Ουκρανία - Όπλα, χρηματοδότηση και το «φλερτ» Τραμπ – Πούτιν απασχολούν τη Σύνοδο Κορυφής

Οι Ευρωπαίοι αναζητούν λύσεις για τη χρηματοδότηση και την άμυνα της Ουκρανίας ενόψει του χειμώνα, ενώ η ανοιχτή σύγκρουση Τραμπ – Ζελένσκι και η προσέγγιση της Ουάσιγκτον με τη Μόσχα περιπλέκουν τις εξελίξεις

αθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες συγκεντρώνονται για τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες παρουσία του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η εικόνα σχετικά με τις τελευταίες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την Ουκρανία και η σύγκλιση του με τη Ρωσία και τον Βλαντίμιρ Πούτιν ρίχνουν βαριά τη σκιά τους στις συζητήσεις, καθώς η Ευρώπη καλείται να καλύψει τα κενά που αφήνει η Ουάσιγκτον, ενώ το Κίεβο δέχεται ασφυκτική πίεση, η χρηματοδότηση του εμφανίζει κενά και προετοιμάζεται για έναν δύσκολο χειμώνα τόσο σε στρατιωτικό όσο και ενεργειακό επίπεδο.

Από τις Βρυξέλλες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες, ο ένας μετά τον άλλον επιχειρούν να μετατρέψουν τις διακηρύξεις αλληλεγγύης σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις, με αιχμή τη χρηματοδότηση του Κιέβου, την ενίσχυση της άμυνάς του και τη διατήρηση των κυρώσεων κατά της Μόσχας, την ώρα που Τραμπ και Ζελένσκι έρχονται πλέον σε ανοιχτή ρήξη.

«Η κατάσταση στην Ουκρανία είναι πραγματικά σοβαρή», προειδοποίησε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις πως η Ρωσία επιθυμεί να σταματήσει τον πόλεμο ή να συμφωνήσει σε εκεχειρία. «Πρέπει να βοηθήσουμε τους Ουκρανούς να επιβιώσουν και να υπερασπιστούν τη χώρα τους», τόνισε.

Καμία άρση κυρώσεων χωρίς τέλος του πολέμου

Σε αυτό το πλαίσιο, οι επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών έσπευσαν να αποκλείσουν οποιαδήποτε χαλάρωση της πίεσης προς τη Ρωσία με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να δηλώνει χαρακτηριστικά πως: «Θα άρουμε τις κυρώσεις μόνο αν η Ρωσία σταματήσει τον πόλεμο». Η πρόεδρος της Επιτροπής κατηγόρησε επίσης τη Μόσχα ότι κλιμάκωσε τις επιθέσεις της αντί να αποκλιμακώσει την ένταση, παρά την ενεργειακή εκεχειρία που είχε ανακοινώσει ο Τραμπ.

Η ΕΕ προετοιμάζει παράλληλα το 22ο πακέτο κυρώσεων, ενώ επιδιώκει να ανοίξουν δύο ακόμη διαπραγματευτικές ενότητες για την ένταξη της Ουκρανίας έως το τέλος του έτους. Η ευρωπαϊκή προοπτική του Κιέβου αποτελεί, άλλωστε, μέρος της ευρύτερης στρατηγικής για τη μεταπολεμική του ασφάλεια.

Η ευρωπαϊκή γραμμή, ωστόσο, φαίνεται ότι δοκιμάζεται από τη δυσκολία συνεννόησης με την Ουάσιγκτον. Η Κάλας παραδέχθηκε ότι η συνεργασία με τους Αμερικανούς συμμάχους είναι «πολύ δύσκολη αυτή τη στιγμή», καθώς η ΕΕ προσπαθεί να τους πείσει να εντείνουν την πίεση προς τη Ρωσία αντί να αναζητούν διευθέτηση που θα αφήνει τη Μόσχα με περιθώρια συνέχισης της επιθετικότητάς της.

Η Ουκρανία ξεμένει από χρήματα και όπλα

Όσον αφορά στο οικονομικό σκέλος της σύγκρουσης στην Ουκρανία και της στήριξης του Κιέβου, η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, προειδοποίησε ότι το Κίεβο εξαντλεί τους διαθέσιμους πόρους του και ότι η Ευρώπη πρέπει να εξασφαλίσει επαρκή χρηματοδότηση για το 2027.

«Η Ουκρανία ξεμένει από χρήματα, γιατί ο πόλεμος είναι ακριβός», δήλωσε. Σε πολλές περιπτώσεις, πρόσθεσε, η χώρα δεν μπορεί να κατασκευάσει τον εξοπλισμό που χρειάζεται, ιδιαίτερα για την αντιαεροπορική της άμυνα. Το αποτέλεσμα είναι οδυνηρό: «Βλέπουμε τους Ρώσους να πλήττουν την ουκρανική κοινωνία πολύ, πολύ σκληρότερα απ’ ό,τι πριν από λίγο καιρό».

Οι ελλείψεις σε πυραύλους αναχαίτισης δυσχεραίνουν την αντιμετώπιση των ρωσικών αεροπορικών επιθέσεων, ενώ οι βομβαρδισμοί των ενεργειακών υποδομών της απειλούν να αφήσουν εκατομμύρια ανθρώπους εκτεθειμένους ενόψει του χειμώνα.

Τη νύχτα πριν από τη Σύνοδο, τουλάχιστον τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν σε ρωσικές επιθέσεις στη Χάρκοβο, ενώ περίπου 370.000 κάτοικοι της περιφέρειας Βολίν, κοντά στα σύνορα με την Πολωνία, έμειναν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα.

«Πρέπει να προετοιμαστούμε για τον χειμώνα», δήλωσε ο Ζελένσκι, αναφερόμενος τόσο στην ενέργεια όσο και στην άμυνα. Ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι δε βλέπει «κανένα σημάδι από τη ρωσική πλευρά ότι είναι έτοιμη να τερματίσει τον πόλεμο», παρά τις διεθνείς προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας.

Η ανησυχία αφορά και τα έσοδα της Μόσχας από την ενέργεια ιδιαίτερα μετά τη συμφωνία με τις ΗΠΑ για το ντίζελ. Ο πρωθυπουργός της Λετονίας, Άντρις Κούλμπεργκς, υποστήριξε ότι ο πόλεμος των ΗΠΑ κατά του Ιράν και η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έδωσαν οικονομική ανάσα στη Ρωσία, αυξάνοντας τα πετρελαϊκά της έσοδα.

«Εάν θέλουμε να απολαμβάνουμε την άνεση στην Ευρώπη, να τρώμε το κρουασάν μας και να πίνουμε τον καφέ μας το πρωί χωρίς να σκεφτόμαστε τις απειλές, τότε πρέπει να στηρίξουμε την Ουκρανία», δήλωσε χαρακτηριστικά. Από την πλευρά του, ο Βρετανός υπουργός Οικονομικών, Τζον Χίλι, ζήτησε πρόσθετες κυρώσεις στη ναυτιλία που εξυπηρετεί ρωσικά συμφέροντα.

Η Φρεντέρικσεν προειδοποίησε ότι η Ρωσία εξακολουθεί να επιδιώκει την κατάληψη ευρωπαϊκών εδαφών και διεξάγει καθημερινά πόλεμο εναντίον της Ευρώπης, άμεσα στην Ουκρανία και μέσω υβριδικών επιχειρήσεων στις υπόλοιπες χώρες. «Εάν η Ρωσία ήθελε ειρήνη, θα μπορούσε απλώς να σταματήσει τον πόλεμο», τόνισε.

Τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια και το γερμανικό «όχι»

Στο τραπέζι στις Βρυξέλλες βρίσκεται εκ νέου η αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Η Κάλας δήλωσε ότι τα κεφάλαια δεν πρέπει να επιστραφούν στη Μόσχα προτού καταβληθούν αποζημιώσεις για τις ζημιές που προκάλεσε ο πόλεμος.

Η συζήτηση περιπλέκεται από δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία η κυβέρνηση Τραμπ πρότεινε τη μεταφορά μέρους των κεφαλαίων στις ΗΠΑ, στο πλαίσιο των προσπαθειών για ειρηνευτική διευθέτηση.

Ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, απέρριψε το ενδεχόμενο. «Αυτά τα περιουσιακά στοιχεία έχουν δεσμευθεί στην Ευρώπη και εδώ πρέπει να μείνουν. Εμείς είμαστε εκείνοι που πρέπει να αποφασίσουμε», δήλωσε, καθιστώντας σαφές ότι το Βερολίνο δεν προτίθεται να παραχωρήσει στην Ουάσιγκτον τον έλεγχο των σχετικών αποφάσεων.

Παράλληλα, η Γερμανία αντιδρά στις αμερικανικές πρωτοβουλίες για την επανένταξη της Ρωσίας στη διεθνή σκηνή. «Ούτε εγώ ούτε οι άλλοι Ευρωπαίοι θα υποκρινόμαστε ότι η Ρωσία είναι πλέον ένα κανονικό μέλος των G20», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών, Λαρς Κλινγκμπάιλ.

Μακρόν: Να δοθούν στην Ουκρανία όλα τα αναγκαία μέσα

Την ανάγκη ενίσχυσης του Κιέβου υπογράμμισε και ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, μετά τη συνάντησή του με τον Ζελένσκι στις Βρυξέλλες.

«Ενώ η Ρωσία επιλέγει την κλιμάκωση επειδή έχει βαλτώσει στο μέτωπο, είναι κεφαλαιώδους σημασίας να δώσουμε όλοι μαζί στην Ουκρανία όλα τα αναγκαία μέσα για να αμυνθεί και να προστατεύσει τους πολίτες και τις υποδομές της», δήλωσε.

Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε εποικοδομητικές τις συνομιλίες, καθώς επιχειρεί να εξασφαλίσει ευρωπαϊκές δεσμεύσεις που θα περιορίσουν τις συνέπειες από την αλλαγή στάσης της Ουάσιγκτον. Προηγουμένως είχε μεταβεί στο Λονδίνο, όπου συναντήθηκε με τον βασιλιά Κάρολο, τον Βρετανό πρωθυπουργό και ανώτατους αξιωματούχους ασφαλείας και άμυνας.

Ο Ουκρανός πρόεδρος ευχαρίστησε τους Ευρωπαίους που εξακολουθούν να στηρίζουν τη χώρα του, μιλώντας για «τεράστια υποστήριξη» από «πραγματικούς ηγέτες». Η διατύπωση θεωρήθηκε έμμεση αιχμή προς τον Τραμπ, με τον οποίο η αντιπαράθεση έχει πλέον περάσει σε δημόσιο επίπεδο.

Τραμπ κατά Ζελένσκι για τα ρωσικά διυλιστήρια

Η ρήξη των δύο προέδρων κλιμακώθηκε μετά την απόφαση του Κιέβου να επαναλάβει τις επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, αψηφώντας την ενεργειακή εκεχειρία που είχε ανακοινώσει ο Τραμπ.

Λίγες ώρες μετά τις δηλώσεις του στους Financial Times, ουκρανικά drones έπληξαν διυλιστήριο της Rosneft στην περιφέρεια Ριαζάν, νοτιοανατολικά της Μόσχας, προκαλώντας πυρκαγιά. Ήταν η πρώτη επίθεση σε ρωσική ενεργειακή εγκατάσταση μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας.

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, χαρακτήρισε τα ουκρανικά πλήγματα «ευθεία και ωμή πρόκληση» προς τον Αμερικανό πρόεδρο.

Ο Τραμπ, μιλώντας στο Newsmax, αντέδρασε οργισμένα. «Είναι ντροπή! Υπάρχουν τόσοι άλλοι στόχοι», δήλωσε, συνδέοντας τις επιθέσεις με την άνοδο των τιμών των καυσίμων. «Το μόνο που κάνει είναι να αυξάνει τις τιμές του πετρελαίου παγκοσμίως», είπε για τον Ζελένσκι.

Στη συνέχεια, αμφισβήτησε ανοιχτά τις προθέσεις του Ουκρανού προέδρου: «Είναι πιο δύσκολο να συνεργαστείς με τον Ζελένσκι παρά με τον Πούτιν. Λέει ότι θέλει να καταλήξει σε συμφωνία, αλλά στην πραγματικότητα δε θέλει». Αυτή είναι μια πάγια θέση της Μόσχας, η οποία κατηγορεί τον πρόεδρο της Ουκρανίας ότι αποφεύγει τις διαπραγματεύσεις, παρά το γεγονός ότι η ρωσική ηγεσία κάθε φορά που έχει υπάρξει έκκληση για κάτι τέτοιο έχει ανταποκριθεί αρνητικά.

Για το Κίεβο, ωστόσο, η συνέχιση των επιθέσεων στις ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις αποτελεί μέσο πίεσης στη Μόσχα. Η αντιπαράθεση αποκαλύπτει τη διαφορά στρατηγικής: ο Τραμπ επιδιώκει να προωθήσει μια συμφωνία και να περιορίσει τις ενέργειες που θεωρεί ότι δυσχεραίνουν την αποκλιμάκωση, ενώ ο Ζελένσκι αρνείται να περιορίσει μονομερώς τις στρατιωτικές του επιλογές όσο η Ρωσία συνεχίζει να πλήττει ουκρανικές πόλεις και υποδομές.

Τα παραπάνω έρχονται μετά από ημέρες που Ζελένσκι και Τραμπ ανταλλάσσουν «πλήγματα». Η συνέντευξή του προέδρου της Ουκρανίας στο διαδικτυακό κανάλι του Βρετανού δημοσιογράφου Πιρς Μόργκαν, όπου Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι αισθάνεται προδομένος από τον Τραμπ έχει προκαλέσει αίσθηση, όπως επίσης αίσθηση έχει προκαλέσει το ζήτημα με το Starshield, αλλά και η απόφαση των ΗΠΑ να μη δίνουν εγκαίρως προειδοποιήσεις για εισερχόμενες επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον της Ουκρανίας.  Σε άλλη συνέντευξή του, ο Ζελένσκι επιχείρησε να εξηγήσει την προσέγγιση Τραμπ – Πούτιν, αποδίδοντας στον Αμερικανό πρόεδρο μια ενστικτώδη συγγένεια με αυταρχικούς ηγέτες και ανθρώπους του μεγάλου πλούτου. «Το λέει ανοιχτά και ξεκάθαρα ότι του αρέσουν τέτοιου είδους άνθρωποι και ότι τους σέβεται», δήλωσε, εκτιμώντας ότι ο Τραμπ θεωρεί πως όσοι παραμένουν στην εξουσία επί δεκαετίες πρέπει να είναι ιδιαίτερα ισχυροί.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας υποστήριξε επίσης ανοιχτά πως οι Αμερικανοί επιχειρούν να τον πιέσουν, ακόμη και με απειλές διακοπής της ροής κρίσιμων πληροφοριών προς τον ουκρανικό στρατό, ενώ έκανε και τις σχετικές αποκαλύψεις για τη μη έγκαιρη προειδοποίηση για τις πρόσφατες επιθέσεις με ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους, μία από τις οποίες άφησε περίπου 600.000 κατοίκους του Κιέβου χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα.

Όσον αφορά στο θέμα του Starlink του Έλον Μασκ και της στρατιωτικής παραλλαγής του, του Starshield, μετά από τις πρώτες βολές κατά του Μασκ, αλλά και των δικών του δηλώσεων ότι δεν ευθύνεται η εταιρεία SpaceX για τις διακοπές, νέα δημοσιεύματα υποστηρίζουν ότι η εντολή για τη διακοπή που παρουσίασε το σύστημα ήρθε απευθείας μέσα από τον Λευκό Οίκο.

Η Ευρώπη δεν θέλει να χάσει και τις ΗΠΑ

Παρά τη σκληρή γραμμή έναντι της Μόσχας, οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν να διατηρήσουν ανοικτούς τους διαύλους με την Ουάσιγκτον. Ο Κόστα υπογράμμισε την ανάγκη συνέχισης της επικοινωνίας με τις ΗΠΑ, επιμένοντας ότι πρέπει να καταστεί σαφές πως, από ευρωπαϊκής πλευράς, η Ρωσία είναι ο επιτιθέμενος από την αρχή του πολέμου.

Η Δανή πρωθυπουργός, από την πλευρά της, απέρριψε δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία Ευρωπαίοι ηγέτες ζήτησαν από τον Ζελένσκι να μετριάσει την κριτική του προς τον Τραμπ. «Δεν έχω ακούσει κανέναν Ευρωπαίο ηγέτη να λέει κάτι τέτοιο», ανέφερε. «Εάν η Ρωσία ήθελε ειρήνη, θα μπορούσε απλώς να σταματήσει τον πόλεμο», υπενθύμισε η Φρεντέρικσεν. Το ερώτημα είναι αν οι ευρωπαϊκές δεσμεύσεις θα αποδειχθούν αρκετές ώστε να κρατήσουν την Ουκρανία όρθια, όσο η Ουάσιγκτον και η Μόσχα αναζητούν τη δική τους διευθέτηση.