Logo
Εκτύπωση αυτής της σελίδας

Βαν Γκογκ - Έσπασε κάθε ρεκόρ στα $190,4 εκατ. – Το παρασκήνιο της ναζιστικής αρπαγής, το θρίλερ της τελευταίας στιγμής

Μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, το αριστούργημα του Βίνσεντ βαν Γκογκ πέρασε από την κορυφή των προσδοκιών στον κίνδυνο του «ναυαγίου» λόγω καταγγελιών για ναζιστικό εκβιασμό, πριν καταλήξει τελικά να γράψει ιστορία στη Νέα Υόρκη

Ένα φωτεινό τοπίο του Βίνσεντ βαν Γκογκ, το οποίο απεικονίζει μια μεγάλη ανθισμένη καστανιά στο βραδινό φως, πουλήθηκε το βράδυ της Τετάρτης, στη Νέα Υόρκη, έναντι του αστρονομικού ποσού των 190,4 εκατομμυρίων δολαρίων (συμπεριλαμβανομένων των προμηθειών), στην κατάμεστη αίθουσα του οίκου Sotheby’s. Η πώληση ήρθε να επισφραγίσει τη λήξη μιας δικαστικής και ηθικής διαμάχης της τελευταίας στιγμής, σχετικά με την ιδιοκτησία του έργου.

Ο καμβάς του 1890, με τίτλο «Châtaigniers en Fleurs» (Ανθισμένες Καστανιές), συνέτριψε το προηγούμενο ρεκόρ δημοπρασίας για έργο του ολλανδού μεταϊμπρεσιονιστή ζωγράφου (το οποίο ανερχόταν στα 117,2 εκατομμύρια δολάρια, από το 2022, για έναν πίνακα από τη συλλογή του συνιδρυτή της Microsoft, Πολ Άλεν) και αναδείχθηκε στον έκτο ακριβότερο πίνακα που έχει πωληθεί ποτέ σε δημοπρασία, προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό.

«Δεν υπήρχε ατμόσφαιρα σαμπάνιας» στην αίθουσα

Παρά το ιστορικό μέγεθος της πώλησης, ο αέρας στη «στρατόσφαιρα» των τιμών της τέχνης αποδείχθηκε αραιός, με ελάχιστους υποψήφιους αγοραστές να τολμούν να χτυπήσουν το έργο. Ο δημοπράτης Όλιβερ Μπάρκερ προσπαθούσε επί περισσότερα από τρία λεπτά να προσελκύσει νέες προσφορές, ενώ ο Πάτρικ Ντράχι, βασικός μέτοχος του οίκου Sotheby’s, παρακολουθούσε από το βάθος της αίθουσας, με σκυθρωπή έκφραση.

Τελικά, επικράτησε ένας μόνο πλειοδότης: ο βετεράνος έμπορος τέχνης Γουίλιαμ Ακουαβέλα, επικεφαλής των γκαλερί Acquavella. Ωστόσο, σύμφωνα με τους παρευρισκόμενους, το κλίμα στην αίθουσα ήταν μάλλον υποτονικό, χωρίς πανηγυρισμούς ή «ατμόσφαιρα σαμπάνιας», καθώς η σκιά του σκανδάλου που προηγήθηκε, παρέμενε βαριά.

Το θρίλερ της τελευταίας στιγμής και η ναζιστική σκιά

Ο οίκος δημοπρασιών στάθηκε τυχερός που η πώληση πραγματοποιήθηκε, έστω και την ύστατη ώρα. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, οι εβραίοι κληρονόμοι ενός προηγούμενου ιδιοκτήτη – του διάσημου γερμανοεβραίου εκδότη Σάμιουελ Φίσερ – διεκδίκησαν τον πίνακα, υποστηρίζοντας ότι η οικογένεια αναγκάστηκε να τον πουλήσει στο Άμστερνταμ το 1936, υπό την πίεση των οικονομικών απωλειών και των διώξεων του ναζιστικού καθεστώτος. Ο Φίσερ είχε αποκτήσει το έργο στο Παρίσι το 1909.

Ύστερα από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις, τη Δευτέρα και την Τρίτη, οι κληρονόμοι του Φίσερ και οι σημερινοί πωλητές – η οικογένεια Μπλακιέ-Αριέτα από την Αργεντινή, η οποία κατείχε το έργο για περισσότερο από μισό αιώνα, από το 1975 – κατέληξαν σε εμπιστευτικό εξωδικαστικό συμβιβασμό, επιτρέποντας στη δημοπρασία να προχωρήσει.

«Η οικογένεια ελπίζει ότι το μεγάλο δημόσιο ενδιαφέρον για την υπόθεση και η γρήγορη, δίκαιη επίλυσή της θα προσφέρουν ενθάρρυνση και σε άλλες οικογένειες που υπέστησαν διώξεις, κατά τη ναζιστική εποχή», δήλωσε μετά την πώληση ο δικηγόρος των κληρονόμων στο Βερολίνο, Γκούναρ Σνάμπελ, τιμώντας παράλληλα τη μνήμη της Γκιζέλα Μπέρμαν Φίσερ για τον πολυετή αγώνα της για δικαίωση.

Ένα αριστούργημα λίγο πριν το τραγικό τέλος

Το «Châtaigniers en Fleurs» θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα της τελευταίας περιόδου του Βαν Γκογκ, που παρέμεναν σε ιδιωτικά χέρια. Ο καλλιτέχνης φιλοτέχνησε αυτή τη λουσμένη στο φως σκηνή δρόμου, μόλις τέσσερις ημέρες μετά την άφιξή του στο ειδυλλιακό Οβέρ-σιρ-Ουάζ της Γαλλίας – έπειτα από έναν χρόνο εγκλεισμού σε ψυχιατρικό άσυλο – και λίγες μόλις εβδομάδες πριν βάλει τέλος στη ζωή του, το καλοκαίρι του 1890.

Ο πίνακας αποτελούσε το «πετράδι του στέμματος» της συλλογής Μπλακιέ-Αριέτα, ενός θησαυρού ιμπρεσιονιστικής και μοντέρνας τέχνης, που συγκέντρωσαν η αργεντινή κληρονόμος της βιομηχανίας ζάχαρης Νέλι Αριέτα ντε Μπλακιέ και ο σύζυγός της, Κάρλος Πέδρο Μπλακιέ (ο οποίος στο παρελθόν είχε κατηγορηθεί για συνέργεια σε εξαφανίσεις πολιτών, επί δικτατορίας στην Αργεντινή, κατηγορίες που αρνήθηκε πριν πεθάνει χωρίς να δικαστεί).

Τα οικονομικά ρίσκα πίσω από τους αριθμούς-ρεκόρ

Παρά το γεγονός ότι η βραδιά συνολικά απέφερε στον οίκο Sotheby’s 778 εκατομμύρια δολάρια – το υψηλότερο ποσό που έχει επιτύχει ποτέ σε μία μόνο βραδιά, ξεπερνώντας το ρεκόρ του περασμένου Νοεμβρίου με τη συλλογή Λόντερ – οι αναλυτές της αγοράς τέχνης επισημαίνουν ότι η εικόνα δεν είναι τόσο ρόδινη όσο φαίνεται.

Συνολικά, τα 12 έργα της συλλογής Μπλακιέ-Αριέτα απέφεραν 412 εκατομμύρια δολάρια, έναντι αρχικής εκτίμησης 450 εκατομμυρίων. Αφαιρώντας τις προμήθειες του οίκου, ο Sotheby’s έπεσε κατά 54 εκατομμύρια δολάρια έξω από τις προβλέψεις του, καθώς έργα των Εντγκάρ Ντεγκά (18 εκατ. δολάρια) και Καμίλ Πισαρό (24,2 εκατ. δολάρια) πωλήθηκαν κάτω από τις χαμηλότερες εκτιμήσεις, ενώ ο «Αρλεκίνος» του Πολ Σεζάν έφτασε τα 111 εκατ. δολάρια (έναντι εκτίμησης 120 εκατ.).

Όπως εξηγούν σύμβουλοι τέχνης, για να εξασφαλίσει τέτοιες συλλογές, ο οίκος αναγκάστηκε να δώσει τεράστιες οικονομικές εγγυήσεις στους πωλητές, μετατρέποντας τη διαδικασία σε «ένα αιματηρό σπορ χαμηλού περιθωρίου κέρδους», το οποίο αποδεικνύει ότι, ακόμη και στην κορυφή της αγοράς, οι δισεκατομμυριούχοι συλλέκτες παραμένουν εξαιρετικά επιφυλακτικοί απέναντι σε ακριβά ρίσκα.

Με πληροφορίες από The New York Times, The Guardian, BBC

Πολυμέσα

© Kifisia-Life. All Rights Reserved.