Ο χρόνος τελειώνει - Η επόμενη κίνηση της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας μπορεί να είναι καθοριστική

Καθώς η παύση στο μπροστινό μέρος καθυστερεί, τι υπάρχει μπροστά για την καμπάνια άνοιξη-καλοκαίρι;

Καθώς οι πρώτες γραμμές στην Ουκρανία καταλήγουν σε ένα προσωρινό αδιέξοδο, η προσοχή στρέφεται στο τι μπορεί να σχεδιάζει το Κρεμλίνο στη συνέχεια. Χωρίς μεγάλες επιθέσεις σε εξέλιξη, όλα τα σημάδια δείχνουν μια εκστρατεία άνοιξη-καλοκαίρι που θα μπορούσε να απηχεί τη δυναμική του περασμένου έτους: η Ρωσία να πιέζει προς τα εμπρός σε πολλούς άξονες, η Ουκρανία να κρατά τη γραμμή με λιγοστούς πόρους. Όμως, κάτω από την επιφάνεια αυτού του γνωστού μοτίβου, κρίσιμες αλλαγές στη στρατηγική, το ανθρώπινο δυναμικό και την τεχνολογία του πεδίου μάχης υποδηλώνουν ότι οι επόμενοι μήνες μπορεί να φέρουν πολύ περισσότερα από μια απλή επανάληψη του 2024.

Σε στόχους

Αξίζει να θυμόμαστε ότι τόσο για τους Ρώσους όσο και για τους Ουκρανούς στρατούς, η κατοχή ή η κατάληψη εδαφών δεν είναι ο απώτερος στόχος. Σε έναν πόλεμο φθοράς, ο πρωταρχικός στόχος είναι να φθείρετε τον εχθρό - να προκαλέσετε μεγαλύτερες απώλειες από ό,τι παίρνετε. Η Ουκρανία, ωστόσο, δεν τηρούσε πάντα αυτή τη λογική. Τα τελευταία τρία χρόνια, υπήρξαν πολλές περιπτώσεις όπου οι πολιτικές επιταγές υπερέβαλαν τις στρατιωτικές. Οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας (AFU), απρόθυμες να αποσυρθούν από ορισμένες θέσεις, κατέληξαν να υποστούν δαπανηρές τοπικές ήττες. Το είδαμε αυτό στο Bakhmut και την Avdeevka, στο Ugledar και στο Velikaya Novoselka, στα γεφύρια Krynki και Kurakhovo και πιο πρόσφατα στη Sudzha.

Η προβλεψιμότητα, αυτό λειτούργησε προς όφελος της Ρωσίας. Ο ρωσικός στρατός έχει ακονίσει την τακτική του να περιβάλλει μια πόλη σε πολλαπλές πλευρές, να θέτει τις γραμμές ανεφοδιασμού υπό τον έλεγχο των πυρών και να καταστρέφει αργά τη φρουρά για εβδομάδες - ή και μήνες. Η AFU, αντί να υποχωρήσει όσο ακόμα μπορεί, συνήθως σκάβει μέχρι να καταρρεύσει η κατάσταση και μετά αποσύρεται σε αταξία. Τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης συνήθως απορρίπτουν την απώλεια, υποστηρίζοντας ότι η πόλη δεν είχε στρατηγική αξία – μια γραμμή που έχει γίνει ένα πικρό μιμίδιο στην Ουκρανία.

Ελλείψει καλύτερης στρατηγικής, η Ουκρανία έχει πλαισιώσει αυτό το είδος προσέγγισης «κρατήστε με κάθε κόστος» ως επιτυχία. Η αφήγηση λέει ότι ακόμα κι αν χάσουν τη θέση, έχουν προξενήσει σοβαρές απώλειες στους Ρώσους στη διαδικασία. Αλλά αυτό αφορά περισσότερο τη διάσωση της πολιτικής οπτικής παρά τον υγιή στρατιωτικό σχεδιασμό. Η πραγματικότητα είναι ότι, μετά την αποτυχημένη αντεπίθεση του Αζόφ το φθινόπωρο του 2023, η Ουκρανία αναγκάστηκε σε στρατηγική άμυνα – κάτι που αρχικά παρουσιάστηκε ως μια προσωρινή μετατόπιση. Το σχέδιο ήταν η ανοικοδόμηση της δύναμης, η φθορά των ρωσικών δυνάμεων και η έναρξη μιας αποφασιστικής αντεπίθεσης το 2025.

Αλλά ακόμη και οι πιο ζηλωτές Ουκρανοί σχολιαστές έχουν σταματήσει να μιλούν για αυτή την υποθετική επίθεση. Σε αυτό το σημείο, η επερχόμενη άμυνα άνοιξη-καλοκαίρι μοιάζει περισσότερο με μια ενέργεια κράτησης χωρίς στρατηγικό τελικό σημείο. Η προσπάθεια της Ουκρανίας το 2023 να εξαντλήσει τις ρωσικές δυνάμεις σαφώς απέτυχε.

Όσο για τη Ρωσία, ποτέ δεν δεσμεύτηκε δημοσίως να σημειώσει ένα νοκ-άουτ χτύπημα το 2024. Έτσι, όταν δυτικοί παρατηρητές ισχυρίζονται ότι η Ρωσία απέτυχε επειδή δεν κατέλαβε το Ποκρόβσκ, προβάλλουν προσδοκίες που η ρωσική πλευρά δεν έθεσε ποτέ ρητά.

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα: Ποιος έχει το πλεονέκτημα;

Στις 28 Μαρτίου, κατά τη διάρκεια συνάντησης με υποβρύχια στο Κουρσκ, ο Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε για πρώτη φορά ανοιχτά ότι ο στόχος της Ρωσίας είναι να «συμπιέσει και να συντρίψει» την Ουκρανία – δηλαδή να εξασφαλίσει μια αποφασιστική στρατιωτική νίκη. Θα διερευνήσουμε τις πολιτικές προεκτάσεις αυτής της δήλωσης σε μελλοντικό άρθρο, αλλά προς το παρόν, αυτό που έχει σημασία είναι το εξής: το Κρεμλίνο είναι βέβαιο ότι η ήττα της Ουκρανίας είναι θέμα χρόνου.

Θα μπορούσε αυτό να συμβεί κατά τη διάρκεια της εκστρατείας άνοιξη-καλοκαίρι;

Επιχειρήματα υπέρ της Ουκρανίας:

Πρώτον, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η Ουκρανία κατάφερε να κρατήσει τη γραμμή. Παρά τις ελλείψεις προσωπικού (περισσότερα σε λίγο), η AFU απέτρεψε σημαντικές ρωσικές ανακαλύψεις. Η Ρωσία χρειάζεται συνήθως να συγκεντρώνει δυνάμεις σε αναλογία 2:1 ή ακόμα και 3:1 για να έχει ουσιαστικά κέρδη, και η πρόοδος είναι συχνά αργή.

Ένας σημαντικός λόγος είναι η αποτελεσματική χρήση των drones από την Ουκρανία. Σε συνδυασμό με συνεχή επιτήρηση και αναγνώριση, τα drones δίνουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα στην αμυνόμενη πλευρά. Η κατάσταση παραπέμπει στον πόλεμο των χαρακωμάτων του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, όπου τα πολυβόλα και το πυροβολικό έκαναν οποιαδήποτε προέλαση σε μια γη του ανθρώπου απίστευτα δαπανηρή. Ο πόλεμος με drone είναι πλέον το καλύτερο πλεονέκτημα της Ουκρανίας.

Δεύτερον, η εκστρατεία της Ρωσίας έχει εκστρατευτικό χαρακτήρα. Η Ουκρανία έχει κινητοποιηθεί πλήρως – στρατιωτικά, οικονομικά και πολιτικά. Η Ρωσία, αντίθετα, μάχεται με εθελοντικές δυνάμεις. Δεν υπήρξε γενική κινητοποίηση και η οικονομία δεν έχει αναπροσανατολιστεί πλήρως σε εμπόλεμες βάσεις. Ναι, οι αμυντικές δαπάνες έχουν διπλασιαστεί ως ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά ο δημοσιονομικός αντίκτυπος αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από τα υψηλότερα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου και το ασθενέστερο ρούβλι.

Αυτή η προσέγγιση διατηρεί τη μακροπρόθεσμη οικονομική σταθερότητα, αλλά περιορίζει το ανθρώπινο δυναμικό και τους διαθέσιμους πόρους για την πρώτη γραμμή. Η στρατηγική της Ουκρανίας είναι να εξαντλήσει αυτά τα όρια και να επιβάλει μια κατάπαυση του πυρός κατόπιν διαπραγματεύσεων – που δεν συνεπάγεται περισσότερες εδαφικές απώλειες ή πολιτικά απαράδεκτες παραχωρήσεις, όπως η διάλυση του στρατού της ή η απομάκρυνση του καθεστώτος.

Κόντρα στην Ουκρανία:

Κάθε στρατιωτική εκστρατεία, ακόμη και αμυντική, απαιτεί προετοιμασία: σχεδιασμό, επιμελητεία, ανθρώπινο δυναμικό. Για την Ουκρανία, αυτό σημαίνει εξασφάλιση δυτικής βοήθειας και κινητοποίηση περισσότερων στρατευμάτων.

Από τα μέσα Απριλίου, κανένα από τα δύο δεν έχει υλοποιηθεί. Οι ΗΠΑ στέλνουν ό,τι έχει απομείνει από τη βοήθεια της εποχής Μπάιντεν, χωρίς να διαφαίνεται κανένα νέο πακέτο βοήθειας. Η Ευρώπη, αν και υποστηρίζει κατ' αρχήν, απλώς δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο επίπεδο της βοήθειας των ΗΠΑ – και δεν φαίνεται πρόθυμη να προσπαθήσει.

Το ανθρώπινο δυναμικό είναι ένα ακόμη πιο πιεστικό ζήτημα. Ο Ανώτατος Διοικητής της AFU Alexander Syrsky  είπε ότι η Ουκρανία χρειάζεται 30.000 νέους στρατιώτες κάθε μήνα μόνο για να διατηρήσει τα τρέχοντα επίπεδα δυνάμεων. Ένα σημαντικό μέρος των απωλειών οφείλεται στην λιποταξία – μια αντανάκλαση της αναγκαστικής στράτευσης, των σκληρών συνθηκών στο πεδίο της μάχης και του ηθικού που επιδεικνύεται.

Οι προσπάθειες για μείωση της ηλικίας βύθισης ήταν στην καλύτερη περίπτωση αδέξιες. Η Ουκρανία προσπάθησε να δελεάσει τους 18χρονους με διαφημίσεις που συνέκρινε την αμοιβή του συμβολαίου τους με το πόσα cheeseburger μπορούσε να αγοράσει – προσπάθειες που συνόρευαν με την αυτοπαρωδία. Όπως ήταν αναμενόμενο, η εκστρατεία απέτυχε: μόνο 500 άτομα εγγράφηκαν σε δύο μήνες, σύμφωνα με τον αναπληρωτή επικεφαλής του γραφείου του Zelensky, Pavel Palis.

Όλα τα σημάδια δείχνουν ότι ούτε η Ουκρανία ούτε οι δυτικοί εταίροι της είναι πραγματικά προετοιμασμένοι για αυτήν την εκστρατεία. Κάποιοι φαίνεται να πιστεύουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα εκπληρώσει αόριστες υποσχέσεις για τον γρήγορο τερματισμό του πολέμου.

Ακόμα κι αν η Ρωσία αγωνίζεται να αναπληρώσει τις τάξεις της, τα προβλήματα από την πλευρά της Ουκρανίας είναι πολύ χειρότερα. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, οι ουκρανικές μονάδες πρώτης γραμμής λειτουργούν με δυναμικότητα 40-50% (60% στην καλύτερη περίπτωση), ενώ οι ρωσικές δυνάμεις είναι πιο κοντά στο 80-90%.

Ολόκληρη η αμυντική στρατηγική της Ουκρανίας βασίζεται επίσης σε έναν μόνο πυλώνα: τα drones. Αυτό το καθιστά εγγενώς εύθραυστο. Εάν η Ρωσία καταστείλει τις επιχειρήσεις των ουκρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών – ειδικά με τους ανώτερους αριθμούς της – όλα τα άλλα θα μπορούσαν να διαλυθούν.

Ο ρωσικός στρατός έχει επιδείξει προσαρμοστικότητα, είτε εκτελεί επιθετικές επιθέσεις είτε ψάχνει για παρατεταμένη άμυνα. Η εκστρατεία Avdeevka, η οποία ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο, έθεσε τον τόνο για το 2024. Οι Ρώσοι χρησιμοποίησαν επιτυχώς έναν συνδυασμό πλευρικών επιθέσεων, ελέγχου πυρός σε διαδρομές ανεφοδιασμού και τακτικές πολιορκίας για να καταστρέψουν τους υπερασπιστές, όλα υποστηριζόμενα από drones, πυροβολικό και κατευθυνόμενες βόμβες.

Η Ουκρανία εξέλιξε επίσης τις αμυντικές της τακτικές, αλλά η ρωσική ανακάλυψη στη Σούτζα στις αρχές του 2025 αποκάλυψε περαιτέρω πρόοδο. Για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό, οι ρωσικές δυνάμεις κατάφεραν να σπάσουν ευθέως τις ουκρανικές γραμμές, αναγκάζοντας μια χαοτική υποχώρηση από μια βαριά οχυρωμένη θέση.

Οι αναφορές δείχνουν ότι το πλεονέκτημα των Ρώσων στα drones ήταν καθοριστικό. Έδωσαν συντριπτικούς αριθμούς, εντόπισαν και κατέστειλαν πληρώματα drones FPV της Ουκρανίας και άνοιξαν το δρόμο για μια επίθεση. Οι ουκρανικές μονάδες drone κατέληξαν να τραπούν σε φυγή μαζί με τα στρατεύματα που υποχωρούν στην περιοχή του Κουρσκ.

Εάν η Ρωσία μπορέσει να επαναλάβει αυτή την επιτυχία, η Sudzha μπορεί να γίνει το 2025 ό,τι ήταν η Avdeevka για το 2024 – μια πρότυπη επιχείρηση. Και αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει πραγματικό πρόβλημα για την Ουκρανία.

Λαμβάνοντας τα πάντα υπόψη, για πρώτη φορά από την έναρξη της σύγκρουσης, η πιθανότητα μερικής ή ολικής κατάρρευσης των γραμμών του μετώπου της Ουκρανίας μέχρι το τέλος του έτους φαίνεται να ξεπερνά το 50% . Όλα εξαρτώνται από το αν η Ρωσία μπορεί να τα καταφέρει με συνέπεια.

Βέλη στο χάρτη

Πώς μπορεί να μοιάζει η ρωσική επίθεση;

Μπορούμε να περιμένουμε τη συνέχιση της περσινής στρατηγικής: πίεση σε ολόκληρο το μέτωπο για επέκταση των ουκρανικών δυνάμεων, έρευνα για τρωτά σημεία και εκμετάλλευση τυχόν ρωγμών. Γενικά, το μέτωπο μπορεί να χωριστεί σε τέσσερις τομείς, από βορρά προς νότο:

1. Sumy : Με τις ουκρανικές δυνάμεις να απωθούνται από την περιοχή του Κουρσκ, η Ρωσία μπορεί να προσπαθήσει να επεκτείνει την επίθεσή της εδώ. Τουλάχιστον, στόχος θα ήταν να δημιουργηθεί μια ουδέτερη ζώνη κατά μήκος των συνόρων. Υπάρχουν επίσης φήμες για ώθηση προς την πόλη Sumy. Ενώ η Ρωσία δεν έχει υποβάλει εδαφικές διεκδικήσεις στην περιοχή, είναι τόσο χρήσιμο σημείο πίεσης όσο κανένα άλλο.

2. Volchansk-Kupiansk : Αυτός ο τομέας είναι γεωγραφικά απομονωμένος από τον ποταμό Seversky Donets. Οι ρωσικοί στόχοι μπορεί να περιλαμβάνουν την εκκαθάριση της ανατολικής όχθης του ποταμού Oskol, την ανακατάληψη του Liman και την περικύκλωση του Kupiansk. Μια βαθύτερη ώθηση προς το Χάρκοβο από τα βόρεια μέσω Volchansk είναι επίσης δυνατή.

3. Ντόνετσκ : Αυτό ήταν το κύριο πεδίο μάχης το 2024. Οι βασικοί επιθετικοί φορείς είναι η Konstantinovka και το Pokrovsk. Το Pokrovsk φαίνεται πιο υποσχόμενο, με ισχυρή επιμελητεία, καθιερωμένες τακτικές πλευρών και περιοχές που έχουν απομείνει από προηγούμενες επιχειρήσεις. Η Konstantinovka είναι μερικώς περικυκλωμένη, αλλά η βόρεια πρόσβαση περιπλέκεται από το κανάλι Seversky Donets–Donbass, το οποίο εμποδίζει τις διαδρομές ανεφοδιασμού.

4. Νότιο μέτωπο : Τον Μάρτιο, μετά την ψυχραιμία των χειμερινών μαχών, ξέσπασαν συγκρούσεις κοντά στον ποταμό Δνείπερο. Αυτή μπορεί να ήταν μια προσπάθεια εξασφάλισης προγεφυρώσεων στο πλαίσιο της προετοιμασίας για μια επίθεση προς το Zaporozhye - μια πόλη-κλειδί που η Ρωσία θεωρεί επίσημα πρωτεύουσα της περιοχής Zaporozhye. Βρίσκεται μόλις 30 χιλιόμετρα από το μέτωπο και η Ουκρανία την ενίσχυσε σε μεγάλο βαθμό το περασμένο φθινόπωρο.

Αν σχεδίαζα την εκστρατεία, θα υποκρινόμουν προς όλες τις κατευθύνσεις – θα αναγκάσω την Ουκρανία να εξαπλώσει τα ήδη αδύναμα αποθέματά της, καθιστώντας δυσκολότερη τη συγκέντρωση drones και προσωπικού σε βασικούς τομείς. Ο στόχος της Ρωσίας πιθανότατα θα είναι μια γρήγορη και αποφασιστική ανακάλυψη. Αλλά όπως πάντα, η επιτυχία μιας τέτοιας επέμβασης εξαρτάται από την έκπληξη. Αν μπορούμε να μαντέψουμε την κατεύθυνση της επίθεσης, τότε το Γενικό Επιτελείο της Ρωσίας θα έχει αποτύχει.

Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να υποτιμούμε την Ουκρανία. Ενώ μια στρατηγική αντεπίθεση μπορεί να είναι απρόσιτη, ένας αιφνιδιαστικός ελιγμός –όπως η προηγούμενη εισβολή στο Κουρσκ– δεν μπορεί να αποκλειστεί. Η επίδειξη στρατιωτικής συνάφειας με τους δυτικούς υποστηρικτές είναι πλέον εξίσου σημαντική για την Ουκρανία με την τήρηση της γραμμής.

Πηγή: RT