Φαρμακευτικά βότανα και υγεία
Γράφει η Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη
Τα φαρμακευτικά βότανα είναι φυτά τα οποία κατά την διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας χρησιμοποιήθηκαν ευρέως για την προαγωγή την διατήρηση ή την αποκατάσταση της υγείας. Ήδη από την αρχαιότητα, ο Ιπποκράτης χρησιμοποιεί ευρέως βότανα για την παραγωγή θεραπευτικών αφεψημάτων και μιγμάτων. Μέσω των Ρωμαίων οι αρχαίες αυτές γνώσεις διαδίδονται στην Ευρώπη. Οι κινέζοι δομούν την παραδοσιακή κινεζική ιατρική πάνω στις θεραπευτικές δράσεις βοτάνων.
Ο ρόλος των βοτάνων στην αποκατάσταση της υγείας εξακολουθεί να είναι σήμερα ισχυρός παρά την προσπάθεια που γίνεται από πολλές φαρμακοβιομηχανίες να πείσουν καταναλωτικό κοινό και ιατρούς για το αντίθετο. Τα βότανα σήμερα χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά σε ευρεία ποικιλία προβλημάτων όπως είναι η υψηλή χοληστερόλη το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, η κατάθλιψη, η αϋπνία, τα σεξουαλικά προβλήματα, η υπογονιμότητα, τα σύνδρομα κόπωσης. Σύμφωνα με μελέτες τα βότανα περιέχουν βιοδραστικές ουσίες, οι οποίες σε συνδυασμό με την βέλτιστη διατροφή οδηγούν στην αποφυγή χημικών φαρμάκων με τοξικές παρενέργειες ή στη μείωση της δοσολογίας ισχυρών χημικών φαρμάκων. Ωστόσο η χρήση των βοτάνων που αποσκοπεί στην αποκατάσταση ιατρικών προβλημάτων πρέπει να γίνεται μετά από σοβαρή ιατρική μελέτη του οργανισμού και όχι ανεξέλεγκτα διότι οι ποσότητες που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση ιατρικών προβλημάτων είναι εξαιρετικά μεγαλύτερες των ελάχιστων δόσεων που χρησιμοποιούνται κατά την πρόληψη. Στις δοσολογίες αυτές το βότανο μπορεί να εκδηλώσει σοβαρές παρενέργειες εάν ο ασθενής έχει ιδιαίτερη ευαισθησία ή δεν καθοριστεί σωστά η δοσολογία.
Χρήσιμα βότανα της ελληνικής γης που χρησιμοποιούνται ως αφεψήματα είναι τα:
• ΧΑΜΟΜΗΛΙ Είναι καταπραϋντικό, ηρεμιστικό, χωνευτικό
• ΛΟΥΙΖΑ Αποτελεί φυσικό αναλγητικό και ενισχυτικό του ουροποιητικού, του αναπνευστικού συστήματος και των αρθρώσεων
• ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ Αποτελεί φυσικό αγχολυτικό και υπνωτικό, τονωτικό του γαστρεντερικού συστήματος, εφιδρωτικό
• ΠΑΣΙΦΛΟΡΑ Η ΡΟΛΟΓΙΑ Δρα ως αγχολυτικό, υπναγωγό, σε γαστρεντερικές διαταραχές
• ΤΙΛΙΟ Δρα ως τονωτικό του αναπνευστικού και του νευροφυτικού συστήματος ως αντίδοτο σε φλεγμονές, σε πονοκεφάλους
• ΤΣΑΙ Διεγερτικό του σώματος και του εγκεφάλου, στυπτικό
• ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ Αντιφλεγμονώδες, καταπραϋντικό του στομάχου, τονωτικό του νευρικού συστήματος.
Η αυξημένη συγκέντρωση βαρέων μετάλλων και υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων αποτελεί σήμερα σοβαρό πρόβλημα για ορισμένα βότανα κατά τη συστηματική χρήση. Το απλό ξέπλυμα του βοτάνου πριν την χρήση του και η διερεύνηση της προέλευσης του βοτάνου είναι σημαντικά μέτρα πρόληψης του σοβαρού αυτού προβλήματος.