Σαρλότ Γκενσμπούργκ - «Μεγάλωσα νιώθοντας άσχημη δίπλα στην Τζέιν Μπίρκιν»
- Κατηγορία ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
- 0 σχόλια
Ενώ υποδυόταν τη φεμινίστρια Ζιζέλ Αλιμί, η Σαρλότ Γκενσμπούργκ ανακάλυψε μια φωτογραφία της μητέρας της σε διαδήλωση του 1972. Στον Guardian μιλά για την ομορφιά που τη γέμιζε ανασφάλεια, τον Λαρς φον Τρίερ και τη διαμάχη γύρω από τη νέα της ταινία.
Η φωτογραφία συνδέεται με τη δίκη του Μπομπινί, ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα στην ιστορία του γαλλικού φεμινιστικού κινήματος. Το 1972, η δεκαεξάχρονη Μαρί-Κλερ Σεβαλιέ έμεινε έγκυος έπειτα από βιασμό και υποβλήθηκε σε παράνομη άμβλωση με τη βοήθεια της μητέρας της. Ο δράστης του βιασμού την κατήγγειλε στην αστυνομία. Η υπόθεση έφτασε στα δικαστήρια και την υπεράσπιση ανέλαβε η Ζιζέλ Αλιμί, η δικηγόρος που είχε ήδη γίνει γνωστή για τους αγώνες της υπέρ των γυναικών και κατά της αποικιοκρατίας.

Η Αλιμί αποφάσισε να αμφισβητήσει δημόσια τον ίδιο τον νόμο που απαγόρευε την άμβλωση. Η δίκη εξελίχθηκε σε ένα μεγάλο πολιτικό γεγονός, με την υποστήριξη προσωπικοτήτων όπως η Σιμόν ντε Μποβουάρ και με διαδηλώσεις έξω από το δικαστήριο. Η Μαρί-Κλερ αθωώθηκε, ενώ η μητέρα της καταδικάστηκε σε πρόστιμο με αναστολή. Τρία χρόνια αργότερα, το 1975, η Γαλλία νομιμοποίησε την άμβλωση με τον νόμο που προώθησε η τότε υπουργός Υγείας Σιμόν Βέιλ.
Η Γκενσμπούργκ υποδύεται την Αλιμί στην ταινία «L’Affaire Marie-Claire» («Women on Trial»), σε σκηνοθεσία των Λοριάν Εσκαφρ και Ιβό Μιλέρ, που κυκλοφόρησε στις γαλλικές αίθουσες στις 4 Νοεμβρίου. Στη νέα συνέντευξή της στην Εμίν Σέινερ του Guardian, παραδέχεται ότι γνώριζε ελάχιστα για τη δίκη του Μπομπινί. Είχε συνδέσει την ιστορία του δικαιώματος στην άμβλωση στη Γαλλία κυρίως με τη Σιμόν Βέιλ και χρειάστηκε να ανατρέξει στα γεγονότα που είχαν προηγηθεί. Ανάμεσά τους ανακάλυψε και τη φωτογραφία της μητέρας της.

Η Σαρλότ μεγάλωσε σε μια οικογένεια όπου η εμφάνιση, η σεξουαλικότητα και η δημόσια εικόνα είχαν τεράστια σημασία. Ο πατέρας της, Σερζ Γκενσμπούρ, είχε οικοδομήσει μεγάλο μέρος της καλλιτεχνικής του μυθολογίας πάνω στην πρόκληση, ενώ η Μπίρκιν έγινε ένα είδωλο που συνδύαζε την αθωότητα με τον ερωτισμό. Η κόρη τους έπρεπε να ανακαλύψει τη δική της θέση ανάμεσα σε δύο τόσο επιβλητικές παρουσίες. Στα 55 της, λέει ότι εξακολουθεί να κουβαλά κάτι από εκείνη την παλιά ανασφάλεια, παρότι η γνώμη των άλλων για την ομορφιά της την απασχολεί πλέον πολύ λιγότερο.
Η σχέση της με τη μητέρα της είχε γίνει ήδη αντικείμενο κινηματογραφικής εξερεύνησης στο «Jane par Charlotte» του 2021. Εκεί, η Γκενσμπούργκ είχε στρέψει την κάμερα στην Μπίρκιν, αναζητώντας μια διαφορετική οικειότητα μαζί της. Τώρα, τρία χρόνια μετά τον θάνατό της, μια φωτογραφία από το 1972 της αποκαλύπτει μια άλλη στιγμή της ζωής της. Η Μπίρκιν βρίσκεται ανάμεσα στις γυναίκες που διεκδικούσαν το δικαίωμα να αποφασίζουν οι ίδιες για το σώμα τους, σε μια εποχή όπου η άμβλωση μπορούσε να τις οδηγήσει στη φυλακή.
Η νέα ταινία της Γκενσμπούργκ αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα σε μια περίοδο κατά την οποία τα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο πολιτικών αντιπαραθέσεων. Η ηθοποιός αναγνωρίζει ότι πρόκειται για κατακτήσεις που παραμένουν εύθραυστες. Στην ταινία ακούγεται και η φράση «Η ντροπή πρέπει να αλλάξει πλευρά», που απέκτησε νέα παγκόσμια σημασία το 2024, στη δίκη των βιαστών της Ζιζέλ Πελικό. Μισός αιώνας χωρίζει τις δύο υποθέσεις και η δημόσια συζήτηση για τη ντροπή, τη σεξουαλική βία και το δικαίωμα των γυναικών να μιλούν εξακολουθεί να είναι ανοιχτή.

Η επιλογή της Γκενσμπούργκ για τον ρόλο της Αλιμί, πάντως, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Η ηθοποιός είχε συνυπογράψει το 2025 δημόσιες παρεμβάσεις σχετικά με τον αντισημιτισμό και την πολιτική απέναντι στο Ισραήλ. Μαζί με τον σύντροφό της, Υβάν Αττάλ, συμμετείχε επίσης σε έκκληση προς τον Εμανουέλ Μακρόν να μη αναγνωρίσει παλαιστινιακό κράτος χωρίς προηγούμενη απελευθέρωση των Ισραηλινών ομήρων και διάλυση της Χαμάς. Οι θέσεις αυτές προκάλεσαν αντιδράσεις από ανθρώπους που υπενθύμισαν τη μακροχρόνια υποστήριξη της Αλιμί στα δικαιώματα των Παλαιστινίων.
Ένας από τους γιους της δικηγόρου επέκρινε δημόσια την επιλογή της πρωταγωνίστριας, ενώ περισσότεροι από 13.000 άνθρωποι υπέγραψαν σχετικό αίτημα διαμαρτυρίας. Η φεμινιστική οργάνωση Choisir, την οποία είχε συνιδρύσει η Αλιμί, κράτησε αποστάσεις από την ταινία, επισημαίνοντας και την αποικιοκρατική διάσταση της πολιτικής κληρονομιάς της. Η Γκενσμπούργκ αποφεύγει να επεκταθεί στη διαμάχη. Αναγνωρίζει ότι η δημόσια κριτική υπήρξε επώδυνη για την ίδια και λέει ότι στηρίχθηκε στους ανθρώπους που την υπερασπίστηκαν.
Η συζήτηση στρέφεται αναπόφευκτα και στους δημιουργούς με τους οποίους έχει συνεργαστεί. Ο σημαντικότερος από αυτούς είναι ο Λαρς φον Τρίερ, με τον οποίο γύρισε τον «Αντίχριστο», τη «Μελαγχολία» και τη «Νυμφομανή». Η Γκενσμπούργκ περιγράφει τη συνεργασία τους ως μια καθοριστική εμπειρία, που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την υποκριτική. Θυμάται ιδιαίτερα τη «Μελαγχολία», όταν ο σκηνοθέτης κράτησε σκόπιμα αποστάσεις από εκείνη, προκαλώντας της ανασφάλεια για να τροφοδοτήσει την ερμηνεία της. Η ίδια αναγνωρίζει την ένταση αυτών των μεθόδων και εξακολουθεί να μιλά με θαυμασμό για τον δημιουργό.
rΟ Φον Τρίερ, ο Σερζ Γκενσμπούρ, η Τζέιν Μπίρκιν: η ζωή της Σαρλότ Γκενσμπούργκ έχει περάσει ανάμεσα σε ανθρώπους που διαμόρφωσαν τη δημόσια εικόνα τους με όρους επιθυμίας, πρόκλησης και καλλιτεχνικής ελευθερίας. Σήμερα αντιμετωπίζει και η ίδια το ερώτημα πώς συνυπάρχουν οι πολιτικές πεποιθήσεις ενός δημιουργού με το έργο του. Η απάντησή της παραμένει επιφυλακτική. Θεωρεί επικίνδυνο να αντιμετωπίζονται όλες οι περιπτώσεις με τον ίδιο τρόπο και φοβάται έναν κόσμο όπου οι καλλιτέχνες θα διστάζουν διαρκώς να εκφραστούν.
Η Γκενσμπούργκ θα παρουσιάσει το «Women on Trial» στο Γαλλικό Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λονδίνου στις 26 Νοεμβρίου, ενώ ετοιμάζει νέο μουσικό άλμπουμ για το 2027. Η ταινία την έφερε κοντά σε μια γυναίκα που, όπως παραδέχεται, τη φόβισε με τη δύναμη και την αποφασιστικότητά της.
Η ανακάλυψη της φωτογραφίας της Μπίρκιν πρόσθεσε σε αυτή την εμπειρία ένα απροσδόκητο προσωπικό ίχνος: τη μητέρα της, νέα, σε μια διαδήλωση, μέσα σε μια ιστορία που η κόρη της έμαθε να γνωρίζει μισό αιώνα αργότερα.
Με στοιχεία από The Guardian, Libération, Le Monde