Χ. Γεωργάλας – Υπάρχουν ακόμη ήρωες

του Άρη Χατζηστεφάνου

«Οι άνθρωποι» μου είχε πει κάποτε ο Κεν Λόουτς, «λένε ότι δεν υπάρχουν πλέον υψηλά ιδανικά και σκοποί για να παλέψει κανείς. Υπάρχει όμως ένας μεγάλος σκοπός. Η μάχη για τους Παλαιστίνιους». Ο Βρετανός σκηνοθέτης μιλούσε περίπου 15 χρόνια πριν ξεκινήσει η γενοκτονία του Παλαιστινιακού λαού από το Ισραήλ.

Έκτοτε η ανθρωπότητα χωρίστηκε και πάλι σε δύο «στρατόπεδα» με τρόπο που δεν είχε συμβεί από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: Σε αυτούς που στηρίζουν το Ισραήλ και σε αυτούς που είναι με τους Παλαιστίνιους. Ανάμεσα στους τελευταίους εμφανίστηκαν προσωπικότητες που δεν δίστασαν να θυσιάσουν τα πάντα και να θέσουν τη ζωή τους σε κίνδυνο για το μεγάλο «σκοπό» της εποχής μας – και ένας από αυτούς είναι γιατρός και λέγεται Χρίστος Γεωργάλας.

Ο Χρίστος (δεν ξέρω αν θα μου συγχωρέσει τον ενικό γιατί δεν είχα ποτέ την τιμή να τον γνωρίσω από κοντά) είναι ένα από τα ινδάλματά μου, μαζί με ανθρώπους όπως η Φραντσέσκα Αλμπανέζε, o επίσης γιατρός Hussam Abu Safia που έχει απαχθεί και βασανίζεται από τα ισραηλινά στρατεύματα κατοχής και οι Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι που έδωσαν τη ζωή τους για να μεταφέρουν στον κόσμο τις εικόνες της γενοκτονίας. Είναι από εκείνους τους ανθρώπους που σε κάνουν να αισθάνεσαι μικρός – όταν αναλογίζεσαι όσα μπορούσες να είχες κάνει και δεν έκανες – και ταυτόχρονα σε διδάσκουν ότι δεν είναι ποτέ αργά να τα πραγματοποιήσεις.

Τις τελευταίες εβδομάδες κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Τόπος ένα ημερολόγιο του Χρίστου Γεωργάλα με τον τίτλο Ημερολόγιο Γάζας, Ιατρική εν μέσω γενοκτονίας. Αποτελείται από σημειώσεις που κράτησε και φωτογραφίες που έβγαλε δουλεύοντας για δεύτερη φορά ως εθελοντής στη Γάζα, στο νοσοκομείο Νάσερ. Όπως αναφέρουν οι εκδόσεις Τόπος «περισσότερο από μια καταγραφή σε πρώτο πρόσωπο μιας γενοκτονίας, είναι ένας φόρος τιμής στη δύναμη και την ομορφιά των ανθρώπων της Γάζας και των υγειονομικών της, των πραγματικών ηρώων αυτής της ιστορίας». Όπως λέει ο ίδιος «Δεν ήρθα γιατί τους λυπάμαι. Ήρθα γιατί τους θαυμάζω»

Θα άξιζε να αγοράσει κάποιος το βιβλίο και μόνο για το γεγονός ότι τα έσοδα, θα δοθούν στη MAP – Medical Aid for Palestinians και στο March to Gaza Ελλάδας. Υπάρχουν όμως πολλοί περισσότεροι λόγοι. Είναι η γραφή του Χρίστου Γεωργάλα που σε καθηλώνει. Είναι οι φωτογραφίες που παρά το γεγονός ότι τραβήχτηκαν κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες με ένα κινητό παρουσιάζουν τη Γάζα πέρα από την ψυχρή απεικόνιση του φακού με τη ματιά ενός ανθρώπου που φαίνεται ότι ξέρει τη γλώσσα της εικόνας.

Ακολουθεί ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο και φωτογραφίες που μας παραχώρησαν οι εκδόσεις Τόπος:

Το Ισραήλ κλιµακώνει. Τελικά αύριο φεύγουµε. Μια πικρή, περίεργη αίσθηση που µοιάζει λίγο µε προδοσία· τώρα που τα πράγµατα χειροτερεύουν, οι ξένοι γιατροί εγκαταλείπουν. Χαρά και ανακούφιση από συγγενείς και φίλους στην Ελλάδα. Αγκαλιές, φιλιά και αποχαιρετισµοί. Μοιράζω τα τελευταία γλυκά και τσιγάρα, σκέφτοµαι πού θα δώσω τα power banks και τους φορτιστές.

Αλλά τελικά όχι! ∆έκα το βράδυ ενηµέρωση. Το COGAT αναστέλλει όλες τις κινήσεις από και προς τα σύνορα της Γάζας για σήµερα. Θα µείνουµε µέσα.

Καταστρέφουν το Ευρωπαϊκό Νοσοκοµείο: δεκάδες νεκροί, το νοσοκοµείο εκτός λειτουργίας. Το βράδυ µαζί µας γιατροί (ντόπιοι και ξένοι: Βίκι Ρόουζ, Γκρέαµ Γκρουµ) από το Ευρωπαϊκό Νοσοκοµείο που αναζητούν καταφύγιο· µένουµε µαζί.

Εντολές εκκένωσης ξανά. Όλοι περιµένουν κάτι µεγάλο. Είναι παράξενο (ή ίσως και όχι), αλλά γνωρίζοντας πλέον ότι δεν θα φύγω, πρώτη φορά εδώ και µέρες κοιµάµαι τόσο καλά.

Περπατώντας στο προαύλιο του νοσοκοµείου, µοιράζω όσα πράγµατα µου έχουν αποµείνει.

15 Μαΐου 2025

Μέρα της Νάκµπα.

Παιδιά που παίζουν στην ανασκαµµένη αυλή του νοσοκοµείου.

Παιδιά ακρωτηριασµένα, σκοτωµένα από τη χθεσινή επίθεση στο Χαν Γιουνίς.

Καινούριοι γιατροί από το Ευρωπαϊκό Νοσοκοµείο. Ο ένας έχει έρθει άλλες δεκαεννιά φορές στη Γάζα.

Εµείς σε κατάσταση αναµονής, µετέωροι. Άγνωστο πότε θα φύγουµε. Συνεχώς ακούµε, νιώθουµε, βλέπουµε και µυρίζουµε τις εκρήξεις. Πώς είναι να µεγαλώνεις, τρεις γενιές, µέσα σε µια τέτοια συνθήκη;

Να φεύγεις από το σπίτι σου µόνο µε τα κλειδιά – Άχµεντ.

Να εκτινάσσεσαι από µια βόµβα τριάντα µέτρα στον αέρα – Γιάσερ.

Να βρίσκεις τον αδερφό σου κάτω από τα ερείπια – Χαλίλ.

Να χάνεις είκοσι έξι κιλά από την αρχή του πολέµου – Γιούσεφ.

Εκατόν δεκαπέντε νεκροί σήµερα. Ως συνήθως, κυρίως γυναίκες και παιδιά. Τα παράθυρα και οι τοίχοι τραντάζονται συνέχεια. Ο Μοχάµεντ µε ρωτάει αν άκουσα τη βόµβα που χτύπησε δίπλα µου, του λέω όχι ιδιαίτερα, µου απαντάει: «Επειδή ήταν πολύ κοντά».

Σράπνελ σε κατάγµατα λιθοειδών, σράπνελ βυθισµένα στον θυρεοειδή, πάρεση προσωπικού από σράπνελ στην παρωτίδα, σράπνελ στην κορυφή του κόγχου. Ίσως η πιο δαιµονική εφεύρεση –πολύ µικρά µεταλλικά κοµµάτια που σχίζουν τις σάρκες. Οι ισραη­λινές βόµβες είναι φτιαγµένες να απελευθερώνουν χιλιάδες τέτοια. Κάπου σε µια έκθεση όπλων κάποιος θα µιλάει για την αποτελεσµατικότητά τους καθώς θα κλείνει συµβόλαια: Tested in Gaza.[1]

16 Μαΐου 2025

Εντείνονται οι βοµβαρδισµοί. Χθες το βράδυ, συνεχόµενοι. Από το πρωί τους ακούµε σαν να είναι δίπλα. Τουλάχιστον εκατόν σαράντα οι νεκροί. Ασθενοφόρα µπαινοβγαίνουν· εναλλάσσονται µε νεκροφόρες. Κόσµος µαζεµένος έξω από το νεκροτοµείο, περιµένει να πάρει τους λευκοντυµένους νεκρούς στα χέρια, στους ώµους.

Το φαγητό λιγοστεύει· είναι αδύνατον πλέον να βρεθεί οτιδήποτε έξω. Ρύζι σκέτο για πρωινό, µεσηµεριανό, βραδινό.

Μετά το δικό µας ενδοσκοπικό χειρουργείο, πηγαίνω στις άλλες αίθουσες: ρωτάω αν µπορώ να βοηθήσω. Στους νευροχειρουργούς. Ξυρισµένο κεφάλι. Κρανιοτοµή. ∆εκατριών ετών αγόρι. Τραύµα από έκρηξη, τα σράπνελ διαπέρασαν τη βάση του κρανίου, οδός µέσα στο παρέγχυµα, τραύµα εξόδου αυχενικά. Εγκεφαλική ουσία εκτός, τεράστιο επισκληρίδιο, Γλασκόβη 4. Μυδρίαση. Χειρουργείο. ∆εκατριών ετών. Αγόρι. ∆εκατριών ετών. Αγόρι. ∆εκατριών ετών. Αγόρι.

Κατά τα άλλα, το Ισραήλ πέρασε σήµερα στα προκριµατικά της Eurovision.

6:35 µ.µ. Χτυπάει συναγερµός σαν σειρήνα. Mass casualty event (Συµβάν µε µαζικές απώλειες). Σηµαίνει ότι στα επείγοντα περιµένουν περισσότερους από είκοσι βαριά τραυµατίες που θα χρειαστούν πιθανά χειρουργείο ή/και ΜΕΘ.

Βγαίνουµε στο προαύλιο, έξω από τα επείγοντα. Ασθενοφόρα και αυτοκίνητα που µεταφέρουν στην καρότσα τους τραυµα­τίες. Νιώθω ότι ο Α. αισθάνεται άβολα. Μου ζητάει να φύγουµε από εδώ – είναι επικίνδυνα. Ρωτάω γιατί. Μου λέει: «Κάποιες φορές ο στρατός κατοχής παρακολουθεί κάποιον που χτύπησε αλλά δεν σκοτώθηκε. Και ξαναχτυπάει τη στιγµή που τον φέρνει το ασθενοφόρο, στο προαύλιο του νοσοκοµείου».

Πίσω στην Ελλάδα, φίλοι µε ενηµερώνουν για την ανακοίνωση του ∆ήµου Ρεθύµνου. Ανακοίνωση που αρνείται να καταδικάσει τους θύτες, αλλά εκφράζει τη λύπη της γενικά και αόριστα για «όλα τα αθώα θύµατα του πολέµου στη Γάζα, από όλες τις πλευρές – και όλων των πολέµων».

Μόνο που εδώ δεν γίνεται πόλεµος.

∆εν υπήρξαν αθώα θύµατα του «πολέµου» στο Άουσβιτς, στην Τρεµπλίνκα, στο ∆ίστοµο, στα Καλάβρυτα.

Το να δολοφονείς µαζικά αµάχους και παιδιά δεν είναι µε καµιά µορφή ή έννοια πόλεµος.

Το να προσπαθείς να εξαφανίσεις έναν πληθυσµό δεν είναι πόλεµος.

Στη Γάζα, ένας από τους πιο ισχυρούς στρατούς στον κόσµο δολοφονεί µαζικά και από απόσταση έναν λαό αποκλεισµένο από παντού, εγκλωβισµένο σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, τα σύνορα του οποίου ελέγχει ο ίδιος ο δολοφόνος.

∆εν είναι πόλεµος αυτό.

[1] «∆οκιµασµένα στη Γάζα».

*Ο Χρίστος Γεωργάλας υπήρξε πρωτοπόρος της ενδοσκοπικής χειρουργικής βάσης κρανίου στην Ευρώπη και ιδρυτής του πρώτου σχετικού κέντρου στην Ολλανδία. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, είναι ο Έλληνας ωτορινολαρυγγολόγος µε τη μεγαλύτερη ερευνητική επιρροή, µε περισσότερες από 20.000 επιστημονικές αναφορές (citations) και πάνω από 160 δημοσιεύσεις σε διεθνή περιοδικά. Παράλληλα µε το ακαδημαϊκό και κλινικό του έργο, έχει συμμετάσχει σε ανθρωπιστικές αποστολές σε εμπόλεμες και υποβαθμισμένες περιοχές, από το Κόσοβο και την Ουγκάντα έως τη Γάζα. Πιστεύει ότι η ιατρική δεν μπορεί να ασκείται αποκομμένη από το κοινωνικό της πλαίσιο.