Ουκρανία - Μαύρη τρύπα 27 δισ. ευρώ – Η Ευρώπη ζητά εξηγήσεις

Το αιφνιδιαστικό αίτημα του Βολόντιμιρ Ζελένσκι για άμεση πρόσθετη χρηματοδότηση προκάλεσε έντονο προβληματισμό στις Βρυξέλλες, υποχρεώνοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναζητά εσπευσμένα λύσεις.

ταν μια ομάδα Ευρωπαίων αξιωματούχων έφτασε στο Κίεβο τον περασμένο μήνα για να τιμήσει την Ημέρα Ανεξαρτησίας της Ουκρανίας, ήρθε αντιμέτωπη με μια ανησυχητική είδηση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ένας από τους βασικότερους υποστηρικτές της χώρας, είχε οριστικοποιήσει νωρίτερα φέτος ένα δάνειο ύψος άνω των 100 δισ. δολαρίων. Ωστόσο, ο πρόεδρος Βολόντιμιρ Ζελένσκι ενημέρωσε τους συμμάχους ότι η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια απρόσμενα μεγάλη τρύπα στον αμυντικό της προϋπολογισμό. Για να βγει η χρονιά, δήλωσε ότι χρειάζεται επιπλέον 27 δισεκατομμύρια δολάρια.

Το αίτημα της Ουκρανίας προκάλεσε έκπληξη και αναστάτωση στους Ευρωπαίους αξιωματούχους, σε μια στιγμή που το Κίεβο, στερούμενο επαρκών συστημάτων αεράμυνας για την αντιμετώπιση των ανηλεών ρωσικών επιθέσεων με drones και πυραύλους, βρίσκεται σε μία από τις πιο επικίνδυνες καμπές του από το 2022.

Πλέον, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προσπαθούν να διακριβώσουν από πού προήλθε το έλλειμμα, ποιο είναι το ακριβές μέγεθός του και αν -ή με ποιον τρόπο- μπορούν να αποσταλούν επιπλέον χρήματα εντός του έτους. Παράλληλα, το Κίεβο ζητά τη συνδρομή της Βρετανίας, του Καναδά και της Ιαπωνίας.

Το ξαφνικό αυτό αίτημα απειλεί να επιβαρύνει τις σχέσεις της Ουκρανίας με τους συμμάχους της. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν περιορίσει την οικονομική τους στήριξη, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση καθίσταται πλέον ζωτική. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στη βοήθεια προς το Κίεβο και στις εγχώριες δαπάνες, διακινδυνεύοντας τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων τους αναφέρουν οι New York Times.

Πού οφείλεται η «μαύρη τρύπα» των 27 δισ. δολαρίων;

Η πηγή του ελλείμματος παραμένει ασαφής και αποτελεί αντικείμενο διαφωνιών. Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι μέρος των δαπανών έγινε επί θητείας του πρώην υπουργού Αμυνας, Μιχάιλο Φέντοροφ, ο οποίος προωθούσε ριζικές αλλαγές στην αμυντική βιομηχανία πριν την πρόσφατη αποπομπή του.

«Υπήρξε χρήση κονδυλίων που προορίζονταν για το τέλος του έτους, με αποτέλεσμα το συνολικό έλλειμμα να φτάνει τα 27 δισεκατομμύρια δολάρια», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος στη συνάντηση της 24ης Αυγούστου. Από την πλευρά του, ο Φέντοροφ αρνείται την ύπαρξη τόσο μεγάλου ελλείμματος επί των ημερών του, αποδίδοντάς το σε έργα της νέας ηγεσίας.

Αν και το Κίεβο δεν έχει δημοσιοποιήσει αναλυτικά τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες του, ο Ζελένσκι σημείωσε πως αυτές περιλαμβάνουν αγορές όπλων, μισθούς στρατιωτών και αποζημιώσεις οικογενειών πεσόντων.

Η επικεφαλής της επιτροπής προϋπολογισμού της ουκρανικής Βουλής, Ροξολάνα Πίντλασα, ανέφερε ότι αναμενόταν έλλειμμα 7,5 δισ., όμως οι στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν πάνω από 17% στο πρώτο οκτάμηνο του 2026. Παράλληλα, οι ρωσικές επιθέσεις σε βιομηχανικές μονάδες και λιμάνια στέρησαν από τη χώρα σχεδόν τα μισά αναμενόμενα έσοδά της τον περασμένο μήνα.

Ο πρωθυπουργός Σερχίι Κορέτσκι ζήτησε μέτρα λιτότητας, ωστόσο τα περιθώρια περικοπών είναι περιορισμένα. «Δεν μπορούμε να κάνουμε συμβιβασμούς στη στήριξη του στρατού, είναι θέμα επιβίωσης», τόνισε ο πρόεδρος της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων, Ολεξάντρ Μερέζκο, υπογραμμίζοντας ότι οι μισθοί των στρατιωτών είναι «ιεροί».

Τα σενάρια για την κάλυψη του ελλείμματος

Παρά τον αιφνιδιασμό, οι Βρυξέλλες αναζητούν τρόπους κάλυψης του κενού. Ο Επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, είχε επαφές με την ουκρανική πλευρά προκειμένου να υπάρξει πλήρης και σαφής εικόνα της δημοσιονομικής κατάστασης.

Μία από τις βασικές προτάσεις που εξετάζονται είναι η επιτάχυνση των εκταμιεύσεων του μεγάλου δανείου των 100 δισ. ευρώ, το οποίο αρχικά προοριζόταν να κατανεμηθεί ισόποσα μεταξύ 2026 και 2027. Η πρόωρη εκταμίευση μέρους των κονδυλίων του 2027 θεωρείται από πολλούς διπλωμάτες η μόνη άμεση λύση, αν και αυτό θα δημιουργήσει νέο χρηματοδοτικό κενό για το επόμενο έτος.

Το ακανθώδες μέτωπο των δεσμευμένων ρωσικών κεφαλαίων

Ταυτόχρονα, το Κίεβο πιέζει για την αποδέσμευση και κατάσχεση των παγωμένων ρωσικών στοιχείων ενεργητικού, τα οποία ξεπερνούν τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια και διακρατούνται στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα Euroclear στο Βέλγιο.

Χώρες όπως η Σουηδία υποστηρίζουν την επαναφορά της πρότασης αξιοποίησης αυτών των κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας χωρίς την επιβάρυνση των ευρωπαϊκών προϋπολογισμών. Ωστόσο, τα εμπόδια παραμένουν ισχυρά: το Βέλγιο εκφράζει σοβαρούς ενδοιασμούς, φοβούμενο ότι η κατάσχεση κρατικών στοιχείων ενεργητικού για πολιτικούς λόγους θα μπορούσε να κλονίσει την εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα και να προκαλέσει μαζική απόσυρση κεφαλαίων.

Καθώς οι νομικές και πολιτικές διαπραγματεύσεις για τα ρωσικά κεφάλαια αναμένεται να καθυστερήσουν μήνες, ο Υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σίμπιχα, απηύθυνε έκκληση για άμεσες αποφάσεις: «Οι διαπραγματεύσεις αφορούν το μέλλον, όμως οι πόροι μας είναι απαραίτητοι τώρα».