Ο Γιωτόπουλος και οι «νενέκοι» του Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Έγκριτοι νομικοί σχολιάζουν τη σκανδαλώδη (ν)τροπολογία με την οποία η κυβέρνηση, υποκύπτοντας στις αμερικανικές πιέσεις, μπλόκαρε την αποφυλάκιση του καταδικασμένου πολυϊσοβίτη.
«Καλούμε την ελληνική κυβέρνηση να κάνει ό,τι μπορεί για να επιστρέψει ο Γιωτόπουλος στη φυλακή». Με αυτή την ωμή και απολύτως απροσχημάτιστη εντολή το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ έθεσε το πλαίσιο στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Η αντίδραση υπήρξε ακαριαία, αποδεικνύοντας τη βαθιά ριζωμένη υποταγή της στα υπερατλαντικά κελεύσματα. Οι «νενέκοι» του κυβερνητικού μηχανισμού δεν έχασαν ούτε λεπτό, τρέχοντας να ικανοποιήσουν την απαίτηση των ξένων κέντρων εργαλειοποιώντας άμεσα τους θεσμούς.
Η προσωρινή επιστροφή Γιωτόπουλου στο κελί δεν αρκούσε όμως για να κλείσει το ζήτημα. Με τον κρατούμενο να έχει ήδη διανύσει 24 ολόκληρα χρόνια εγκλεισμού, η νομοτέλεια του Ποινικού Κώδικα του 2019 –για δικαίωμα υφ’ όρον απόλυσης στα 25 έτη για τους πολυϊσοβίτες– σήμαινε ότι ο «εφιάλτης» της αποφυλάκισης θα χτυπούσε ξανά την πόρτα σύντομα.
Για τον λόγο αυτό ανέλαβε δράση ο διακηρυγμένος «Δράκων» της Δικαιοσύνης, ο υπουργός Γιώργος Φλωρίδης. Πλήρως ευθυγραμμισμένος με την καθεστηκυία τάξη και τα διεθνή αφεντικά, σχεδίασε μια ρύθμιση απολύτως «φωτογραφική».
Προσφιλής και βολική λύση
Η περιβόητη πλέον (ν)τροπολογία Γιωτόπουλου θα μείνει γραμμένη με μελανά γράμματα στην ιστορία της νομικής επιστήμης του τόπου. Με μια κίνηση νομικού ρεβανσισμού, το υπουργείο αύξησε τον ελάχιστο χρόνο έκτισης της ποινής για το δικαίωμα υποβολής αιτήματος υφ’ όρον αποφυλάκισης για τους πολυϊσοβίτες από τα 25 στα 30 έτη, ακολουθώντας μια «λογική» να κλειδώσει τον κρατούμενο στη φυλακή και να πετάξει το κλειδί.
Και σε αυτή την περίπτωση, όπως και στο σκάνδαλο των υποκλοπών, η προηγηθείσα παρέμβαση του Αρειου Πάγου αποδείχτηκε η προσφιλής και βολική λύση. Ο τέως εισαγγελέας του ανώτατου δικαστηρίου Παναγιώτης Τζαβέλλας ανέλαβε πρόθυμα τον ρόλο του και ζήτησε μετ’ επιτάσεως να αμφισβητηθεί η «νομιμότητα» της αποφυλάκισης του Αλ. Γιωτόπουλου, του καταδικασμένου πολυϊσοβίτη ως ηγετικού στελέχους της 17 Νοέμβρη.
Στο σκεπτικό του Ε΄ Ποινικού Τμήματος του ΑΠ που ανέλαβε να ξαναφυλακίσει τον Αλ. Γιωτόπουλο γίνεται ειδική μνεία σε «κενό νόμου». Ενώ τονίζει πως αυτό καλύφθηκε με την εφαρμογή του νέου Ποινικού Κώδικα που ψήφισε η κυβέρνηση το 2019 θεσπίζοντας τα 25 χρόνια ως ελάχιστο χρόνο που πρέπει να εκτίσουν οι πολυϊσοβίτες. Μέχρι τότε επί του ζητήματος υπήρχε πλούσια νομολογία που είχε ορίσει επί της ουσίας την κατάσταση.
Θεσμική διγλωσσία
Η υπόθεση αυτή όμως, για ακόμη μία φορά, ξεγυμνώνει την απόλυτη θεσμική διγλωσσία. Η ανεξάρτητη Δικαιοσύνη, που θα έπρεπε να αποτελεί το ύστατο θεσμικό αντίβαρο απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία, μετατράπηκε σε εργαλείο. Αντί να κρίνει την αποφυλάκιση εντελώς ανεπηρέαστη από τον πολιτικό θόρυβο, αφέθηκε να επηρεαστεί από «άνωθεν» επιταγές, διπλωματικές πιέσεις και τον ανεξέλεγκτο ποινικό λαϊκισμό της κυβέρνησης.
Το αφήγημα του Αρειου Πάγου περί «νομικού κενού» καταρρέει παταγωδώς μπροστά στα ίδια τα γεγονότα. Το συγκλονιστικό και αναπάντητο ερώτημα παραμένει: Πώς εξηγείται η αθόρυβη αποφυλάκιση ενός άλλου πολυϊσοβίτη της 17Ν πριν από τρία χρόνια;
Το καταδικασμένο μέλος της 17Ν σε τέσσερις φορές ισόβια αποφυλακίστηκε και δεν προκάλεσε τον παραμικρό πολιτικό θόρυβο. Το Συμβούλιο Εφετών Πειραιώς τότε λειτούργησε αυστηρά με νομικά κριτήρια, κρίνοντας ότι με έκτιση 20 ετών, δέκα μηνών και 27 ημερών πληρούνταν αναμφίβολα οι τυπικές προϋποθέσεις για υφ’ όρον αποφυλάκιση.
Συνοπτικά, αποφυλακίστηκε βάση του ευμενέστερου νομικού πλαισίου που ίσχυε για τη δική του περίπτωση, όπως άλλωστε ξεκάθαρα ισχύει και για τον Αλ. Γιωτόπουλο, καταρρίπτοντας τα περί «νομικού κενού». Σε αυτή την υπόθεση φυσικά ο Αρειος Πάγος δεν είχε κρίνει σκόπιμο να ασκήσει αναίρεση.
Καθεστώς εξαίρεσης
Ο Αλ. Γιωτόπουλος εξοργίζει την εξουσία διότι επί 24 χρόνια αρνείται να «μεταμεληθεί», αφού δεν αποδέχεται καν τις πράξεις που του αποδίδονται. Απέναντί του το κράτος στήνει μια άτυπη σύγχρονη Ιερά Εξέταση.
Ενα οργουελικό «δικαστήριο φρονημάτων», αποτελούμενο από υπουργούς και βουλευτές, απαιτώντας από τον κρατούμενο να ομολογήσει και να μετανοήσει δημοσίως. Βάσει των προϋποθέσεων που ορίζονται για την υφ’ όρον απόλυση δεν προβλέπεται, και πολύ σωστά, η απαίτηση μεταμέλειας, καθώς μια τέτοια δήλωση δεν παρέχει κανένα εχέγγυο ουσιαστικής μεταμέλειας. Η υφ’ όρον αποφυλάκιση, άλλωστε δεν είναι νέα δίκη για τις πράξεις για τις οποίες έχει ήδη κριθεί αμετάκλητα ένας κρατούμενος.
Η ρεβανσιστική επιστροφή του Γιωτόπουλου στη φυλακή και οι μετέπειτα νομοθετικές αλχημείες για να παραμείνει έγκλειστος για όσο περισσότερο χρόνο γίνεται αποτελούν την επιτομή της πολιτικής παρέμβασης στη Δικαιοσύνη. Δηλώνουν ρητά την υπαγωγή του σε ένα ωμό καθεστώς εξαίρεσης από τον νομικό πολιτισμό. Μέσα από αυτή την αυθαιρεσία, η εξουσία δίνει νομότυπη μορφή σε ένα νέο δόγμα: η άρνηση υποταγής και μεταμέλειας τιμωρείται με «αόριστη κράτηση».
Αποδομώντας το αφήγημα
Με αφορμή τη σκανδαλώδη «τροπολογία Γιωτόπουλου» που αυξάνει στα 30 έτη τον ελάχιστο χρόνο πραγματικής έκτισης ποινής για τους πολυϊσοβίτες, τρεις έγκριτοι νομικοί παρεμβαίνουν μέσω του Documento, αποδομώντας το κυβερνητικό αφήγημα και καταγγέλλοντας μια πρωτοφανή θεσμική εκτροπή.
Στην πρώτη γραμμή της αυστηρής κριτικής βρίσκεται η Βασιλική Καμηλάρη, συνήγορος του Αλ. Γιωτόπουλου, η οποία αναδεικνύει την ωμή παραβίαση του διαχρονικού δικαίου και της κατοχυρωμένης αρχής του επιεικέστερου νόμου.
Οπως υπενθυμίζει με νόημα η νομικός, ιστορικά, ούτε καν οι πραξικοπηματίες της χούντας παρέμειναν στη φυλακή για περισσότερα από 25 χρόνια. Ωστόσο, υπό την πίεση του αμερικανικού παράγοντα, το υπουργείο Δικαιοσύνης επέδειξε άμεσα, εκδικητικά αντανακλαστικά, νομοθετώντας απολύτως φωτογραφικά.
Στο ίδιο ακριβώς μήκος κύματος κινούνται και οι καίριες τοποθετήσεις των δικηγόρων Κώστα Παπαδάκη και Χρήστου Μαυρομάτη, οι οποίοι στηλιτεύουν την εργαλειοποίηση της Δικαιοσύνης στον βωμό του ποινικού λαϊκισμού. Ο κ. Παπαδάκης κάνει λόγο για «τρομοϋστερία» και ανεπίτρεπτες νομικές ακροβασίες που καταπατούν το τεκμήριο υπέρ του κατηγορουμένου, προκειμένου να επιβληθεί αναδρομική αυστηροποίηση κατόπιν ξένων παρεμβάσεων.
Από την πλευρά του, ο κ. Μαυρομάτης περιγράφει την κυβερνητική πολιτική των ισοβίων ως ένα συνταγογραφούμενο «ιδεολογικό Prozac» για τις μάζες μιας φοβικής κοινωνίας. Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεών τους είναι η διαπίστωση πως το κράτος θυσιάζει τον νομικό πολιτισμό, τη σωφρονιστική διαδικασία και την επανένταξη, εξυπηρετώντας αποκλειστικά μικροπολιτικές και επικοινωνιακές σκοπιμότητες.