«Ο πατέρας μου δεν έγραψε ποίηση για να έχω προίκα» - Η αιχμηρή απάντηση της Έρης Ρίτσου κατά του Γιώργου Χατζιδάκι
- Κατηγορία ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
- 0 σχόλια
Νέα διάσταση στη συζήτηση για τη διαχείριση των πνευματικών δικαιωμάτων δίνει η Έρη Ρίτσου, η οποία με δηλώσεις της αφήνει σαφείς αιχμές για τη στάση του Γιώργου Χατζιδάκι. Με φόντο πρόσφατα γεγονότα στον καλλιτεχνικό χώρο, η ίδια υπερασπίζεται μια πιο ανοιχτή προσέγγιση απέναντι στο έργο των μεγάλων δημιουργών.
Η συζήτηση γύρω από τα πνευματικά δικαιώματα και τη διαχείριση του καλλιτεχνικού έργου έχει επανέλθει δυναμικά στο προσκήνιο, μετά από περιστατικά που αφορούν την παρουσίαση έργων σημαντικών Ελλήνων δημιουργών. Αφορμή στάθηκε το τελευταίο επεισόδιο σε συναυλία με έργα του Νίκου Γκάτσου από τον Μανώλη Μητσιά, το οποίο άνοιξε εκ νέου τη δημόσια συζήτηση.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κόρη του σπουδαίου ποιητή Γιάννη Ρίτσου τοποθετήθηκε δημόσια, καταθέτοντας τη δική της οπτική για το τι σημαίνει πραγματικά η διαχείριση ενός καλλιτεχνικού έργου μετά τον θάνατο του δημιουργού.
Η θέση της Έρης Ρίτσου
Η Έρη Ρίτσου εξέφρασε ξεκάθαρα τη φιλοσοφία της σχετικά με το έργο του πατέρα της, δηλώνοντας χαρακτηριστικά:
«Εγώ πιστεύω πως ο πατέρας μου δεν έγραψε ποίηση για να έχω εγώ προίκα, ο πατέρας μου έγραψε ποίηση επειδή του ήταν ανάγκη, και κοινοποίησε και γνωστοποίησε την ποίηση του επειδή ήθελε ο κόσμος να εισπράξει αυτό που εκείνος ένιωθε».
Η δήλωση αυτή αποτυπώνει μια βαθύτερη αντίληψη για την τέχνη ως δημόσιο αγαθό και όχι ως περιουσιακό στοιχείο.
Στη συνέχεια, η ίδια διευκρίνισε:
«Κατά συνέπεια θεωρώ ότι ναι μεν εκ του νόμου έχω τα πνευματικά δικαιώματα όμως το έργο είναι κάτι το αυθύπαρκτο το οποίο ο ίδιος ο δημιουργός ήθελε να το κοινοποιήσει στον κόσμο άρα σε ό,τι με αφορά δεν έχω απαγορεύσει ποτέ σε κανέναν να ασχοληθεί με το έργο του Ρίτσου είτε να το μελοποιήσει είτε να το ανεβάσει ως θεατρική παράσταση με το σκεπτικό ότι εγώ δεν αντιπροσωπεύω πέρα από τίποτα άλλο πέρα από την αισθητική την δική μου».
Η φιλοσοφία για τα πνευματικά δικαιώματα
Η τοποθέτησή της δεν περιορίζεται μόνο σε μια προσωπική στάση, αλλά επεκτείνεται σε μια γενικότερη θεώρηση για τον ρόλο των κληρονόμων.
Όπως ανέφερε:
«Μπορεί κάτι να μην μου αρέσει εμένα, μπορεί να μην συμφωνώ όμως αυτό δεν σημαίνει ότι μπορώ να δεσμεύσω κάποιον άλλο. Πιστεύω ότι το έργο υπάρχει και είναι εκεί και δεν πρόκειται να βλαφτεί από την οποιαδήποτε προσέγγιση».
Και συμπλήρωσε:
«Αν κάποιος σκηνοθέτης ανεβάσει τον οποιονδήποτε μονόλογο του Ρίτσου και τον προσεγγίσει με έναν τρόπο που το κοινό ή οι κριτικοί θεωρήσουν ότι απάδει δεν θα βλαφτεί το έργο. Άρα θεωρώ ότι όλος ο κόσμος που έχει τη διάθεση να προσεγγίσει το έργο του Ρίτσου μπορεί να το κάνει, δεν θεωρώ ότι είμαι ένα είδος σωματοφύλακας του έργου γιατί δεν θεωρώ ότι το έργο έχει ανάγκη τέτοιας προστασίας».
Η προσέγγιση αυτή έρχεται σε αντίθεση με πιο αυστηρές πρακτικές που συναντώνται συχνά στη διαχείριση καλλιτεχνικών δικαιωμάτων.
Οι αιχμές για τον Γιώργο Χατζιδάκι
Αν και απέφυγε να επιτεθεί ευθέως, η Έρη Ρίτσου άφησε σαφείς υπαινιγμούς για τη στάση του Γιώργου Χατζιδάκι, ο οποίος έχει υιοθετήσει πιο περιοριστική πολιτική σχετικά με το έργο του πατέρα του, Μάνου Χατζιδάκι.
Συγκεκριμένα ανέφερε:
«Δεν μπορώ να μιλήσω για τους άλλους ανθρώπους γιατί δεν ξέρω ούτε τι ζωή ζήσανε ούτε τι έχουνε μέσα στην ψυχούλα τους, ούτε τι προβλήματα αντιμετωπίζουμε ούτε και τι οδηγίες είχανε».
«Εγώ όταν είχα ζητήσει από τον πατέρα μου τι θέλει να κάνω το αρχείο του όταν αφήσει τον κόσμο αυτό είχε αρνηθεί να μου πει το οτιδήποτε γιατί δεν ήθελε να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο του θανάτου».
Η παρέμβαση της Έρης Ρίτσου αναδεικνύει μια βαθύτερη ιδεολογική σύγκρουση γύρω από το μέλλον της τέχνης και τον ρόλο των κληρονόμων στη διαχείρισή της. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η προστασία και ο έλεγχος, και από την άλλη η ελευθερία πρόσβασης και δημιουργικής επανερμηνείας.
Σε μια εποχή όπου η τέχνη ανακυκλώνεται, επαναπροσδιορίζεται και επανασυστήνεται στο κοινό, η συζήτηση αυτή φαίνεται πως θα συνεχιστεί, με ένταση, αλλά και με ουσιαστικά ερωτήματα για το ποιος «ανήκει» τελικά ένα έργο τέχνης.