Το Ιράν έδιωξε τις ΗΠΑ από το Ιράκ. Ρωτήστε και τους Βιετναμέζους

του Χουάν Κόουλ | Informed Comment

Εξεπλάγην κάπως όταν διαπίστωσα ότι το βιετναμέζικο διαδικτυακό ειδησεογραφικό πρακτορείο Vietnam.vn διαθέτει και αραβόφωνη υπηρεσία. Χθες δημοσίευσε άρθρο της εφημερίδας Báo Tiền Phong σχετικά με την πλήρη αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από το Ιράκ. Οι ειρωνείες είναι πολλές.

Είμαι πλέον στα εβδομήντα μου, οπότε θυμάμαι πολύ καλά την καταστροφική τελική αποχώρηση των ΗΠΑ από το Βιετνάμ το 1975, επί προεδρίας Τζέραλντ Φορντ, του μοναδικού προέδρου μας που δεν εξελέγη ποτέ. Ο πόλεμος είχε ουσιαστικά τελειώσει το 1973, ή ίσως ακόμη και το 1971, αλλά ο Ρίτσαρντ Μίλχαους Νίξον και ο Χένρι Κίσινγκερ φοβούνταν να επαναπατρίσουν απότομα 500.000 άνδρες, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνικές αναταραχές. Έτσι, τερμάτισαν τον πόλεμο σταδιακά, σε μικρές δόσεις, μέσα σε διάστημα αρκετών ετών. Οι στρατιώτες που έστελναν να πεθάνουν μάταια σε μια ζούγκλα της Νοτιοανατολικής Ασίας είχαν τόσο μικρή αξία γι’ αυτούς, ώστε προτιμούσαν να τους αφήνουν να συνεχίζουν να διακινδυνεύουν τη ζωή τους παρά να ρισκάρουν το ενδεχόμενο, επιστρέφοντας, να συμμετάσχουν σε κάποια -ω, τι φρίκη!- διαδήλωση. Αυτά για την Πρώτη Τροπολογία.

Την άνοιξη του 1975, η μία πόλη μετά την άλλη έπεφτε στα χέρια των προελαυνόντων Βιετκόνγκ και γινόταν ολοένα και πιο σαφές ότι πολλοί αξιωματικοί των ενόπλων δυνάμεων του Νοτίου Βιετνάμ, τους οποίους οι ΗΠΑ θεωρούσαν φίλους και συμμάχους τους, είχαν περάσει κρυφά στο πλευρό των κομμουνιστών. Οι κομμουνιστές αποτελούσαν εξαρχής έκφραση του βιετναμέζικου εθνικισμού, γεγονός που τους κατέστησε τελικά την πιο ελκυστική πολιτική δύναμη.

Στην Ουάσιγκτον επικρατούσε η παράλογη φοβία ότι, αν το Νότιο Βιετνάμ έπεφτε στα χέρια των κομμουνιστών, θα ακολουθούσαν η Ινδονησία, οι Φιλιππίνες, η Ταϊλάνδη και ίσως ακόμη και η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα. Το αποκαλούσαν «φαινόμενο του ντόμινο». Ήταν ένα ψέμα για το οποίο πέθαναν δεκάδες χιλιάδες Αμερικανοί και -ποιος ξέρει- τρία έως πέντε εκατομμύρια Βιετναμέζοι. Τελικά, τα τελευταία αμερικανικά ελικόπτερα εγκατέλειψαν την αμερικανική πρεσβεία στη Σαϊγκόν, τη σημερινή Πόλη Χο Τσι Μινχ, ενώ πανικόβλητοι Βιετναμέζοι σύμμαχοι των ΗΠΑ κρέμονταν από τους ολισθητήρες τους.

Η σημερινή αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από το Ιράκ δεν είναι ούτε κατά διάνοια τόσο δραματική. Ίσως μάλιστα να μην είναι καν αυτό που κάποτε αποκαλούσαμε «είδηση πρώτης σελίδας» – τότε που υπήρχαν ακόμη πρώτες σελίδες.

Ο Τραμπ είναι ο βασικός λόγος γι’ αυτή την αποχώρηση. Η δολοφονία του Κασέμ Σολεϊμανί και ενός εξέχοντος Ιρακινού διοικητή πολιτοφυλακής τον Ιανουάριο του 2020 εξόργισε τους Ιρακινούς σιίτες. Οι σιιτικές πολιτοφυλακές, οι οποίες είχαν αποκτήσει μεγάλη ισχύ κατά τη διάρκεια του αγώνα εναντίον της ριζοσπαστικής σαλαφιστικής τρομοκρατικής οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος (ISIL), άρχισαν να βομβαρδίζουν αμερικανικές βάσεις.

Το ιρακινό κοινοβούλιο συνεδρίασε αμέσως και απαίτησε από τον πρωθυπουργό της χώρας να μεριμνήσει για την ταχεία αποχώρηση των ΗΠΑ από το Ιράκ. Ο Τραμπ και ο Μπάιντεν αντιστάθηκαν για κάποιο διάστημα σε αυτή την απαίτηση. Αν και το πρόσχημα για την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο Ιράκ ήταν ο αγώνας κατά του ISIL, η οργάνωση είχε υποστεί αποφασιστική ήττα ήδη από το 2017-2018. Η συνεχιζόμενη αμερικανική παρουσία λειτουργούσε εν μέρει ως αντίβαρο στην ιρανική επιρροή στο Ιράκ και ως ένδειξη της συνεχιζόμενης αμερικανικής κυριαρχίας.

Οι Ιρακινοί πρωθυπουργοί, υπό την πίεση του κοινοβουλίου, εργάστηκαν σταδιακά για να πείσουν τους Αμερικανούς να αποχωρήσουν. Ο Μπάιντεν έδωσε τελικά την έγκρισή του το 2024, επιθυμώντας να αφήσει οριστικά πίσω του τον «Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας» του Τζορτζ Μπους, αλλά και επειδή τα αμερικανικά στρατεύματα βρίσκονταν διαρκώς σε κίνδυνο από τα πυρά όλμων και τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη των σιιτικών πολιτοφυλακών. Μετά την εξόντωση του Σολεϊμανί από τον Τραμπ, οι Αμερικανοί στρατιώτες απλώς δεν ήταν πλέον ευπρόσδεκτοι.

Ο ανεγκέφαλος πόλεμος Νετανιάχου-Τραμπ εναντίον του Ιράν αποτέλεσε το τελευταίο καρφί στο φέρετρο. Ανάλογα με το πώς ορίζει κανείς μια «βάση», υπήρχαν περίπου 20 αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή πριν ο Μπεν και ο Ντον δολοφονήσουν τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Οι ιρανικές στρατιωτικές δυνάμεις απάντησαν με μια στρατηγική «υποβάθμισης» των αμερικανικών δυνατοτήτων, στοχοποιώντας αυτές τις εγκαταστάσεις.

Οι Ιρανοί κατέστησαν «μη επιχειρησιακή» την αμερικανική ναυτική βάση στη Μανάμα του Μπαχρέιν, όπου βρίσκεται το αρχηγείο του Πέμπτου Στόλου. Βάσεις στο Κουβέιτ, στο Κατάρ και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δέχθηκαν επιθέσεις. Εξαιτίας του ειδησεογραφικού μπλακάουτ που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ σχετικά με τις ταπεινωτικές απώλειές της, είναι δύσκολο να γνωρίζει κανείς πόσες αμερικανικές βάσεις -αν υπάρχουν- παραμένουν ακόμη επιχειρησιακές. Όλες φαίνεται να έχουν υποστεί τουλάχιστον κάποιες ζημιές, ενώ και άλλες, πέρα από τη Μανάμα, ενδέχεται να έχουν καταστραφεί. Και δεν ήταν μόνο το Ιράν που επιτέθηκε σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις.Το ίδιο έκαναν και οι σύμμαχοί του στις σιιτικές πολιτοφυλακές του Ιράκ.

Στο Ιράκ είχε απομείνει μόλις μία ταξιαρχία αμερικανικών στρατευμάτων. Οι δυνάμεις αυτές αποσύρθηκαν και μεταφέρθηκαν στην Ιορδανία. Οι αμερικανικές βάσεις στην Ιορδανία έχουν αποτελέσει στόχο του Ιράν σε αρκετές περιπτώσεις.

Αυτή η αμερικανική αποχώρηση από το Ιράκ αποτελεί ένα ατιμωτικό τέλος στον πόλεμο του Μπους, για τον οποίο έγραφα στο ιστολόγιό μου σχεδόν καθημερινά επί πολλά χρόνια. Αν και η ήττα δεν ήταν τόσο δραματική όσο εκείνη στο Βιετνάμ, αποτέλεσε και αυτή μια μεγάλη ήττα για τις ΗΠΑ.

Ο Μπους έφερε στην εξουσία στο Ιράκ μια φιλοϊρανική σιιτική πλειοψηφία. Παρότι η Βαγδάτη δεν είναι ο ανάλογος εχθρός της Ουάσιγκτον που υπήρξαν ο Σαντάμ Χουσεΐν και το κόμμα Μπάαθ, ισχυρές δυνάμεις στο κοινοβούλιο και στους δρόμους, στους κόλπους της πλειοψηφικής σιιτικής κοινότητας του Ιράκ, περιφρονούν τις Ηνωμένες Πολιτείες μετά την επίθεσή τους στο Ιράν.

Επιπλέον, ο πόλεμος Νετανιάχου-Τραμπ έχει πλήξει σοβαρά την ιρακινή οικονομία, παρεμποδίζοντας τις εξαγωγές πετρελαίου. Έχουμε κάνει έναν πλήρη κύκλο. Νομίζω ότι ο τότε αντιπρόεδρος Ντικ Τσέινι πίεζε για πόλεμο εναντίον του Ιράκ με στόχο την αλλαγή καθεστώτος και, κατ’ επέκταση, την άρση των κυρώσεων στις εξαγωγές ιρακινού πετρελαίου, ώστε να μπορέσουν να επωφεληθούν αμερικανικές εταιρείες.

Τώρα, τα ιρακινά δεξαμενόπλοια δυσκολεύονται και πάλι να εξέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ – όχι εξαιτίας κυρώσεων του Κογκρέσου, αλλά λόγω των συνεπειών της καταστροφικής εκστρατείας του Μπεν και του Ντον εναντίον του Ιράν.

Η βιετναμέζικη εφημερίδα έχει, ταιριαστά, τον τελευταίο λόγο. Επισημαίνει ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ θα προσφέρει στο Ιράν μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων στο Ιράκ.

Πηγή: infowar