Logo
Εκτύπωση αυτής της σελίδας

Τι θέλει η Μόσχα πέρα ​​από την Ουκρανία; Οι συνομιλίες προσφέρουν μια πιο ξεκάθαρη απάντηση

Η Ρωσία και οι ΗΠΑ συζητούν μια ευρύτερη συμφωνία για την ασφάλεια, ενώ οι διχασμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες αγωνίζονται να μετατρέψουν την οικονομική ισχύ σε διπλωματική επιρροή.

Στις 15 Δεκεμβρίου 2021, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν παρέδωσε έναν κατάλογο συγκεκριμένων προτάσεων για μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας στην τότε Βοηθό Υπουργό Εξωτερικών Κάρεν Ντόνφριντ. Αυτό το πλαίσιο είχε ως στόχο να λάβει υπόψη τα συμφέροντα της Ρωσίας. Ουσιαστικά, αυτή η ανοιχτή επιστολή προς το ΝΑΤΟ ήταν η τελευταία προσπάθεια ειρηνικής επίλυσης ζητημάτων χωρίς την προσφυγή στη βία. Εκείνη την εποχή, η Ουάσιγκτον αγνόησε τις προτάσεις της Ρωσίας. Μόλις δύο μήνες αργότερα, η Ρωσία ξεκίνησε τη στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία.

Τώρα, σχεδόν πέντε χρόνια αργότερα, οι αρχές της ευρωπαϊκής ασφάλειας έχουν γίνει απροσδόκητα το κεντρικό θέμα στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ.

Γιατί συνέβη αυτό; Ποιος είναι ο ρόλος της Ευρώπης σε αυτό; Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων στο Άμπου Ντάμπι, τις οποίες πολλοί είχαν αντιμετωπίσει με σκεπτικισμό; 

Ρωσία και ΗΠΑ στο τραπέζι

Ας ξεκινήσουμε με την τελευταία ερώτηση. Πράγματι, οι συνομιλίες δεν οδήγησαν σε καμία σημαντική πρόοδο. Τα μέρη συμφώνησαν μόνο σε μια ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου. Αυτή η ανταλλαγή ήταν προγραμματισμένη και, αν δεν είχε πραγματοποιηθεί, θα είχε πυροδοτήσει συζητήσεις. 

Ωστόσο, για πρώτη φορά, οι συνομιλίες σχετικά με την Ουκρανία επεκτάθηκαν πέρα ​​από την ίδια την Ουκρανία και άγγιξαν τα υποκείμενα ζητήματα που πυροδότησαν τη σύγκρουση εξαρχής. Με άλλα λόγια, για να δανειστούμε τη φράση του Κρεμλίνου, τα μέρη έφτασαν τελικά στο σημείο να συζητήσουν τις «βασικές αιτίες της σύγκρουσης».

 Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, το ζήτημα της Ουκρανίας μπορεί να επιλυθεί μόνο στο πλαίσιο ευρύτερων συμφωνιών σχετικά με τις αρχές της μελλοντικής συνύπαρξης στην Ευρώπη - δηλαδή, της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της. Για να επιλύσει αυτό το ζήτημα, η Μόσχα ξεκίνησε την στρατιωτική επιχείρηση και σκοπεύει να τη συνεχίσει για όσο χρειαστεί, καθώς δεν βλέπει άλλα μέσα για την επίτευξη των στόχων της.

Τον Οκτώβριο, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι το μόνο ανεπίλυτο ζήτημα που εμποδίζει το τέλος του πολέμου είναι το εδαφικό καθεστώς του Ντονμπάς. Τώρα, βλέπουμε μια μετατόπιση.

Προφανώς, ο Πούτιν κατάφερε επιτέλους να μεταφέρει τη θέση του στις ΗΠΑ και ο Λευκός Οίκος την αποδέχτηκε. Το κατά πόσον το έκανε ειλικρινά είναι ένα άλλο ερώτημα. Παρ' όλα αυτά, για πρώτη φορά μετά από πέντε χρόνια, έχει αναδυθεί ένα κατάλληλο πλαίσιο για διαπραγματεύσεις.

Επιπλέον, σύμφωνα με αρκετές διαρροές, οι ΗΠΑ ζήτησαν από τη Ρωσία να παρουσιάσει τις προτάσεις της για μια μελλοντική συμφωνία ασφαλείας με την Ευρώπη. Αυτό είναι παρόμοιο με την περσινή κατάσταση, όταν η στάση της Μόσχας αποτέλεσε τη βάση του ειρηνευτικού σχεδίου 28 σημείων του Τραμπ.

Η Ευρώπη θέλει μια θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων

Πριν από τις διαπραγματεύσεις στο Άμπου Ντάμπι, οι Ευρωπαίοι εκπρόσωποι αρνήθηκαν κατηγορηματικά να συζητήσουν το θέμα της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Στις 9 Νοεμβρίου, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι οποιεσδήποτε συζητήσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν μόνο μετά από εκεχειρία στην Ουκρανία, επαναλαμβάνοντας ουσιαστικά μια θέση που κατείχε τα τελευταία πέντε χρόνια.

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της συνάντησης στο Άμπου Ντάμπι (από την οποία αποκλείστηκαν αξιοσημείωτα οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι), εμφανίστηκε στην ιστοσελίδα της ΕΕ μια κοινή δήλωση, στην οποία ανακοινωνόταν ότι η ΕΕ, το ΝΑΤΟ και το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν ανοιχτά στο να συζητήσουν ένα νέο πλαίσιο ασφαλείας ακόμη και πριν από την επίλυση της σύγκρουσης.

 Τι συνέβη; Λοιπόν, οι Ευρωπαίοι ηγέτες φαίνεται να έχουν συνειδητοποιήσει ότι αν συνέχιζαν να επιμένουν, το ζήτημα του πολέμου και της ειρήνης θα κρινόταν χωρίς αυτούς. Μπορεί να είναι ταπεινωτικό για την Ευρώπη να μένει στην αίθουσα αναμονής, αλλά αυτό που είναι ακόμη πιο σημαντικό είναι η αυξανόμενη αταξία εντός της ίδιας της Ευρώπης.

Η σκληρή στάση των Βρυξελλών και του Βερολίνου δεν υποστηρίζεται πάντα ούτε καν από το ευρωπαϊκό mainstream. Για παράδειγμα, ίσως θυμόμαστε πώς οι ηγέτες της Νορβηγίας και της Φινλανδίας κάλεσαν πρόσφατα τον Πούτιν.

Εάν αυτή η αντίσταση συνεχιστεί, οι χώρες της περιφέρειας της ΕΕ μπορεί να είναι οι πρώτες που θα αλλάξουν συμμαχία. Τελικά, οι μεγάλες δυνάμεις θα ευθυγραμμιστούν επίσης με τη θέση ισχύος - συγκεκριμένα, η Ρωσία και οι ΗΠΑ - για να εξασφαλίσουν όποια οφέλη μπορούν.

Το Κρεμλίνο γνωρίζει πολύ καλά αυτή τη δυναμική. Κατά τη χθεσινή συνάντηση με τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, ο Πούτιν δήλωσε ότι η συνεργασία με την Ευρώπη έχει νόημα μόνο εάν η Ευρώπη επιθυμεί πραγματικά την ειρήνη. Με άλλα λόγια, η Ευρώπη μπορεί να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις με τους όρους της Ρωσίας και να αντιμετωπίσει τα θεμελιώδη ζητήματα της ευρωπαϊκής ασφάλειας μαζί με τη Ρωσία - ή μπορεί να παραμείνει στην «αίθουσα αναμονής». 

Η Γερμανία αναζητά χρηματοδότηση

Αυτή τη στιγμή, η Γερμανία - ή μάλλον, η άρχουσα ελίτ της με επικεφαλής τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς - αποτελεί το κύριο γεράκι στην Ευρώπη. Ο Μερτς παραμένει ακλόνητος στη θέση του: Η Γερμανία δεν θα δεχτεί τίποτα άλλο παρά μια άμεση κατάπαυση του πυρός και η Γερμανία θα υποστηρίξει την Ουκρανία για όσο χρειαστεί.

Κάποιος θα μπορούσε να το αποδώσει αυτό στο παραδοσιακό γερμανικό πείσμα, αλλά πιθανότατα πηγαίνει πιο βαθιά. Ο Μερτς αναζητά απεγνωσμένα κεφάλαια για να υποστηρίξει την Ουκρανία το επόμενο έτος. Έχει μάλιστα απειλήσει να μπλοκάρει τον προϋπολογισμό της ΕΕ, εκτός εάν όλες οι χώρες της ΕΕ συμφωνήσουν να χρηματοδοτήσουν ένα νέο δάνειο αλληλεγγύης για το Κίεβο. 

Ας εξετάσουμε τι σημαίνει αυτό. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ είναι ένας από τους κύριους ακρογωνιαίους λίθους της Ευρώπης - χωρίς διασταυρούμενη χρηματοδότηση, η ΕΕ δεν θα υπήρχε. Η ίδια η Γερμανία θα έχανε το κύριο εργαλείο της για να επιβάλλει τη θέλησή της τόσο στα μικρότερα ευρωπαϊκά έθνη όσο και στα μεγαλύτερα που αγωνίζονται υπό το βάρος του χρέους.

Επομένως, η θέση των «γερακιών» εξαρτάται από το αν η Ουκρανία θα λάβει χρηματοδότηση για το επόμενο έτος. Εάν δεν μπορέσουν να προωθήσουν ένα νέο δάνειο αλληλεγγύης για το Κίεβο, η Γερμανία ίσως χρειαστεί να αλλάξει τη στάση της.

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα τέτοιο σενάριο αυτή τη στιγμή. Ωστόσο, ακόμη και από τη Μόσχα, μπορεί κανείς να δει ότι οι διαπραγματεύσεις προχωρούν με δυσκολία. Για χάρη της επιτυχίας τους, τα τελευταία ουκρανικά σκάνδαλα κρύβονται κάτω από το χαλί - ζητήματα όπως οι φυλακές βασανιστηρίων και το πρόσφατο σκάνδαλο διαφθοράς που αποκάλυψε ένα τεράστιο δίκτυο διακίνησης ναρκωτικών που φέρεται να προστατεύεται από την κορυφαία ηγεσία της Ουκρανίας.

Εν τω μεταξύ, ακόμη και μια απλή αναφορά σε αυτά τα θέματα σε ανεξάρτητα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης θα μπορούσε να παράσχει πρόσθετα, αν όχι αποφασιστικά, επιχειρήματα για την αυξανόμενη ευρωπαϊκή παράταξη υπέρ της ειρήνης.

Η Ουκρανία στο τραπέζι

Πέρα από τα συνεχιζόμενα σκάνδαλα διαφθοράς, η Ευρώπη έχει σαφή κατανόηση της στρατιωτικής κατάστασης στην Ουκρανία. Κατανοεί ότι το μέτωπο συγκρατείται με δυσκολία και ότι δεν υπάρχουν πραγματικές προοπτικές επιτυχίας επί τόπου. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επιχείρηση Βιβάλντι, η οποία ουσιαστικά απέτυχε και έκτοτε έχει ξεχαστεί.

Τα μεσοβραχίονα της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανικής της βάσης, διαλύονται συστηματικά από τις ρωσικές δυνάμεις. Οι ουκρανικές εξαγωγές έχουν μειωθεί κατακόρυφα, οδηγώντας σε παύση σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας, όπως η μεταλλουργία, η εφοδιαστική, το λιανικό εμπόριο και η γεωργία.

 Η Ευρώπη καταλαβαίνει πολύ καλά ότι θα πρέπει να αντισταθμίσει τα χαμένα έσοδα, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να δώσει στην Ουκρανία όλο και περισσότερα χρήματα χωρίς να έχει τέλος.

Τα αποτελέσματα της εκστρατείας βαθέων επιθέσεων κατά της Ρωσίας κατάφεραν ένα σημαντικό πλήγμα στην πολεμική παράταξη στην Ευρώπη. Νωρίτερα αυτή την άνοιξη, αυτές οι επιθέσεις διαφημίστηκαν ως μια ακόμη «αλλαγή των όρων» -  η ιδέα ήταν ότι με τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της, η Ουκρανία θα γονάτιζε τον Πούτιν και θα τον ανάγκαζε να αποδεχτεί τους ειρηνευτικούς της όρους. Αυτή η αφήγηση βοήθησε στην εξασφάλιση του δανείου των 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την Ουκρανία. 

Η στρατηγική του βαθέος χτυπήματος απέτυχε, ωστόσο, και τώρα, κανείς στην ΕΕ δεν είναι πρόθυμος να δώσει στην Ουκρανία περισσότερα χρήματα.

Όταν οι ΗΠΑ πρότειναν να διεξαχθούν συζητήσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, η Ουκρανία βρέθηκε στο περιθώριο. Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, δεν έχει καθόλου φωνή. Το ζήτημα θα επιλυθεί χωρίς την Ουκρανία.

Είναι σαφές γιατί ο Βλαντιμίρ Ζελένσκι αισθάνεται άγχος: κατανοεί πλήρως ότι το αποτέλεσμα πέντε ετών πολέμου - με αποτέλεσμα την απώλεια του ενός τετάρτου του εδάφους της χώρας, του μισού πληθυσμού, του 80% των ενεργειακών πόρων, του 90% της μεταλλουργίας και του 60% των εξαγωγών - πιθανότατα θα είναι ότι οι «μεγάλοι παίκτες» θα καταλήξουν σε συμφωνίες χωρίς αυτόν στο τραπέζι. Όπως λέει και η παροιμία, δεν υπάρχει τίποτα φθηνότερο από μια παρεχόμενη υπηρεσία.

Τι ακολουθεί;

Καταρχάς, θα πρέπει να δούμε αν ο Merz μπορεί να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση. Πιθανότατα, θα τα καταφέρει, αλλά δεν θα είναι εύκολο.

Όσον αφορά την αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής ασφάλειας, είναι σαφές ότι η Ευρώπη πρέπει να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις· χωρίς τη συμμετοχή της, το ζήτημα αυτό δεν μπορεί να επιλυθεί.

Πρόσφατα, υπήρξε μια πρόταση από τη ρωσική πλευρά για τη σύναψη συμφώνων μη επίθεσης με μεμονωμένες ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να χρησιμεύσει ως ένας σταθερός λειτουργικός συμβιβασμός.

Όσον αφορά την Ουκρανία, ωστόσο, δεν μπορούν να υπάρξουν συμβιβασμοί. Κατά τη διάρκεια συνάντησης με τους απεσταλμένους των ΗΠΑ στο Κρεμλίνο, ο Πούτιν δήλωσε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια εγκατάστασης ξένων στρατευμάτων στην Ουκρανία θα οδηγούσε σε επανάληψη του πολέμου.

© Kifisia-Life. All Rights Reserved.