Επισημότητες, μεγάλα λόγια και ένας νικητής - Ο Βλαντιμίρ Πούτιν πήρε αυτό που ήθελε στη σύνοδο με Τραμπ και Σι
Όλοι συμφωνούν ότι, πρακτικά, η σύνοδος των ηγετών Κίνας, Ρωσίας και ΗΠΑ στη Σενζέν δεν απέδωσε κάποια ουσιαστική συμφωνία ή εξέλιξη. Μόνο μια αόριστη υπόσχεση για αποπυρηνικοποίηση. Και μια ευκαιρία στον Βλαντιμίρ Πούτιν να αναδυθεί στο προσκήνιο μετά την απομόνωση του πολέμου στην Ουκρανία
Δεν έκρυβε πολλές εκπλήξεις η «κοινή δήλωση» των τριών ηγετών των ισχυρότερων χωρών του κόσμου, παρά το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε ότι η συνάντησή του με τους Βλαντιμίρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ είναι ιστορική. Καθώς και ότι εξασφαλίζει την ειρήνη.
Οι πρώτες αναλύσεις για τα αποτελέσματά της συμφωνούν σε ένα πράγμα. Οι ηγέτες Κίνας, Ρωσίας και ΗΠΑ έδωσαν μια αόριστη υπόσχεση περί αποπυρηνικοποίησης. Αν θα προχωρήσουν στην υλοποίησή της είναι κάτι που δεν φαίνεται εφικτό. Τουλάχιστον στο ορατό μέλλον. Επίσης, «βγάζουν» και έναν «νικητή» της συνόδου της Σενζέν. Το πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν.

Από τις συνομιλίες Πούτιν – Τραμπ – Σι στη Σενζέν / Sputnik/Sergei Bobylyov/Pool via REUTERS
Η δήλωση των τριών
Η κοινή διακήρυξη, που δόθηκε στη δημοσιότητα μετά την ολοκλήρωση της συνόδου κορυφής, δεν περιείχε δεσμεύσεις για τη μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων. Βλαντιμίρ Πούτιν, Ντόναλντ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ «επανεπιβεβαίωσαν ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί».
Επίσης, είπαν ότι θα «διεξαγάγουν διάλογο για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων και την αποτροπή της διάδοσης των πυρηνικών όπλων». Χρονοδιάγραμμα όμως δεν έθεσαν. Άλλωστε η Κίνα αντιστέκεται στις προσπάθειες των ΗΠΑ να την εμπλέξουν σε επίσημες συζητήσεις για τα πυρηνικά. Το Πεκίνι υποστηρίζει ότι το δικό του οπλοστάσιο είναι πολύ μικρότερο από εκείνα των ΗΠΑ και Ρωσίας.
Η Ρωσία άφησε να εννοηθεί ότι είναι ανοιχτή σε συζητήσεις για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων, ωστόσο έδειξε κατανόηση για την «επιφύλαξη» της Κίνας.
Μερικά συμπεράσματα-κλειδιά
Αναμφίβολα, η συνάντηση ήταν κάτι σημαντικό. Δεν συμβαίνει συχνά να συναντιούνται οι ηγέτες Κίνας, Ρωσίας και ΗΠΑ. Και αποκάλυψε κάποια πράγματα για το πώς βλέπουν τον κόσμο οι Πούτιν, Τραμπ και Σι.

Οι ηγέτες Κίνας, Ρωσίας, ΗΠΑ στη Σενζέν / Doug Mills/Pool via REUTERS TPX IMAGES OF THE DAY
Η «διακήρυξη ειρήνης»
Είναι σαφές ότι και οι τρεις πιστεύουν ότι η προστασία του κόσμου είναι στο δικό τους χέρι.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι «πολύ συχνά, ηγέτες του παρελθόντος απέφευγαν να συνομιλήσουν με ηγέτες με τους οποίους είχαν διαφωνίες». Ωστόσο, σημείωσε, «ποτέ δεν επιτεύχθηκε ειρήνη αποφεύγοντας τις ευκαιρίες».
Ο Σι Τζινπίνγκ δήλωσε ότι οι χώρες πρέπει να εγκαταλείψουν τη «νοοτροπία του Ψυχρού Πολέμου» και να γίνουν φίλες. Κάτι με το οποίο συμφώνησε ο Βλαντιμίρ Πούτιν. Σύμφωνα με τον Ρώσο πρόεδρο, οι τρεις χώρες μπορούν να ενισχύσουν την παγκόσμια σταθερότητα, εφόσον συνεργαστούν εποικοδομητικά.
Ο Κινέζος πρόεδρος είπε επίσης: «Η ιστορία μάς διδάσκει ότι όταν οι μεγάλες δυνάμεις ζουν σε αρμονία, ο κόσμος απολαμβάνει την ειρήνη. Όταν οι μεγάλες δυνάμεις συγκρούονται, ο κόσμος βυθίζεται στην αναταραχή».
Σταθερές ροές ενέργειας
Οι τρεις ηγέτες επαναβεβαίωσαν τη σημασία της διασφάλισης σταθερών ροών ενέργειας, σε μια περίοδο που ο παγκόσμιος ενεργειακός εφοδιασμός βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση. Υπεύθυνες οι ΗΠΑ, βέβαια, και ο πόλεμός τους ενάντια στο Ιράν, που οδήγησε σε κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Επίσης, οι ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών ενεργειακών εγκαταστάσεων έχουν επιδεινώσει περαιτέρω τα παγκόσμια ενεργειακά προβλήματα.
Και, με όσα γνωρίζουμε σήμερα, δεν διαφαίνεται τέλος σε κανέναν από τους δύο πολέμους, άρα ούτε η αποκατάσταση των ροών ενέργειας. Και σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, Πούτιν, Σι και Τραμπ πέρασαν ακροθιγώς τους πολέμους.
Πάμε προς μια «G3» με Τραμπ, Σι και Πούτιν;
Τραμπ, Σι και Πούτιν φάνηκαν να αναλαμβάνουν πρωτοβουλία για την επίλυση των συγκρούσεων και των προβλημάτων που ταλανίζουν τις παγκόσμιες οικονομίες. Ο Κινέζος πρόεδρος θα πάει στο Μαϊάμι για τη σύνοδο κορυφής της G20. Παραμένει ασαφές αν θα κάνει το ίδιο και ο Ρώσος ομόλογός του, παρά την πρόσκληση Τραμπ.

Οικογενειακή φωτογραφία στη σύνοδο APEC / GREG BAKER/Pool via REUTERS
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν συμμετείχε στις πρόσφατες συνόδους της ομάδας, λόγω του εντάλματος σύλληψης που έχει εκδώσει εναντίον του το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Επίσης, τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη της G20 έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμούν να βρίσκονται στον ίδιο χώρο μαζί του.
«Η συζήτηση στην τριμερή σύνοδο ήταν εξαιρετικά ειλικρινής και βοήθησε τους ηγέτες να κατανοήσουν καλύτερα ο ένας τον άλλον», δήλωσε στη Σενζέν ο Βλαντιμίρ Πούτιν. Μένει να φανεί αν ήταν το πρώτο βήμα για μια ομάδα «G3», όπως αναφέρει το Al Jazeera.
Στο στόχαστρο το ΔΠΔ
Οι τρεις ηγέτες έχουν κάτι πολύ κοινό. Την ενόχλησή τους για τις ενέργειες του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Και στη διακήρυξή τους, Τραμπ, Σι και Πούτιν απαίτησαν από το ΔΠΔ και «παρόμοιους θεσμούς» να μην «καταχρώνται τη θέση τους».
Γιατί:
- Οι ΗΠΑ διατηρούν συγκρουσιακή σχέση με το ΔΠΔ, αφότου το Δικαστήριο άρχισε να διερευνά καταγγελίες για καταχρήσεις από Αμερικανούς στρατιώτες στο Αφγανιστάν. Το ένταλμα σύλληψης κατά του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, με την κατηγορία της διάπραξης εγκλημάτων πολέμου στη Γάζα, προκάλεσε περαιτέρω ρήξη. Και οι ΗΠΑ, επισήμως, έθεσαν ως στόχο την αποδόμηση του ΔΠΔ, ξεκινώντας με κυρώσεις κατά των θεσμικών οργάνων του και των αξιωματούχων του.
- Ούτε η Ρωσία εμπιστεύτηκε ποτέ το ΔΠΔ. Και η έκδοση εντάλματος σύλληψης κατά του Βλαντιμίρ Πούτιν, επισφράγισε τη σύγκρουση με το διεθνές δικαστήριο.
- Η Κίνα συνήθως τηρεί μια μάλλον αδιάφορη στάση απέναντι στο ΔΠΔ. Ωστόσο, η σειρά ενταλμάτων σύλληψης κατά ηγετών κυρίαρχων κρατών, συμπεριλαμβανομένου του πρώην προέδρου των Φιλιππίνων Ροντρίγκο Ντουτέρτε, μετέτρεψε το Πεκίνο σε δριμύ επικριτή του. Το ΔΠΔ έχει επίσης δεχθεί αναφορές από ακτιβιστές που κατηγορούν την Κίνα για διάπραξη γενοκτονίας σε βάρος της κοινότητας των Ουιγούρων στην επαρχία Σιντζιάνγκ — έναν ισχυρισμό τον οποίο το Πεκίνο απορρίπτει.
Η ευκαιρία του Βλαντιμίρ Πούτιν
Σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, για τον Βλαντιμίρ Πούτιν, η τριμερής αποτέλεσε μια πολυπόθητη ευκαιρία να καταδείξει ότι ηγείται μιας υπερδύναμης, ισότιμης με τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Έδειξε ότι δεν είναι απομονωμένος και είχε άλλη μια ευκαιρία να προσπαθήσει να πείσει τον Ντόνλαντ Τραμπ για τις θέσεις της Μόσχας για τη μελλοντική διευθέτηση στην Ουκρανία.
Ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε ότι η συνάντηση απέδειξε πως το τριμερές σχήμα ήταν «χρήσιμο και ουσιαστικό». Και πως σηματοδότησε μια «σοβαρή κοινή εργασία», η οποία περιέλαβε και συζητήσεις για την Ουκρανία. Άλλωστε, Τραμπ και Πούτιν είχαν επίσης μια κατ’ ιδίαν συνάντηση.
Επίσης, ο Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε ότι η Ρωσία αποδέχθηκε αυτό που χαρακτήρισε ως συμβιβαστική πρόταση των ΗΠΑ στο Άνκορατζ. Η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της θα ήταν προτιμότερο να την αποδεχθούν τώρα, διαφορετικά θα βρεθούν αντιμέτωποι με σκληρότερες απαιτήσεις, πρόσθεσε.

Sputnik/Vyacheslav Prokofyev/Pool via REUTERS
Σύμφωνα με την Μπρόνγουεν Μάντοξ, διευθύντρια του Chatham House, «όταν στέκεται δίπλα στον Σι και τον Τραμπ, ο Πούτιν θα εμφανίζεται ως ένας από τους τρεις κύριους ηγέτες του κόσμου». Παρά το γεγονός, είπε, ότι «η Ρωσία δεν είναι υπερδύναμη» και η οικονομία της, επιβαρυμένη από τις στρατιωτικές δαπάνες, συρρικνώνεται.
Ενώ ο Φιόντορ Λουκιάνοφ, ειδικός σε θέματα εξωτερικής πολιτικής με έδρα τη Μόσχα, σημείωσε ότι το Κρεμλίνο φαίνεται να πιστεύει πως οι ηγέτες θα μπορούσαν «να καταλήξουν σε συμφωνίες και να λάβουν αποφάσεις που θα καθορίσουν τις παγκόσμιες εξελίξεις». Από τα τρία έθνη, «φαίνεται πως μόνο η Ρωσία πιστεύει πραγματικά στην πιθανότητα παγκόσμιου ελέγχου», δήλωσε πρόσφατα.
Όταν αποφασίζουν οι Πούτιν-Σι-Τραμπ…
Από την πλευρά του, ο Τζόναθαν Έγιαλ, διευθυντής διεθνών σχέσεων στο Royal United Services Institute στο Λονδίνο, τόνισε πως οι τρεις ηγέτες έκαναν ενός είδους επίδειξη δύναμης. «Η αντίσταση απέναντι στα διεθνή πρότυπα και τα δικαστήρια αποτελεί την πιο ενδιαφέρουσα πτυχή», είπε. «Οι μεγάλες δυνάμεις επιβάλλουν, οι μικρές δυνάμεις υποφέρουν».
Και συμφώνησε ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν βγήκε κερδισμένος από τη σύνοδο, καθώς «απέκτησε αξιοπιστία και ξέφυγε από το καθεστώς του διεθνούς παρία». Για τον Τραμπ το σχόλιο ήταν κάπως δηκτικό: «Απέκτησε μια ευκαιρία να βγάλει φωτογραφίες, την οποία δεν χρειαζόταν», είπε στο Reuters.
Πολυτελής υποδοχή και μεγάλα λόγια
Για πολλούς αναλυτές ωστόσο αυτό που μετράει, κυρίως για τον έλεγχο των πυρηνικών, είναι πως δεν υπήρξε κάτι χειροπιαστό από τη σύνοδο της Σενζέν. Η οποία ομολογουμένως ήταν θεαματική –αλλά μόνο σε επίπεδο εντυπώσεων.
Η έπαυλη «Kylin Villa», όπου πραγματοποιήθηκε η συνάντηση, διαθέτει μακρά ιστορία φιλοξενίας ευαίσθητων διπλωματικών επαφών. Μεταξύ των προσωπικοτήτων που την έχουν επισκεφθεί στο παρελθόν συγκαταλέγονται ο πρώην ηγέτης της Βόρειας Κορέας Κιμ Γιονγκ Ιλ, ο πατέρας του Σι, Σι Τζονγκσούν, καθώς και απεσταλμένοι του Δαλάι Λάμα.
Και ο Ντόναλντ Τραμπ, που εξασφάλισε ακόμη και μια αγκαλιά από τον Κινέζο ομόλογό του, δήλωσε: «Πρόκειται για έναν σπουδαίο πρόεδρο, έναν από τους σπουδαίους προέδρους της Κίνας, ο οποίος δεν έχει πάει ποτέ στο αεροδρόμιο για να υποδεχθεί κάποιον». Και πρόσθεσε: «Και όχι μόνο αυτό: η φαντασμαγορία, η ομορφιά, οι επισημότητες, οι χιλιάδες κόσμου, τα μικρά παιδιά, οι στρατιώτες… όλα αυτά μαζί».
Ο Ντάριλ Κίμπαλ, εκτελεστικός διευθυντής της οργάνωσης Arms Control Association (Ένωση για τον Έλεγχο των Εξοπλισμών) με έδρα τις ΗΠΑ, τόνισε πως, αν και θετική η επανεπιβεβαίωση ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί, δεν ήταν αρκετή.
«Χρειαζόμαστε πολλά περισσότερα από ρητορική. Χρειαζόμαστε δράση στο πεδίο της διπλωματίας για τον αφοπλισμό» είπε στο Reuters.
Ο έλεγχος των πυρηνικών όπλων ήταν ένα θέμα το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επιμείνει να αποτελέσει κεντρικό θέμα της συνόδου. Και στη έναρξη τη συνόδου, απευθυνόμενος στον Βλαντιμίρ Πούτιν και τον Σι Τζινπίνγκ, παραδέχθηκε μια αλήθεια για τις χώρες που έχουν πυρηνική στρατιωτική ισχύ:
«Δεν είναι εύκολο πράγμα να τα αποχωριστεί κανείς».