, Οι συνωμότες.

Ο Μπόρχες πέθανε στις 14 Ιουνίου του 1986 στη Γενεύη και τάφηκε σύμφωνα με την επιθυμία του, στην πόλη των εφηβικών του χρόνων, στο Μπουένος Άιρες.

Πηγές: 
Χόρχε Λουίς Μπόρχες, Άπαντα πεζά, επιμ. Αχ. Κυριακίδης, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2005.
Borges, Jorge Luis, 1899-1986, στο BiblioNet.

 

 

 

 

Πηγή : tvxs

Δεν μπορεί εύκολα να εξηγήσει κανείς γιατί το Μέγαρο Μαξίμου επέλεξε να δημοσιοποιήσει τώρα τις παρασκηνιακές διεργασίες προκειμένου να εκλεγεί ο Φώτης Κουβέλης Πρόεδρος της Δημοκρατίας από την παρούσα Βουλή. Το πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της Καθημερινής ήταν ακριβέστατο και δεν διαψεύστηκε παρά μόνο χλιαρά από κύκλους της ΔΗΜΑΡ που υποστήριξαν με διαρροή ότι δεν έχουν γίνει συνεννοήσεις του Φ. Κουβέλη με το Μέγαρο Μαξίμου και τη Χαριλάου Τρικούπη. Αλλά ήταν τόσο χαμηλοί οι τόνοι που απλώς επιβεβαίωσαν ότι, πράγματι, υπάρχει ζωηρό παρασκήνιο, παρόλο που στην Αγ. Κωνσταντίνου δεν θα ήθελαν να βγουν τώρα όλα στη φόρα.

Σε κάθε περίπτωση, στο περιβάλλον του Φ. Κουβέλη αιφνιδιάστηκαν και δεν ήταν ενήμεροι ότι το Μαξίμου σπρώχνει αυτό το θέμα. Ο Σπύρος Λυκούδης, σαν έτοιμος από καιρό, βγήκε το πρωί στο Mega για να πει ότι ο Κουβέλης θα ήταν πολύ καλός για Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Σύμφωνα με πληροφορίες ο Λυκούδης έχει πλήρη γνώση αυτών των διεργασιών, αφού άλλωστε ο ίδιος προορίζεται για την ηγεσία της ΔΗΜΑΡ εφόσον ο Κουβέλης προταθεί για ΠτΔ και με την προοπτική -αυτό τουλάχιστον επιδιώκει το ΠΑΣΟΚ- να χωρέσει στη Δημοκρατική Παράταξη.

Ο υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης Κυρ. Μητσοτάκης, μιλώντας στον Σκάι, απέφυγε να πει μια καλή κουβέντα για τον Κουβέλη, αναφερόμενος απλώς στην ανάγκη να βρεθεί ένα πρόσωπο που να ενώνει και να μη διχάζει. Μάλιστα άφησε κάποιες αιχμές για τη ΔΗΜΑΡ θυμίζοντας ότι συμμετέχοντας στην κυβέρνηση είχε συμφωνήσει με την Τρόικα για τις απολύσεις στο Δημόσιο με τις οποίες τώρα δηλώνει πως διαφωνεί. Τα σχόλια Μητσοτάκη είναι πολύ ενδεικτικά του κλίματος στο εσωτερικό της ΝΔ όπου πολλοί είναι αυτοί που θεωρούν πως τώρα είναι η ώρα για δεξιό Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Το σενάριο που εξυφαίνεται στο παρασκήνιο προϋποθέτει πως θα αλλάξουν τα πράγματα και θα δοθούν τα προσχήματα στον Φ. Κουβέλη να εξυπηρετήσει τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς. Σε μια ατμόσφαιρα τέλους του μνημονίου και της Τρόικας, κάτι τέτοιο θα ήταν ενδεχομένως ρεαλιστικό. Αλλά αντί γι αυτό, υπάρχουν νέες αψιμαχίες γύρω από το αντιρατσιστικό, ενώ η EBU καταγγέλλει την κυβέρνηση ότι επιδιώκει τον έλεγχο της δημόσιας τηλεόρασης, το μαύρο στην οποία οδήγησε τη ΔΗΜΑΡ στην αντιπολίτευση.

Πηή : tvxs