«Είστε έτοιμοι;» – Οι ΗΠΑ χρωστούν 40 τρισ., ενώ το πλουσιότερο 0,1% κατέχει πλούτο μεγαλύτερο από το ΑΕΠ της Κίνας

Την Τετάρτη 19 Αυγούστου οι Αμερικανοί πληροφορήθηκαν ότι χρωστάνε 40,047 τρισ. δολ. με το χρέος -εκτός ομοσπονδιακής κυβέρνησης- να φτάνει το 100% του ΑΕΠ, όσο ήταν και στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Για τη Wall Street Journal, ακόμα και αν ο Έλον Μασκ θυσίαζε όλη την περιουσία του, σχεδόν 1 τρισ. δολαρίων, μετά βίας θα έκανε αισθητή διαφορά. Τι γίνεται, όμως, αν δεν κοιτάξουμε έναν άνθρωπο, αλλά τα $25 τρισ. που κατέχει το ανώτατο 0,1% των Αμερικανών;

Τα τελευταία χρόνια, τα δημοσιονομικά ελλείμματα των ΗΠΑ είναι ασυνήθιστα μεγάλα και κινούνται γύρω στο 6% του ΑΕΠ, κάτι που συνήθως παρατηρείται μόνο σε περιόδους πολέμου ή ύφεσης.

Αυτή η πρόβλεψη βασίζεται στην ισχύουσα νομοθεσία. Εάν ορισμένες φορολογικές ελαφρύνσεις, όπως αυτές για τα φιλοδωρήματα και τις υπερωρίες, παραταθούν αντί να λήξουν όπως προβλέπεται, το χρέος πιθανότατα θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο.

Το ερώτημα, επομένως, είναι από ποιους θα αναζητηθούν τα πρόσθετα κρατικά έσοδα. Μήπως από τα tips που παίρνει ο 25χρονος φοιτητής που δουλεύει σε μια καφετέρια ή μια φοιτήτρια σε ένα εστιατόριο ή από μύτη της κορυφής της εισοδηματικής και περιουσιακής πυραμίδας;

Σύμφωνα με στοιχεία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (FED), τα περιουσιακά στοιχεία που κατέχει το πλουσιότερο 0,1% των αμερικανικών νοικοκυριών ξεπερνούν τα 25 τρισ. δολάρια, ποσό μεγαλύτερο από το ετήσιο ΑΕΠ της Κίνας.

Πόσο αυξήθηκε ο πλούτος στις ΗΠΑ… στους ελάχιστους.

«Είστε έτοιμοι γι’ αυτό; Θέλω να πω, είναι πραγματικά απίστευτο» αναφέρει ο πρώην υπουργός Εργασίας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Ράιχ, ο οποίος έχει συμπεριληφθεί από το TIME στους 10 πιο αποτελεσματικούς υπουργούς του αιώνα. «Ο πλούτος των πλουσιότερων Αμερικανών έχει εκτοξευθεί. Και δεν μιλάω καν για το πλουσιότερο 1%. Μιλάω για το πλουσιότερο 0,1%». Αν διευρύνουμε την εικόνα στο πλουσιότερο 1%, τα περιουσιακά στοιχεία που κατέχει η συγκεκριμένη ομάδα ξεπερνούν συνολικά τα 56 τρισ. δολάρια.

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, οι πόλεμοι, το σκάσιμο της φούσκας των εταιρειών dot-com και οι φορολογικές περικοπές εκτροχίασαν τους προϋπολογισμούς στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Η ύφεση του 2007-2009 επιτάχυνε δραματικά αυτή την τάση, καθώς περιόρισε τα φορολογικά έσοδα και οδήγησε σε προγράμματα τόνωσης της οικονομίας, όπως συνέβη αργότερα και με την πανδημία το κορονοϊού.

Παράλληλα, η γήρανση του πληθυσμού έχει οδηγήσει σε αύξηση των δαπανών για το Medicare και την Κοινωνική Ασφάλιση. Τα έσοδα, όμως, δεν ακολούθησαν τον ίδιο ρυθμό, καθώς οι νομοθέτες ψήφιζαν επανειλημμένα φορολογικές περικοπές και παρατείναν την ισχύ τους.

Ωστόσο, όσον αφορά τη φορολογία, ο Ράιχ σημειώνει κάτι αξιοπρόσεκτο. Ενώ τη δεκαετία του 1990, ο πλούτος των περισσότερων Αμερικανών αυξανόταν περίπου με τον ίδιο ρυθμό, μετά το 2010 το ανώτατο 0,1% άρχισε να ξεφεύγει μπροστά από το υπόλοιπο 1% και από όλους τους άλλους. Μετά το 2018, εν μέρει εξαιτίας των φορολογικών περικοπών της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ για τους πλούσιους, οι τσέπες των τελευταίων γέμισαν απότομα και συνεχίζουν αμείωτα.

Όταν ο πλούτος αγοράζει πολιτική επιρροή

«Τι κάνουν με αυτά τα χρήματα, λοιπόν, όταν δεν εκτοξεύουν πυραύλους στο Διάστημα ή δεν κατασκευάζουν απαίσια φορτηγά;» αναρωτιέται ο Ράιχ.

Ο Αμερικανός πρώην υπουργός μας πηγαίνει πίσω στο 2010 και καλεί να θυμηθούμε την απόφαση Citizens United του Ανωτάτου Δικαστηρίου που εκτόξευσε τις δαπάνες των δισεκατομμυριούχων στις καμπάνιες πολιτικών.

«Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ το 2010 στην υπόθεση Citizens United v. Federal Election Commission είναι μια αμφιλεγόμενη απόφαση που ανέτρεψε περιορισμούς στη χρηματοδότηση προεκλογικών εκστρατειών οι οποίοι ίσχυαν επί έναν αιώνα και επέτρεψε σε εταιρείες και άλλες εξωτερικές ομάδες να δαπανούν απεριόριστα χρηματικά ποσά για τις εκλογές» έχει σημειώσει ο Ντάνιελ Βάινερ, διευθυντής του Brennan Center for Justice της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης.

Τα ποσά που δαπανούν οι δισεκατομμυριούχοι για να επηρεάζουν τις εκλογές στις ΗΠΑ.

«Παρότι εύποροι δωρητές, εταιρείες και ομάδες ειδικών συμφερόντων δαπανούσαν ανέκαθεν χρήματα για προεκλογικές εκστρατείες, ο ρόλος τους έχει διογκωθεί ως αποτέλεσμα της απόφασης Citizens United και μεταγενέστερων αποφάσεων, με συνέπεια τη συγχώνευση του ιδιωτικού πλούτου και της πολιτικής εξουσίας σε βαθμό που δεν είχε παρατηρηθεί από τα τέλη του 19ου αιώνα».

Πράγματι, όπως λέει ο Ράιχ τα πράγματα γίνονται συνεχώς χειρότερα. «Στις τελευταίες προεδρικές εκλογές, μόλις 300 οικογένειες δισεκατομμυριούχων δαπάνησαν περίπου 3 δισεκατομμύρια δολάρια. Αυτές οι οικογένειες έδωσαν κατά μέσο όρο 10 εκατομμύρια δολάρια η καθεμία, περίπου 100.000 φορές περισσότερα από όσα έδωσε κατά μέσο όρο ένας δωρητής».

Πολλοί Μασκ, όμως, κάνουν τη διαφορά

Και τι σχέση έχουν όλα αυτά με τη φορολογία και, τελικά, με τα ελλείμματα που τροφοδοτούν την αύξηση του αμερικανικού χρέους;

Διότι ο Ράιχ, εξηγεί ότι οι Αμερικανοί κροίσοι αποκομίζουν μεγάλη απόδοση από την «επένδυσή» τους. «Εξασφαλίζουν περισσότερες φορολογικές ελαφρύνσεις, απορρύθμιση και μια κυβέρνηση που τους επιτρέπει να τη γλιτώνουν ενώ διαλύουν συνδικάτα, εκμεταλλεύονται εργαζομένους και μονοπωλούν τις αγορές τους, την ίδια στιγμή που δηλητηριάζουν το περιβάλλον…Όλα αυτά για να μπορούν να γίνονται ακόμη πλουσιότεροι και να συσσωρεύουν ακόμη περισσότερη εξουσία… ώστε να μπορούν να γίνονται ακόμη πλουσιότεροι και… λοιπόν, καταλάβατε».

Για να σταματήσει αυτό. ο ίδιος προτείνει να αυξήσουν οι ΗΠΑ τη φορολογία των πλουσίων, «όχι για να «τους τιμωρήσουμε», αλλά για να διασφαλίσουμε ότι το σύστημα λειτουργεί για όλους. Αυτό σημαίνει να αυξήσουμε τον φόρο εισοδήματός τους και να φορολογήσουμε τον πλούτο τους».

Ένας Μασκ δεν φέρνει την άνοιξη. Όταν όμως στην κορυφή της πυραμίδας έχουν συσσωρευτεί δεκάδες τρισεκατομμύρια δολάρια περιουσίας, το ερώτημα του Ράιχ αποκτά διαφορετικό βάρος: πόσο θα μπορούσε μια μεγαλύτερη φορολόγηση αυτού του πλούτου να περιορίσει τα ελλείμματα που κάθε χρόνο προσθέτουν νέο χρέος στα ήδη δυσθεώρητα 40 τρισ. δολάρια;