Μάχη μέχρι τέλους για τον Μοντιλιάνι των Ναζί

Νέα τροπή στην υπόθεση του Μοντιλιάνι που λεηλατήθηκε από τους Ναζί, καθώς ο Ντέιβιντ Ναχμάντ ετοιμάζει νέα έφεση

Η πολυετής δικαστική διαμάχη για έναν πίνακα του Αμεντέο Μοντιλιάνι, ο οποίος συνδέεται με τις λεηλασίες έργων τέχνης από τους Ναζί, μπαίνει σε νέα φάση. Σύμφωνα με το Art Newspaper, δικαστήριο της Νέας Υόρκης έδωσε εντολή στον έμπορο τέχνης Ντέιβιντ Ναχμάντ να παραδώσει μέσα σε 30 ημέρες το έργο «Καθιστός Άνδρας με Μπαστούνι» (1918) στον Φιλίπ Μαεστρατσί, εγγονό του εβραίου εμπόρου τέχνης Όσκαρ Στετινέρ, από τον οποίο οι κληρονόμοι υποστηρίζουν ότι αφαιρέθηκε παράνομα κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής.

Η απόφαση έρχεται λίγους μήνες μετά την κρίση του δικαστή Τζόελ Κόεν ότι ο πίνακας πρέπει να επιστραφεί στην οικογένεια Στετινέρ. Αυτή τη φορά το δικαστήριο προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, ορίζοντας συγκεκριμένη προθεσμία για την παράδοση του έργου.

Νέα έφεση από την πλευρά Ναχμάντ

Η πλευρά του Ναχμάντ, ωστόσο, δεν δείχνει διατεθειμένη να εγκαταλείψει τη μάχη. Οι δικηγόροι του ανακοίνωσαν ότι θα προσφύγουν εκ νέου στη Δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας πως η υπόθεση κρίθηκε χωρίς να εξεταστούν σημαντικοί μάρτυρες που είχαν δει το έργο το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο της διαμάχης. Σύμφωνα με τους ίδιους, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο πίνακας που χάθηκε από τον Στετινέρ δεν είναι ο ίδιος με εκείνον που κατέχει σήμερα ο Ναχμάντ.

Από την άλλη πλευρά, ο δικηγόρος του Μαεστρατσί, Φίλιπ Λαντριγκράν, θεωρεί ότι οι νέες προσφυγές έχουν μοναδικό αποτέλεσμα την παράταση μιας υπόθεσης που εκκρεμεί εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία. Όπως επισημαίνει, τα εφετεία έχουν ήδη απορρίψει επανειλημμένα τις ενστάσεις του Ναχμάντ και εκτιμά ότι το ίδιο θα συμβεί και τώρα.

Οι μαρτυρίες που αμφισβητούν την ταυτότητα του πίνακα

Κεντρικό ρόλο στη νέα υπερασπιστική γραμμή του Ναχμάντ παίζουν οι καταθέσεις του φωτογράφου Φρεντερίκ Αλέν και της συζύγου του, Οντίλ Καρλότι-Αλέν. Ο Αλέν είναι βαφτισιμιός του Ζαν Βαν ντερ Κλιπ, ο οποίος είχε αποκτήσει το έργο που θεωρείται λεηλατημένο από τους Ναζί το 1944.

Στις ένορκες καταθέσεις τους, οι δύο μάρτυρες περιγράφουν έναν διαφορετικό πίνακα από εκείνον που διεκδικείται σήμερα. Όπως υποστηρίζουν, το έργο που είχαν δει ήταν μικρότερων διαστάσεων, πιο σκοτεινό χρωματικά και απεικόνιζε έναν άνδρα χωρίς μπαστούνι και χωρίς να κάθεται. Για τον λόγο αυτό θεωρούν αδύνατο να ταυτίζεται με τον «Καθιστό Άνδρα με Μπαστούνι».

Η υπόθεση παραμένει ανοιχτή

Οι εκπρόσωποι του Μαεστρατσί απορρίπτουν αυτές τις μαρτυρίες και επιμένουν ότι τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί επί χρόνια αποδεικνύουν την προέλευση του έργου. Ο Λαντριγκράν μάλιστα υποστηρίζει ότι ο Ναχμάντ θα μπορούσε να είχε κλείσει την υπόθεση επιστρέφοντας τον πίνακα, αποφεύγοντας περαιτέρω φθορά στη δημόσια εικόνα του.

Παρά τη νέα δικαστική απόφαση, η υπόθεση φαίνεται πως δεν έχει φτάσει ακόμη στο τέλος της. Η πλευρά του Ναχμάντ ζητά να διεξαχθεί κανονική δίκη με παρουσία μαρτύρων στο δικαστήριο, θεωρώντας ότι μόνο έτσι θα εξεταστούν πλήρως όλα τα δεδομένα. Μέχρι τότε, ένα από τα πιο γνωστά έργα που συνδέονται με διεκδικήσεις για ναζιστικές λεηλασίες παραμένει στο επίκεντρο μιας αντιπαράθεσης που διαρκεί εδώ και χρόνια.