«Χαστούκι» σε Νετανιάχου: Άιζενκοτ και σύμμαχοι μοιράζουν την Κνεσέτ πριν κάνουν κυβέρνηση

Οι αντίπαλοι του Νετανιάχου συμφώνησαν να αλλάξουν την ηγεσία της Κνεσέτ και να αναλάβουν τις κρίσιμες κοινοβουλευτικές επιτροπές. Το αδιέξοδο για τον σχηματισμό κυβέρνησης παραμένει, με τα αραβικά κόμματα να αποτελούν το μεγάλο αγκάθι

ο πρώτο σοβαρό πολιτικό «χαστούκι» κατά του κατά τα φαινόμενα απερχόμενου πρωθυπουργού του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, κατάφερε ο βασικός του πολιτικός αντίπαλος και φαβορί για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης στη χώρα, Γκάντι Αϊζενκοτ, καθώς η αντιπολίτευση συμφώνησε να απομακρύνει από την προεδρία της Κνεσέτ τον Αμίρ Οχάνα, στενό σύμμαχο του Νετανιάχου, και να προτείνει στη θέση του τον Ματάν Καχάνα.

Παράλληλα, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν αναλαμβάνει την ισχυρή Επιτροπή Εξωτερικών και Άμυνας, αποκτώντας κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της νομοθεσίας για τη στράτευση των υπερορθόδοξων Εβραίων.

Η συμφωνία των πέντε αρχηγών του αντι-Νετανιάχου μπλοκ ανακοινώθηκε λίγες ώρες πριν από την ορκωμοσία της 26ης Κνεσέτ, η οποία πραγματοποιείται σήμερα. Οι 67 βουλευτές που στηρίζουν τον Αϊζενκοτ και τους συμμάχους του διαθέτουν τις ψήφους για να επιβάλουν την αλλαγή στην ηγεσία του Κοινοβουλίου.

Η συμφωνία για την προεδρία και τις κρίσιμες επιτροπές

Η συμφωνία των αρχηγών των πέντε κομμάτων του αντι-Νετανιάχου συνασπισμού – Γκάντι Αϊζενκοτ του Γιάσαρ, Ναφτάλι Μπένετ του Μπεγιάχαντ, Γιαΐρ Γκολάν των Δημοκρατών, Αβίγκντορ Λίμπερμαν του Γισραέλ Μπεϊτενού και Γιαΐρ Λαπίντ – εκ των πραγμάτων δημιουργεί τη μαγιά για την επόμενη κυβέρνηση.

Η συμφωνία των πέντε αρχηγών ανακοινώθηκε λίγες ώρες πριν από την ορκωμοσία της 26ης Κνεσέτ. Η σύνθεση των επιτροπών αναμένεται να οριστικοποιηθεί μέσα στην εβδομάδα και να τεθεί προς έγκριση στην ολομέλεια την Τετάρτη. Για την αντικατάσταση του Οχάνα, οι αντίπαλοί του έχουν ήδη καταθέσει το σχετικό αίτημα. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι θα προγραμματίσει τη συζήτηση για την εκλογή διαδόχου του μέσα σε μία εβδομάδα, εφόσον το ζητήσει επισήμως η πλειοψηφία των βουλευτών.

Η πλειοψηφία των 67 και το αδιέξοδο για την κυβέρνηση

Η κοινοβουλευτική αριθμητική φαίνεται να ευνοεί την αντιπολίτευση. Τα κόμματα που αντιτίθενται στον Νετανιάχου συγκεντρώνουν συνολικά 67 από τις 120 έδρες, αρκετές για να επιβάλουν την αλλαγή προέδρου της Κνεσέτ και να ελέγξουν τις βασικές κοινοβουλευτικές επιτροπές. Η πλειοψηφία αυτή, ωστόσο, δε μεταφράζεται αυτομάτως σε δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι 67 έδρες προέρχονται από δύο πολιτικά ανομοιογενή στρατόπεδα: τα τέσσερα εβραϊκά κόμματα του λεγόμενου «μπλοκ της αλλαγής», που διαθέτουν 48 έδρες, και τα δύο αραβικά κόμματα, τα οποία συγκεντρώνουν τις υπόλοιπες 19. Αρκετά από τα εβραϊκά κόμματα έχουν δεσμευθεί ότι δε θα συμμετάσχουν σε κυβέρνηση με τη στήριξη των αραβικών κομμάτων, ούτε καν σε κυβέρνηση μειοψηφίας που θα εξαρτάται από τις ψήφους τους.

Η στάση αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό της αντιπολίτευσης. Η βουλευτής των Δημοκρατών Ναάμα Λαζίμι υποστήριξε ότι το Ραάμ, το αραβικό κόμμα του Μανσούρ Αμπάς, πρέπει να έχει θέση στην κυβέρνηση που επιχειρεί να σχηματίσει ο Αϊζενκοτ. Επικαλέστηκε το γεγονός ότι το κόμμα αναγνωρίζει το Ισραήλ ως κράτος του εβραϊκού λαού και τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, ενώ έχει εντάξει στο ψηφοδέλτιό του τον Γιοάβ Σεγκαλόβιτς, πρώην ανώτερο αξιωματικό της αστυνομίας, στη δεύτερη θέση.

«Εκλεγήκαμε για να ανοικοδομήσουμε τη δημοκρατία και δεν μπορείς να αποκλείεις το 20% της κοινωνίας», δήλωσε η Λαζίμι, αναφερόμενη στους Άραβες πολίτες του Ισραήλ, οι οποίοι αποτελούν περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού και εξασφάλισαν συνολικά 19 έδρες στις εκλογές, με συμμετοχή που χαρακτηρίστηκε πρωτοφανής.

Η αντίθετη άποψη εκφράστηκε με ιδιαίτερα οξύ τρόπο από τον βουλευτή της ακροδεξιάς Οτσμά Γεχουντίτ, Αμιχάι Ελιγιάχου, ο οποίος παρομοίασε τη συμμετοχή αραβικών κομμάτων στην κυβέρνηση με την πρόσκληση ενός τρομοκράτη στο πιλοτήριο αεροσκάφους που επιχειρεί να συντρίψει αεροπλάνο γεμάτο Ισραηλινούς. Η αντιπαράθεση αποτυπώνει το πολιτικό κόστος που θα είχε για τον Αϊζενκοτ μια συμφωνία με τα αραβικά κόμματα, αλλά και το αδιέξοδο στο οποίο μπορεί να οδηγηθεί αν επιμείνει στον αποκλεισμό τους.

Οι πιέσεις προς τα κόμματα της αντιπολίτευσης εντείνονται και από την κοινωνία. Διαδηλώσεις πραγματοποιούνται σε διάφορες περιοχές του Ισραήλ, με αίτημα να τεθεί η απομάκρυνση του Νετανιάχου πάνω από τη δέσμευση αποκλεισμού των αραβικών κομμάτων από την κυβέρνηση. Χωρίς τις 19 έδρες τους, το μπλοκ της αντιπολίτευσης θα διέθετε λιγότερες έδρες από το αποδυναμωμένο στρατόπεδο του σημερινού πρωθυπουργού.

Ο Αϊζενκοτ έχει δεσμευθεί ότι θα επιδιώξει τον σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής έκτακτης ανάγκης, υποσχόμενος να το πετύχει με «δημιουργικές και ασυνήθιστες πολιτικές κινήσεις». Έχει, ωστόσο, προειδοποιήσει ότι κανένα κόμμα δε θα μπορέσει να υλοποιήσει όλες τις προεκλογικές του δεσμεύσεις και ότι θα χρειαστούν συμβιβασμοί. «Αυτό είναι επίσης ηγεσία: να γνωρίζεις πότε πρέπει να αποφασίσεις και να θέσεις προτεραιότητες», ανέφερε.

Το άνοιγμα Λίμπερμαν στους υπερορθόδοξους

Μία από τις πιο απρόσμενες πτυχές των διεργασιών είναι η προσπάθεια του Λίμπερμαν να αναζητήσει εναλλακτική διαδρομή προς τον σχηματισμό κυβέρνησης μέσω των υπερορθόδοξων κομμάτων. Πρόκειται για πολιτικούς σχηματισμούς που επί χρόνια αποτελούσαν βασικούς συμμάχους του Νετανιάχου, αλλά έχουν απογοητευθεί από την αδυναμία του να νομοθετήσει ευρείες εξαιρέσεις από τη στρατιωτική θητεία για την κοινότητά τους.

Η προσέγγιση του Λίμπερμαν προκαλεί έκπληξη, καθώς έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της πολιτικής του ταυτότητας πάνω στην απαίτηση να καταργηθούν οι εξαιρέσεις και να ισχύσει η στράτευση για όλους. Φαίνεται, ωστόσο, διατεθειμένος να αναζητήσει συμβιβασμό στο συγκεκριμένο ζήτημα, αντί να στηριχθεί στα αραβικά κόμματα για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Η πιθανότητα αυτή έχει ήδη προκαλέσει σχόλια στον υπερορθόδοξο Τύπο. «Έφτασαν οι έσχατοι καιροί;» αναρωτήθηκε ο δημοσιογράφος Άριε Έρλιχ, σε άρθρο του στην εφημερίδα Yedioth Ahronoth, διερωτώμενος πώς είναι δυνατόν ο Λίμπερμαν, τον οποίο χαρακτήρισε τον μεγαλύτερο διώκτη των υπερορθόδοξων στην ισραηλινή πολιτική εδώ και δεκαετίες, να πιστεύει ότι μπορεί να συμβιβαστεί μαζί τους για ένα νομοσχέδιο στράτευσης και να συμμετάσχει σε κοινή κυβέρνηση.

Η αναζήτηση αυτής της εναλλακτικής οδού δείχνει πόσο δύσκολο είναι να μετατραπεί η εκλογική νίκη της αντιπολίτευσης σε κυβερνητική πλειοψηφία. Ο Αϊζενκοτ καλείται να συμφιλιώσει κόμματα με ασύμβατες θέσεις για τη συμμετοχή των Αράβων στην κυβέρνηση, τη στρατιωτική θητεία και την ίδια τη φυσιογνωμία του νέου συνασπισμού.

Το στοίχημα του Αϊζενκοτ και ο κίνδυνος επιστροφής Νετανιάχου

Ο Αϊζενκοτ έλαβε την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης από τον πρόεδρο Ισαάκ Χέρτζογκ την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, αφού 67 βουλευτές τον υπέδειξαν ως τον καταλληλότερο υποψήφιο, έναντι 46 που στήριξαν τον Νετανιάχου. Η κοινοβουλευτική αυτή στήριξη, ωστόσο, δεν αποτελεί εγγύηση ότι θα καταφέρει να συγκροτήσει συνασπισμό.

Ο χρόνος είναι κρίσιμος. Ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία, ο Αϊζενκοτ ενδέχεται να καθυστερήσει την ανακοίνωσή της μέχρι να αντικατασταθεί ο Οχάνα. Στο στρατόπεδό του φοβούνται ότι, όσο παραμένει στη θέση του ο σημερινός πρόεδρος της Κνεσέτ, ο Νετανιάχου θα έχει περιθώριο να παρέμβει στις διαπραγματεύσεις, αξιοποιώντας την εμπειρία του στις πολιτικές συμφωνίες της τελευταίας στιγμής και την ικανότητά του να προσελκύει αποστασίες από αντίπαλα στρατόπεδα.

Αν ο Αϊζενκοτ αποτύχει, η εντολή σχηματισμού κυβέρνησης μπορεί να περάσει σε άλλον πολιτικό αρχηγό. Αν αποτύχουν και οι επόμενες προσπάθειες, η χώρα θα οδηγηθεί σε νέες εκλογές, ενώ ο Νετανιάχου και οι ακροδεξιοί σύμμαχοί του θα παραμείνουν στην εξουσία ως υπηρεσιακή κυβέρνηση.