«Εχθροί του Λαού» - Από τον Στάλιν έως τον Τραμπ

Τι συνδέει τους Γκριγκόρι Ζινόβιεφ, Λεβ Κάμενεφ, Νικολάι Μπουχάριν και πολλούς ακόμη μπολσεβίκους; Την απάντηση δίνει στους New York Times η Νίνα Χρούστσεβα, καθηγήτρια στις ΗΠΑ και δισέγγονη του Νικίτα Χρουστσόφ: είχαν κατηγορηθεί όλοι τους ως «εχθροί του λαού» από το σταλινικό καθεστώς.

Δεν χρειαζόταν τίποτε άλλο, κανένα στοιχείο, κανένα τεκμήριο για να αποδειχθεί η ενοχή κάποιου. Αρκούσε αυτός ο χαρακτηρισμός και η ομολογία ενοχής – σιγά το δύσκολο για την αστυνομία του Στάλιν.

Ηταν ο ίδιος ο προπάππος της Χρούστσεβα και πρώην ηγέτης της ΕΣΣΔ που κατήγγειλε αυτή τη μέθοδο ενοχοποίησης το 1956 και στο πλαίσιο του 20ου Συνεδρίου του Κομουνιστικού Κόμματος. Η αλήθεια είναι ότι ούτε ο Χρουστσόφ είχε αποφύγει τον πειρασμό: ως «εχθρός του λαού» είχε κατηγορηθεί τρία χρόνια νωρίτερα από τον ίδιο και τους υπόλοιπους σοβιετικούς ηγέτες ο επικεφαλής της μυστικής αστυνομίας Λαβρέντι Μπέρια.

Είναι, όμως, επίσης αλήθεια ότι από εκείνη τη στιγμή σταμάτησαν οι αιματηρές εκκαθαρίσεις στο εσωτερικό του κόμματος.

Ακόμη πάντως κι αν ο Στάλιν ήταν ο πρωταθλητής στο κυνήγι των «εχθρών του λαού», ανάλογοι όροι χρησιμοποιούνταν και στη ρωμαϊκή εποχή, αλλά και στη διάρκεια της γαλλικής επανάστασης. Στην κορύφωση της τρομοκρατίας των Ιακωβίνων είχε εγκριθεί ειδικός νόμος εναντίον των «εχθρών του λαού». Και ποιοι ήταν αυτοί;

Οχι μόνο οι θιασώτες της μοναρχίας αλλά και οποιοσδήποτε επιχειρούσε να ξεγελάσει τους πολίτες με κάτι που σήμερα θα λέγαμε fake news.

Είναι απίθανο να εμπνεύστηκε από τους Ιακωβίνους ο Ντόναλντ Τραμπ για να χαρακτηρίσει τα μέσα ενημέρωσης «εχθρούς του λαού» – το πιθανότερο είναι ότι δεν ξέρει καν τι ήταν η γαλλική επανάσταση. Μπορεί να εμπνεύστηκε από τον Στάλιν; Ούτε.

Αρκεί να βλέπεις γύρω σου φαντάσματα και η έμπνευση έρχεται από μόνη της.