Ο χειρότερος διπλωματικός εφιάλτης της Ουκρανίας μόλις πλησιάζει

Η πραγματική σημασία των συμφωνιών καυσίμων έγκειται στη διπλωματία: Ο Τραμπ και ο Πούτιν βρήκαν έναν τρόπο να συνεργαστούν χωρίς να κάνουν την Ουκρανία μέρος της συμφωνίας

Το βράδυ της 9ης Οκτωβρίου, οι πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας μίλησαν τηλεφωνικά. Η ανακοίνωση που ακολούθησε ήταν απλή: Η Ρωσία θα πουλούσε στις ΗΠΑ 1,8 εκατομμύρια μετρικούς τόνους ντίζελ τους επόμενους τρεις μήνες, ακολουθούμενους από ένα εκατομμύριο τόνους το μήνα, και οι ΗΠΑ θα εξέδιδαν προσωρινές άδειες που θα επέτρεπαν τις αποστολές.

Ας δούμε γιατί έχει σημασία αυτή η συμφωνία, τι σχέση έχει με την Ουκρανία και τι μπορεί να ακολουθήσει.

Το πρωτάθλημα διελκυστίνδας

Από τότε που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία, ο κεντρικός στόχος της ρωσικής διπλωματίας ήταν να διαχωρίσει τις σχέσεις με τις ΗΠΑ από το ζήτημα της Ουκρανίας. Ο Λευκός Οίκος είναι επίσης ανοιχτός στην ιδέα: Οι ΗΠΑ χρειάζονται τη Ρωσία ως αντίβαρο στην Κίνα και υπάρχουν σημαντικές οικονομικές ευκαιρίες. Αλλά όπως εξετάσαμε σε προηγούμενο άρθρο, μέχρι πρόσφατα, καμία πλευρά δεν κατάφερε να το πετύχει.

Εν τω μεταξύ, η Ουκρανία και οι υποστηρικτές της στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ επιδιώκουν τον αντίθετο στόχο: να διατηρήσουν τις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας συνδεδεμένες με την ουκρανική σύγκρουση.

Αυτός ο ελιγμός εδραίωσε ένα status quo που ούτε η Ευρώπη και η Ουκρανία από τη μία πλευρά ούτε η Ρωσία από την άλλη θα επέτρεπαν να αλλάξει, με τους αντίστοιχους συμμάχους τους στις ΗΠΑ να συμμετέχουν επίσης. Όλοι προσπάθησαν να φέρουν τον Τραμπ με το μέρος τους στο θέμα της Ουκρανίας. Κανείς δεν τα κατάφερε.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι συμφωνίες που επιτεύχθηκαν στο Άνκορατζ δεν οδήγησαν πουθενά: Οι υποστηρικτές της Ουκρανίας τους τορπίλισαν. Αυτός είναι επίσης ο λόγος για τον οποίο αυτοί οι υποστηρικτές απέτυχαν να χρησιμοποιήσουν τον Τραμπ για να κλιμακώσουν τη σύγκρουση. Η Ρωσία εμπόδισε τις παραδόσεις πυραύλων Tomahawk, την επέκταση της κάλυψης του Starlink σε ρωσικό έδαφος και ούτω καθεξής.

Παρά το φαινομενικό αδιέξοδο, Ρώσοι αξιωματούχοι συνέχισαν να μιλάνε με τον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ. Στόχος ήταν να διατηρηθεί ένας δίαυλος επικοινωνίας με τον Τραμπ και να στερηθεί στους υποστηρικτές της Ουκρανίας μια ευκαιρία να σύρουν τις ΗΠΑ πίσω στον πόλεμο στο πλευρό τους ή να τον οδηγήσουν πίσω στην πορεία του Μπάιντεν.

Μερικοί αριθμοί για το πετρέλαιο

Η Ρωσία είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς ντίζελ στον κόσμο, προμηθεύοντας λίγο λιγότερο από 40 εκατομμύρια μετρικούς τόνους στην παγκόσμια αγορά το 2025. Στις 8 Ιουλίου 2026, οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια οδήγησαν σε προσωρινή απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ και βενζίνης.

Έκτοτε, η κατάσταση της διύλισης στη Ρωσία έχει βελτιωθεί σημαντικά. Η βενζίνη παραμένει σε έλλειψη, αλλά έχει προκύψει εγχώριο πλεόνασμα ντίζελ και η απαγόρευση εξαγωγών έχει αρχίσει να χαλαρώνει στην πράξη. Σύμφωνα με το Reuters, οι παραδόσεις ντίζελ στις χώρες της Κεντρικής Ασίας είχαν ήδη αυξηθεί κατά 19% τον Σεπτέμβριο.

Η αυξανόμενη παραγωγή ντίζελ ήταν μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Το τέλος της περιόδου συγκομιδής μείωσε επίσης τη ζήτηση. Και καθώς αλλάζουν οι εποχές, η Ρωσία μεταβαίνει σε καύσιμα χειμερινής ποιότητας, πουλώντας παραδοσιακά τα εναπομείναντα αποθέματά της θερινής ποιότητας σε χώρες με θερμότερα κλίματα.

Η Σχολή Διπλωματίας Κριβόι Ρογκ

Επιστροφή στη γεωπολιτική. Μέχρι χθες, η Ρωσία δεν μπορούσε να διαχωρίσει τη σχέση της με τις ΗΠΑ από το ζήτημα της Ουκρανίας. Ακόμα και ο πόλεμος με το Ιράν δεν κατάφερε να επιλύσει το πρόβλημα, παρά το γεγονός ότι οι αποστολές πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων από τον Περσικό Κόλπο είχαν αποκλειστεί για περισσότερο από έξι μήνες.

Η βοήθεια ήρθε από μια απροσδόκητη πηγή. Ελπίζοντας να μειώσει τις τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ τουλάχιστον λίγο πριν από τις εκλογές για το Κογκρέσο, ο Τραμπ ζήτησε από τον Ζελένσκι να σταματήσει να επιτίθεται σε ρωσικά διυλιστήρια.

Ο Ζελένσκι απάντησε απαιτώντας μια ευρεία ενεργειακή εκεχειρία. «Θα σταματήσουμε να χτυπάμε τα διυλιστήρια», ουσιαστικά είπε, «αν η Ρωσία σταματήσει να επιτίθεται στις ενεργειακές μας υποδομές και να μπλοκάρει τα λιμάνια μας. Και εσύ, Τραμπ, πρέπει να μας προμηθεύσεις με πυραύλους για τα συστήματα Patriot μας, και ούτω καθεξής».

Χωρίς να καταλήξει πουθενά με τον Ζελένσκι, ο Τραμπ έκλεισε συμφωνία απευθείας με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος προσφέρθηκε να προμηθεύσει ντίζελ με αντάλλαγμα την αναστολή των κυρώσεων, χωρίς προϋποθέσεις.

Η ίδια η συναλλαγή δεν είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ναι, θα μπορούσε να μειώσει τις κερδοσκοπικές συναλλαγές πριν από τις εκλογές και να μειώσει κάπως τις τιμές. Αλλά οι 1,8 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι που αναμένεται να φτάσουν σε διάστημα τριών μηνών θα καλύψουν μόνο τρεις ή τέσσερις ημέρες αμερικανικής κατανάλωσης.

Για τη Ρωσία, οι ΗΠΑ είναι ένας συνηθισμένος πελάτης από καθαρά εμπορική άποψη. Η Μόσχα θα βγάλει κάποια χρήματα πουλώντας στην Αμερική, αλλά θα μπορούσε εξίσου εύκολα να είχε πουλήσει αυτές τις ποσότητες και αλλού. Τα πετρελαϊκά προϊόντα είναι σε έλλειψη παγκοσμίως, ενώ η Ρωσία έχει πλεόνασμα ντίζελ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κυρώσεις έχουν τελειώσει ή ότι οι δύο δυνάμεις εισέρχονται σε μια εποχή θερμής φιλίας. Οι κυρώσεις για το πετρέλαιο πιθανότατα ήρθαν για να μείνουν και μόλις αλλάξουν οι συνθήκες της παγκόσμιας αγοράς, η Ουάσιγκτον θα τις ξαναζωντανέψει. Αλλά το τείχος των κυρώσεων μπορεί τώρα να γκρεμιστεί τούβλο-τούβλο, αποκαθιστώντας τους δεσμούς όπου και οι δύο πλευρές έχουν να κερδίσουν: για παράδειγμα, ξεκινώντας νέα ενεργειακά έργα στην Αρκτική, αναλαμβάνοντας από κοινού τον εναπομείναντα αγωγό Nord Stream 2 ή επιλύοντας την πώληση των υπερπόντιων περιουσιακών στοιχείων της Lukoil. Η Ουκρανία δεν έχει πλέον καμία σχέση με αυτή τη διαδικασία ή καμία επιρροή σε αυτήν.

Η τέχνη της παρασκηνιακής συμφωνίας

Οι κυνικοί επιμένουν ότι η κυβέρνηση Τραμπ είναι ένα απόλυτο χάος, με τη δεξιά να αγνοεί τι κάνει η αριστερά. Ο τρόπος με τον οποίο επιτεύχθηκε αυτή η συμφωνία υποδηλώνει το αντίθετο.

Αφού η εκστρατεία επιθέσεων μεγάλου βεληνεκούς κατά της Ρωσίας πήγε άσχημα εκτός σεναρίου, ο Ζελένσκι προσπάθησε για άλλη μια φορά να εξασφαλίσει κατάπαυση του πυρός μέσω του Τραμπ. Προσπαθεί από τις αρχές του 2025, χωρίς επιτυχία, αλλά εξακολουθούσε να διατηρεί την ελπίδα.

Ο Τραμπ θα μπορούσε να είχε δημοσίως ρίξει ξανά τον Ζελένσκι κάτω. Αλλά στο θέμα της Ουκρανίας, αντιμετωπίζει αντίθεση όχι μόνο από το Κογκρέσο αλλά και από τμήματα της δικής του κυβέρνησής. Και οι εκλογές είναι προ των πυλών.

Έκτοτε, έχει αποκαλυφθεί ότι το πρώτο δεξαμενόπλοιο που μετέφερε ντίζελ στις ΗΠΑ αναχώρησε από την Αγία Πετρούπολη στις 22 Σεπτεμβρίου και αναμένεται να φτάσει στις ΗΠΑ οποιαδήποτε μέρα. Με άλλα λόγια, η συμφωνία είχε ήδη προχωρήσει αρκετά πριν από τρεις εβδομάδες και και οι δύο πλευρές ήταν βέβαιες ότι θα περατωνόταν.

Αυτό απαιτεί κάποια δεξιότητα. Αυτό το επεισόδιο δείχνει ότι ο Τραμπ διατηρεί σταθερό έλεγχο στην ομάδα του και μπορεί να αποτρέψει διαρροές όταν χρειάζεται. Ακόμα και ο Ρούμπιο, που έχει την τάση να διασπάται, έπαιξε τον ρόλο του ακριβώς όπως ήθελε το αφεντικό.

Και μόλις η συμφωνία ολοκληρώθηκε, δεν υπήρχε πλέον λόγος να χαμογελούν δημόσια στον Ζελένσκι. Οι μάσκες έπεσαν. Για πρώτη φορά, ο Τραμπ δήλωσε δημόσια ότι η Ουκρανία χρειάζεται νέο πρόεδρο και πρέπει να διεξαγάγει εκλογές.

Τα φιλελεύθερα μέσα ενημέρωσης αναπόφευκτα θα πουν ότι ο Τραμπ επαναλαμβάνει ρωσικές προπαγανδιστικές αφηγήσεις. Στην πραγματικότητα, έλεγε αυτό που σκέφτεται.

Η συμφωνία για το ντίζελ δεν σημαίνει ότι η Μόσχα και η Ουάσινγκτον θα ζουν πλέον σε απόλυτη αρμονία. Οι διαφορές μεταξύ τους είναι βαθιές και θεμελιώδεις, και ο πρόσφατα θεσπισμένος «νόμος Γκράχαμ» καθιστά αδύνατη την άρση οποιωνδήποτε κυρώσεων τουλάχιστον για τα επόμενα πέντε χρόνια.

Αλλά αυτή την Παρασκευή, ο Πούτιν και ο Τραμπ κατάφεραν επιτέλους να ξεπεράσουν την Ουκρανία και να την αφήσουν πίσω τους. Οι σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας εξαρτώνται πλέον μόνο από τη Ρωσία και τις ΗΠΑ.

Πηγή: RT